Zygmunt Malanowicz

Zygmunt Malanowicz
Ilustracja
Zygmunt Malanowicz (2007)
Data i miejsce urodzenia 4 lutego 1938
Korkożyszki, Polska
Data i miejsce śmierci 4 kwietnia 2021
Katowice
Zawód aktor, reżyser, scenarzysta
Lata aktywności 1959–2021
Odznaczenia
Srebrny Krzyż Zasługi

Zygmunt Malanowicz (ur. 4 lutego 1938 w Korkożyszkach, zm. 4 kwietnia 2021 w Katowicach[1]) – polski aktor, reżyser i scenarzysta.

Rozpoznawalność przyniosła mu rola Chłopaka w kultowym filmie Romana Polańskiego Nóż w wodzie (1961). Grał też w filmach Andrzeja WajdyPolowanie na muchy (1969) i Krajobraz po bitwie (1970) oraz Bohdana PorębyHubal (1973), Jarosław Dąbrowski (1975), Polonia Restituta (1980) i Penelopy (1988). Występował w teatrach: Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze (1962–1963), Polskim w Poznaniu (1963–1966), Ludowym w Krakowie (1966–1971), Powszechnym w Łodzi (1975–1978) i im. Stefana Żeromskiego w Kielcach (1978–1980). Od 1980 związał się ze sceną warszawską, gdzie występował w teatrach: Studio (1980–1982), Rozmaitości (1982–1991 i 2003–2008), Dramatycznym (2000–2003) i Nowym (od 2008 do śmierci).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Urodził się na Wileńszczyźnie w rodzinie o korzeniach polsko-rosyjskich[2] jako syn Anny (z domu Barzdo) i Jana Malanowiczów[3]. Miał dwie starsze siostry[4] – Krystynę i Teresę[3]. Jego babka była Rosjanką, a w domu mówiło się w obydwu językach[5]. Jego ciotką była przedwojenna aktorka Maria Malanowicz-Niedzielska. Ojciec był w AK[4] i zaginął, kiedy syn miał trzy lata. Wychowywała go, wraz z dwojgiem rodzeństwa, samotna matka, która miała związki z wileńskim zgrupowaniem Armii Krajowej. Po wojnie rodzina przyjechała w nowe granice Polski z drugą falą ekspatriantów do Iławy[2], a następnie po roku osiedliła się w Olsztynie, gdzie Zygmunt Malanowicz ukończył szkołę podstawową i średnią.

Do wyboru zawodu aktorskiego Zygmunta Malanowicza zainspirowali Halina i Jan Machulscy[6]. Po maturze zdawał bez powodzenia do dwóch szkół aktorskich – PWST w Warszawie i PWST Kraków[6]. Podjął pracę jako konwojent w Przedsiębiorstwie Produkcji Leśnej „Las”, zanim został przyjęty na Wydział Aktorski PWSFTviT w Łodzi[6]. Studia ukończył w 1963[7].

Kariera[edytuj | edytuj kod]

Na początku studiów po raz pierwszy trafił przed kamery w epizodycznej roli wychowanka zakładu poprawczego (nie występuje w napisach) w filmie psychologicznym Stanisława Różewicza Miejsce na ziemi (1959). Wystąpił też w kilku etiudach szkolnych: Pokój dziecinny (1960), Mordercy (1960), Moglibyśmy mieć to wszystko (1960) i Hotel Metropole (1960). Na trzecim roku studiów podczas wakacji na Mazurach zagrał rolę Chłopaka w dramacie psychologicznym Romana Polańskiego Nóż w wodzie (1961) u boku Jolanty Umeckiej i Leona Niemczyka. Jednak za spóźnienie się na rozpoczęcie IV, dyplomowego roku wyrzucono go ze studiów, bo nie dostał pozwolenia na udział w filmie[6]. Wkrótce jednak przyjęto go z powrotem do szkoły[4]. Rola ta przyniosła mu co prawda rozgłos i popularność, ale – ze względu na nieprzychylność władzy i nagonkę na twórców filmu – Malanowicz nie zagrał ani jednej pierwszoplanowej roli w kinie przez kolejnych siedem lat. Zajął się wówczas występowaniem w teatrze. Był jednak aktorem znanym i rozpoznawalnym dla szerokiej publiczności.

W 1962 zadebiutował na scenie Teatru Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze w roli Aleksyego Otszelnikowa w przedstawieniu Leonida Leonowa Połowczańskie sady w reż. Marka Okopińskiego. W latach 1963–1966 grał w Teatrze Polskim w Poznaniu, gdzie odniósł sukces w roli Waltera w spektaklu Ferdynanda Crommelyncka Dziecinni kochankowie w reż. Marka Okopińskiego, za którą otrzymał nagrodę SPATiF Sopot/ZASP dla młodego aktora na 5. edycji Kaliskich Spotkań Teatralnych (1965), wyróżnienie na II Telewizyjnym Festiwalu Teatrów Dramatycznych (1965) oraz wyróżnienie na V Telewizyjnym Festiwalu Teatrów Dramatycznych (1968).

Po występie jako Józef Przybyła w dramacie wojennym produkcji NRD Nadzy wśród wilków (Nackt unter Wölfen, 1963) na podstawie autobiograficznej powieści Brunona Apitza pod tym samym tytułem w reż. Franka Beyera, podjął współpracę z Teatrem Telewizji grając w dwóch produkcjach: Kordian i cham Leona Kruczkowskiego (1964) w reż. Marka Okopińskiego i Szkoła miłości (1966) w reż. Jerzego Hoffmana. Wystąpił w roli Eddy’ego, kolegi bohatera (Jan Nowicki) w komediodramacie Jerzego Skolimowskiego Bariera (1966). U Andrzeja Wajdy zagrał w Polowaniu na muchy (1969) i Krajobrazie po bitwie (1970). Był porucznikiem MO w dramacie Andrzeja Jerzego Piotrowskiego Znaki na drodze (1970). Zagrał protagonistę - Stanisława Czermienie, niesłusznie podejrzanego o udział w zbiorowym gwałcie i zamordowanie ofiary w sensacyjnym dramacie społecznym Andrzeja Trzosa-Rastawieckiego Trąd (1971).

Często grywał w filmach Bohdana Poręby - Hubalu (1973), Gdzie woda czysta i trawa zielona (1977), Polonia Restituta (1981) i Penelopy (1989), a za rolę tytułową rewolucjonisty i jednego z wodzów Komuny Paryskiej Jarosława Dąbrowskiego w biograficznym filmie historycznym Jarosław Dąbrowski (1975) zdobył nagrodę za najlepszą rolę męską na Festiwalu w Karlowych Warach​​. W serialu Jana Łomnickiego Dom (1980, 1982) stworzył sugestywną postać Tomasza Ciećwierza, oficera ludowego WP zniszczonego przez system komunistyczny. Po transformacji ustrojowej w latach 90. nie otrzymywał ciekawych propozycji w kraju, częściowo ze względu na ostracyzm środowiska filmowego za jego współpracę z Porębą. W tym czasie Malanowicz był aktywny za granicą i realizował własne scenariusze na Białorusi, w tym dramat Szlachetna krew (Висока кров​, 1989), gdzie wystąpił w roli Makarycza.

Powrotem do polskiego filmu były Tulipany (2004) Jacka Borcucha. Pojawiły się również sukcesy teatralne – w warszawskim Teatrze Dramatycznym (2000–2003), a następnie w Teatrze Rozmaitości (2003–2008). W 2008 Malanowicz dołączył do zespołu jednej z najbardziej oryginalnych stołecznych scen – Nowego Teatru Krzysztofa Warlikowskiego[8].

Na ekranie odgrywane przez niego postacie to na ogół ludzie skomplikowani psychologicznie, uwikłani w różnego rodzaju trudne sytuacje życiowe, postawieni przed dylematami moralno-obyczajowymi. Jego styl gry cechuje wysoki poziom ekspresji i zaangażowania emocjonalnego.

Kariera teatralna[edytuj | edytuj kod]

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Aktor[edytuj | edytuj kod]

Polski dubbing[edytuj | edytuj kod]

Scenariusz[edytuj | edytuj kod]

Reżyser[edytuj | edytuj kod]

Role teatralne[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenie[edytuj | edytuj kod]

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

  • 1965: Nagroda SPATiF-ZASP dla młodego aktora za rolę Waltera w przedstawieniu „Dziecinni kochankowie” Fernanda Crommelyncka w Teatrach Dramatycznych w Poznaniu na V Kaliskich Spotkaniach Teatralnych
  • 1965: Wyróżnienie za rolę Waltera w przedstawieniu „Dziecinni kochankowie” w Teatrze Polskim w Poznaniu na II Telewizyjnym Festiwalu Teatrów Dramatycznych
  • 1968: Wyróżnienie za rolę Waltera w „Dziecinnych kochankach” na V Telewizyjnym Festiwalu Teatrów Dramatycznych
  • 1973: Trąd, nagroda aktorska „KSF Młodzi i film” – Koszalin
  • 2018: Honorowy „Kryształowy Żagiel” na 1. Giżyckim Festiwalu Filmowym
  • 2018: Nagroda Specjalna miesięcznika „Teatr” w uznaniu „całej drogi twórczej ze szczególnym uwzględnieniem ról w spektaklach Krzysztofa Warlikowskiego oraz dwóch ostatnich ról w spektaklach telewizyjnych: Romana w „Cichej nocy” Amanity Muskarii w reżyserii Pawła Paszty w cyklu „Teatroteka” i generała Henryka Minkiewicza w „Inspekcji” Grzegorza Królikiewicza i Jacka Raginisa-Królikiewicza w reżyserii Jacka Raginisa-Królikiewicza w Teatrze Telewizji”.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zygmunt Malanowicz nie żyje. Aktor miał 83 lata (pol.). Gazeta.pl. [dostęp 2021-04-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-04-05)].
  2. a b Zygmunt Malanowicz: „Boję się, że zabraknie mi chleba” (pol.). „Super Express”, 19 lutego 2013. [dostęp 2021-04-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-04-05)].
  3. a b Rodzina Malanowiczów (pol.). rodzina.malanowicz.eu, 19 lutego 2013. [dostęp 2021-04-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-04-05)].
  4. a b c Tygodnik Angora”, Tomasz Gawiński, Nie tęsknię za obiektywem, Nr 5/4 lutego 2007.
  5. Aneta Kyzioł (wywiad): Teatr jest za mały, [w:] „Polityka”, nr 31/2013, s. 63.
  6. a b c d Iwona Havranek: Zygmunt Malanowicz: Wyleciaem ze szkoły przez Polańskiego (pol.). „Super Express”, 20 lutego 2013. [dostęp 2021-04-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-04-05)].
  7. Zygmunt Malanowicz nie żyje. Aktor miał 83 lata (pol.). Onet.pl. [dostęp 2021-04-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-04-06)].
  8. Nie żyje Zygmunt Malanowicz (pol.). „Rzeczpospolita”. [dostęp 2021-04-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-04-06)].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.