Zofia Radwańska-Paryska

Zofia Radwańska-Paryska
Ilustracja
Z mężem Witoldem w Dolinie Mięguszowieckiej
Data i miejsce urodzenia 3 maja 1901
Warszawa
Data i miejsce śmierci 24 października 2001
Zakopane
Zawód, zajęcie botaniczka, taterniczka, pisarka
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski

Zofia Bronisława Wanda Elwira Radwańska zwana Kejsi (ur. 3 maja 1901 w Warszawie[1], zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego. W 1945 została pierwszą ratowniczką TOPR, a w 1948 pierwszą kobietą – przewodnikiem tatrzańskim.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w Warszawie jako najstarsze (z szóstki) dzieci Ryszarda Stanisława Jana Radwańskiego (1873–1948) artysty malarza i Leokadii Maksymiliany Karwowskiej (1879–1945). Ukończyła studia botaniczne i geograficzne na Uniwersytecie Warszawskim, w 1933 przedstawiła pracę doktorską dotyczącą flory Tatr.

Od 1921 bywała corocznie w Tatrach (od początku jako czł. PTT), uprawiając intensywnie turystykę (często samotnie). Wprowadzała w Tatry wiele osób, organizując dla nich wycieczki i propagując poznanie i ochronę przyrody tatrzańskiej. Od 1923 uprawiała taternictwo i narciarstwo wysokogórskie. W 1938 osiadła w Zakopanem na stałe, najpierw (jak za poprzednich pobytów) mieszkając wśród zaprzyjaźnionych górali, a po wojnie kolejno na Antałówce i na Kozińcu. W latach 30. XX w. była jedną z czołowych polskich taterniczek i alpinistek. W Tatrach dokonała licznych przejść dróg klasycznych o nadzwyczajnym stopniu trudności (m.in. wschodnią i zach. ścianą Kościelca, pd.-wsch. i pd. ścianą Zamarłej Turni, pn. ścianą Mnicha). Przez wiele lat była członkiem Polskiego Towarzystwa Geologicznego[2].

Była przeciwniczką powstania kolei linowej na Kasprowy Wierch i do końca życia nigdy z niej nie skorzystała[3].

Została pochowana w mogile obok męża na Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem[4]. W 2002 roku Akademickie Koło Przewodników Tatrzańskich w Krakowie przyjęło Zofię i Witolda Henryka Paryskich za swoich patronów[5]. Zofia Radwańska-Paryska jest patronką XV Beskidzkiej Drużyny Harcerek „Przełęcz” i 22 Warszawskiej Drużyny Harcerek „Jaworzyna”[6], od 2011r. jej imię nosi 23 Kielecka Drużyna Harcerek[7] oraz od 2015 roku także 3 Podgórska Drużyna Harcerek "Róża Wiatrów" (z Krakowa).

Odznaczona Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski[8][9].

Ważniejsze publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Mozaika tatrzańska (1956),
  • Rośliny tatrzańskie (1988),
  • Skalne drogi w Tatrach Wysokich (1938) – współautorstwo,
  • Wielka encyklopedia tatrzańska (1995; wyd. 2 rozszerzone 2004) – współautorstwo,
  • Zielony świat Tatr (1953),
  • Słownik gwarowy góralskich nazw roślin z Tatr i Podtatrza (1992),
  • Zielnik Brata Cypriana z Czerwonego Klasztoru (1991).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Na podstawie aktu urodzenia, dostępnego w Archiwum Państwowym w Toruniu, Oddział we Włocławku, Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej Włocławek U 864/1901 (skan 218). Wspomniany akt urodzenia sporządzono we Włocławku 9 września 1901 roku, ale wg zapisów dokumentów - Zofia urodziła się 3 maja 1901 r. w Warszawie.
  2. Lista członków Polskiego Towarzystwa Geologicznego, stan na 31 stycznia 1971, Rocznik Polskiego Towarzystwa Geologicznego Tom XL–1970, Zeszyt 3-4, Kraków 1971.
  3. Tomasz Skrzydłowski, Przewodnik przyrodniczy po Tatrach Polskich, wyd. Wydanie 3. zaktualizowane, poprawione i uzupełnione, Zakopane: Wydawnictwa Tatrzańskiego Parku Narodowego, 2017, s. 162, ISBN 978-83-944666-9-5, OCLC 1036638841 [dostęp 2019-06-22].
  4. Józef Nyka: Zofia Radwańska-Paryska. Głos Seniora, 2001–10. [dostęp 2010-02-24].
  5. Z dziejów AKPT – Historia Koła. [dostęp 2010-02-24].
  6. Web Server's Default Page, jaworzyna.zhr.pl [dostęp 2019-07-11] (ang.).
  7. 23 KDH-ek im. Zofii Radwańskiej-Paryskiej, jazzorco.pl [dostęp 2017-11-28] (pol.).
  8. Witold Henryk Paryski: człowiek - instytucja. W stulecie urodzin największego tatrologa. nieznanetatry.pl. [dostęp 2015-10-30].
  9. M.P. z 2000 r. nr 6, poz. 134

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.

© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.