Wyścig Tatrzański

Jan Ripper w Bugatti na serpentynie Międzynarodowego Wyścigu Tatrzańskiego w 1928 roku
Na trasie Wyścigu Tatrzańskiego (samochód Tatra, nieustalony zawodnik i rok)

Wyścig Tatrzański – samochodowo-motocyklowy wyścig górski organizowany corocznie w sierpniu w latach 1927–1931 przez Krakowski Klub Automobilowy, na odcinku górskiej szosy Łysa PolanaMorskie Oko o długości 7,5 km. Pierwszy wyścig rozegrano 14 sierpnia 1927 roku. Od 1928 roku był rozgrywany jako wyścig międzynarodowy, a za najlepszy czas przyznawano przechodnią Wielką Nagrodę Tatr. II Międzynarodowy Wyścig Tatrzański odbył się w roku 1929, a III wyścig w sierpniu 1930 roku. IV i ostatni Międzynarodowy Wyścig Tatrzański odbył się w sierpniu 1931 roku.

Organizacja zawodów[edytuj | edytuj kod]

Pomysłodawcą i organizatorem wyścigu górskiego w Tatrach był Krakowski Klub Automobilowy (K.K.A). Była to pierwsza tego rodzaju impreza w Polsce[1]. Zawody rozgrywano na fragmencie drogi Oswalda Balzera – szosy Zakopane – Morskie Oko, o długości 7,5 km, ze startem przy 21 km i metą przy 28,5 km od Zakopanego[2]. Start odbywał się na Łysej Polanie w okolicy mostu na Białce[3]. Przeciętne wzniesienie na trasie wynosiło 4,2%, a maksymalne 6%[3]. Wyścig był ze startu zatrzymanego, samochody i motocykle startowały pojedynczo w ustalonej kolejności[3]. W ramach przygotowań zbudowano trybuny na 500 osób przy mecie, aczkolwiek zapewniały one tylko obserwację ostatniego kilometra trasy[1][4]. Służba łączności podawała na trybuny informacje o przejeździe zawodników przez punkty kontrolne na starcie, końcu prostej za Łysą Polaną, przy Wodogrzmotach Mickiewicza i wzniesieniu 1205 około półtora kilometra przed metą[4]. Samochody, którymi przybywali widzowie, parkowano między metą a Morskim Okiem oraz na Łysej Polanie[5]. W pierwszym roku dopuszczono do startu samochody turystyczne, wyścigowe i motocykle (solo i z wózkami), podzielone na kategorie pod względem pojemności silnika[2].

Wyścig Tatrzański (1927)[edytuj | edytuj kod]

Zwycięzca pierwszych zawodów w 1927 – Henryk Liefeldt w wyścigowym Austro-Daimlerze

Pierwszy wyścig rozegrano 14 sierpnia 1927 roku. Do przyznania było 8 nagród dla motocykli i 24 dla samochodów[4]. Warunki były utrudnione przez deszcz padający tego dnia, który powodował, że trasa była śliska[4]. Sklasyfikowano 11 motocykli i 19 samochodów, w tym tylko dwa wyścigowe[4]. Zawodnik Krauze rozbił swój samochód Rolland-Pilain na barierce, a pasażer Tadeusza Rudawskiego, startującego motocyklem Indian z wózkiem bocznym, wychylił się i wypadł na zakręcie, raniąc się w twarz, przez co nie ukończyli wyścigu[4]. Wśród sklasyfikowanych zawodników były dwie kobiety: Hanka Schielowa na Tatrze i Janina Wrońska na motocyklu BSA z wózkiem[4][6].

Najlepszy czas ogółem (6 min 48,6 s) uzyskał Henryk Liefeldt na wyścigowym samochodzie Austro-Daimler, zdobywając nagrody przechodnie Automobilklubu Polskiego za najlepszy czas dnia, Miasta Krakowa za najlepszy czas samochodu wyścigowego, oraz firmy Bosch za najlepszy czas dnia osiągnięty na świecach tej firmy[4]. Drugi wynik – i zarazem najlepszy dla samochodów turystycznych, uzyskał niemiecki zawodnik von Wentzel-Mosau na Mercedesie (7 min 2 s), zdobywając m.in. nagrodę przechodnią K.K.A. za najlepszy czas samochodu turystycznego[4]. Kolejne czasy osiągnęli: Stanisław Szwarcsztajn (Austro-Daimler, 7 min 40 s), Szwajcar Robert Vetterli (Bugatti, 7 min 44,4 s) i Jan Ripper (Lancia, 7 min 45,2 s) – wszyscy na samochodach turystycznych[4].

Zawody częściowo transmitowało Polskie Radio, co stanowiło pionierskie przedsięwzięcie polskiej radiofonii, aczkolwiek transmisja trwała jedynie w godzinach od 13.30 do 15.30, nie obejmując całych przedłużających się zawodów[1][7].

 Osobny artykuł: Wyścig Tatrzański 1927.
Zwycięzcy według podziału na pojemność silnika:[a]
Pojemność Kierowca Samochód Czas Średnia prędkość
Samochody turystyczne (C):
990 cm³ Kirszyn (a. Kirschner[1]) Fiat 509[1] 10 min 4,6 s 44,659 km/h
1000 cm³ Hanka Schielowa[6] Tatra 12 min 0,8 s 37,229 km/h
1500 cm³ Robert Vetterli (Szwajcaria) Bugatti 7 min 44,4 s 58,141 km/h
2500 cm³ Jan Ripper[8] Lancia 7 min 45,2 s 58,064 km/h
3000 cm³ Stanisław Szwarcsztajn[8] Austro-Daimler 7 min 40 s 58,769 km/h
3500 cm³ Zakrzeński Chrysler 8 min 24,8 s 58,064 km/h
7000 cm³ Ernst von Wentzel-Mosau (Niemcy)[9] Mercedes-Benz 7 min 2 s 63,981 km/h
Samochody wyścigowe (D):
2994 cm³[10] Henryk Liefeldt Austro-Daimler 6 min 48,6 s 66,176 km/h
990 cm³[10] Kapliński Fiat 509[1] 7 min 59,4 s
Motocykle (A):
1000 cm³ Miśkiewicz Harley-Davidson 8 min 54 s 50,562 km/h
350 cm³[10] Kustanowicz FN 9 min 40 s
Motocykle z wózkami (B):
1000 cm³ Zagórowski Indian 10 min 6 s 44,554 km/h
350 cm³ Zandowski FN 10 min 28 s

I Międzynarodowy Wyścig Tatrzański (1928)[edytuj | edytuj kod]

Jan Ripper w wyścigowym Bugatti z nagrodami zdobytymi w 1928 roku, w tym Wielką Nagrodą Tatr (waza)

Po pierwszym wyścigu, Krakowski Klub Automobilowy zorganizował kolejną edycję 19 sierpnia 1928 roku już jako międzynarodowy wyścig otwarty[3]. Po raz pierwszy jako nagroda za najlepszy czas została ustanowiona przechodnia Wielka Nagroda Tatr – srebrna waza[3]. Przygotowania objęły m.in. wygładzenie nawierzchni, poszerzenie i wyprofilowanie zakrętów oraz budowę dwóch trybun, na mecie i tzw. Wancie[5]. Polskie Radio zamontowało w strefach widzów głośniki nadające informacje i muzykę z płyt[5]. Samochody były podzielone tym razem na kategorie samochodów sportowych i wyścigowych, dzielące się na klasy w zależności od pojemności silnika[b]. Samochody sportowe musiały odpowiadać przepisom międzynarodowym, osiągać odpowiednią wagę minimalną i być wyposażone m.in. w błotniki i zakrywany dach („budę”) oraz obsadzone przez odpowiednią dla klasy liczbę pasażerów, względnie zabierać balast po 60 kg[3]. Określono też czasy maksymalne przejazdu dla poszczególnych klas. W dniach 15–18 sierpnia można było odbywać treningi[3].

Zgłoszonych było 26 samochodów, wystartowały 22, w tym 5 wyścigowych[8]. Dwa samochody zderzyły się podczas treningu rano i nie wystartowały[5]. Zawody rozpoczęto o godzinie 14, przy dobrej pogodzie[5]. Jan Meyer dwukrotnie startował, prowadząc Fiata sportowego, a następnie wyścigowego[5]. Publiczność szacowano na ponad 6 tysięcy i prawie tysiąc samochodów[5].

Najlepszy czas uzyskał polski kierowca Jan Ripper na wyścigowym Bugatti (silnik 1500 cm³ z kompresorem) – 5 min 47,41 s, bijąc zarazem rekord trasy Henryka Liefelda[5]. Drugi był mistrz Polski Henryk Liefeldt na wyścigowym Austro-Daimlerze (3000 cm³) – 6 min 02,33 s, a trzeci Szwajcar Robert Vetterli, również na wyścigowym Bugatti – 6 min 17,37 s[8]. Otrzymali oni trzy nagrody w klasyfikacji ogólnej, ponadto przyznano zawodnikom nagrody za zwycięstwa w poszczególnych klasach[8]. Najlepszy z samochodów sportowych uzyskał piąty ogólny czas: Szwarcsztajn na Bugatti (3000 cm³ z kompresorem) – 6 min 28,18 s[5]. Z nagród przechodnich, Ripper otrzymał Wielką Nagrodę Tatr i puchar Automobilklubu Polskiego za najlepszy czas dnia oraz nagrodę Miasta Krakowa za najlepszy czas samochodu wyścigowego, a Szwarcsztajn nagrodę K.K.A. za najlepszy czas samochodu sportowego[8].

Zwycięzcy kategorii:[5][8]
Klasa (grupa) Kierowca Samochód Czas Średnia prędkość Uwagi
Samochody sportowe:
750 cm³ (H/I)[c] Jerzy Knapik Hanomag 10 min 21,16 s 43,467 km/h ustalony rekord
1100 cm³ (G) Jan Meyer Fiat 509 8 min 22,55 s 53,725 km/h rekord pobity
1500 cm³ (F) W. Bogucki Bugatti 9 min 20,30 s 48,188 km/h
2000 cm³ (E) Josef Veřmiřovský (Czechosłowacja)[d] Tatra 7 min 14,82 s 62,860 km/h rekord pobity
3000 cm³ (D) Stanisław Szwarcsztajn Bugatti 6 min 28,18 s 69,555 km/h rekord pobity
5000 cm³ (C) Witold Kellerman Stutz 7 min 38,12 s 58,936 km/h rekord pobity
Samochody wyścigowe:
1100 cm³ (G) Jan Meyer Fiat 8 min 25,41 s 53,421 km/h
1500 cm³ (F) Jan Ripper Bugatti 5 min 47,41 s 77,717 km/h ustalony rekord
3000 cm³ (D) Henryk Liefeldt Austro-Daimler 6 min 02,33 s 74,517 km/h rekord pobity
5000 cm³ (C) ks. Ferdinand Andreas Liechtenstein (Austria) Gräf & Stift 6 min 26,68 s 69,825 km/h ustalony rekord

II Międzynarodowy Wyścig Tatrzański (1929)[edytuj | edytuj kod]

Stanisław Szwarcsztein w samochodzie Bugatti, 1929
Przed wyścigiem - rozładunek samochodu Bugatti, 1929

Drugi wyścig międzynarodowy odbył się 11 sierpnia 1929 roku, po raz pierwszy pod patronatem prezydenta Rzeczypospolitej[11]. Wystartowało 17 samochodów, sklasyfikowano 15[11]. Sam wyścig odbywał się w trudnych warunkach atmosferycznych, podczas burz. Kilka osób zostało porażonych piorunem[11]. Podczas wyścigu kierowca Gerhard na samochodzie Voisin rozbił się za Wodospadami Mickiewicza, a Romer na Alfa Romeo wypadł z trasy, lecz dojechał do mety poza klasyfikacją[11]. Dodatkowo samochód Mercedes Niemca hrabiego Arco-Zinneberga został rozbity podczas treningów w przeddzień wyścigu i nie wziął w nim udziału[11].

Najlepszy czas uzyskał ponownie Jan Ripper na wyścigowym Bugatti – 6 min 06,45 s, a drugi był ponownie Henryk Liefeldt na wyścigowym Austro-Daimlerze (mocniejszy model, niż w poprzednim roku) – 6 min 16,915 s[11]. Na skutek trudnych warunków, nie pobito rekordu trasy, aczkolwiek padły cztery rekordy kategorii[11].

Zwycięzcy kategorii:[11]
Klasa (grupa) Kierowca Samochód Czas Uwagi
Samochody sportowe:
1100 cm³ Florian Schmidt (Czechosłowacja) Amilcar 6 min 41,48 s rekord pobity
1500 cm³ Januszkowski Alfa Romeo 7 min 31,285 s rekord pobity
2000 cm³ Josef Veřmiřovský (Czechosłowacja) Tatra 6 min 58,51 s rekord pobity
3000 cm³ Harold Weinschenck (Austria) Tatra 6 min 44 s
5000 cm³ Malinowski Dodge 8 min 29 s
Samochody wyścigowe:
1500 cm³ Jan Ripper Bugatti 6 min 06,45 s
3000 cm³ Stanisław Szwarcsztein Bugatti 6 min 32,39 s
5000 cm³ Henryk Liefeldt Austro-Daimler 6 min 16,915 s rekord pobity

III Międzynarodowy Wyścig Tatrzański (1930)[edytuj | edytuj kod]

Alfred Liptay w samochodzie sportowym Bugatti
Zwycięzca w 1930 roku Hans Stuck w wyścigowym Austro-Daimlerze
Maria Koźmianowa na trasie w samochodzie Austro-Daimler

III Międzynarodowy Wyścig Tatrzański odbył się 24 sierpnia 1930 roku[12]. Od tego roku wyścig stał się jednymi z zawodów Mistrzostwa Górskiego Europy[12]. Po raz pierwszy też wprowadzono nagrody pieniężne, w ufundowaniu których Krakowskiemu Klubowi Automobilowemu pomagały inne polskie automobilkluby[12]. Mimo to, zainteresowanie zawodników zagranicznych było umiarkowane, częściowo z powodu kolizji terminów z innymi imprezami[12].

Wyścig rozgrywano w międzynarodowych konkurencjach samochodów wyścigowych i sportowych oraz dostępnych tylko dla zawodników polskich kategoriach samochodów turystycznych i motocykli. Zgłoszono 20 samochodów i 13 motocykli, a ostatecznie wzięło udział 16 samochodów (4 wyścigowe, 9 sportowych i 3 turystyczne) oraz 12 motocykli[13]. Liczbę widzów szacowano na ponad 10 tysięcy i ponad tysiąc przybyłych samochodów[12]. Wśród zawodników brały udział dwie kobiety: Maria Koźmianowa na samochodzie Austro-Daimler i Janina Wrońska na motocyklu BSA[12].

Najlepszy czas osiągnął startujący po raz pierwszy austriacki kierowca Hans Stuck na wyścigowym Austro-Daimlerze (5 min 23,795 s), ustanawiając zarazem nowy ogólny rekord konkursu[12]. Drugi był Jan Ripper na Bugatti, bijąc swój rekord w kategorii samochodów wyścigowych do 1500 cm³ i zarazem poprzedni rekord konkursu. Czeski kierowca Schmidt na Amilcarze pobił natomiast ogólny rekord samochodów sportowych, osiągając czwarty czas zawodów. Z kierowców samochodów jedynie Henryk Liefeldt na Austro-Daimlerze nie ukończył wyścigu, gdyż omijając nieostrożnego widza, przy wychodzeniu z zakrętu, zaczepił o barierkę i uszkodził samochód[12]. Nie ukończył wyścigu z powodu wypadku także jeden motocyklista Tadeusz Głuchowski[13].

Hans Stuck zdobył m.in. przechodnią Wielką Nagrodę Tatr, nagrodę prezydenta Rzeczypospolitej za najlepszy czas dnia i nagrodę pieniężną 6000 zł[13]. Jan Ripper otrzymał po raz trzeci Nagrodę Miasta Krakowa za najlepszy czas dnia w kategorii wyścigowej, uzyskując ją tym samym na własność, oraz 2500 zł za drugie miejsce w kategorii wyścigowej[13]. Florian Schmidt otrzymał po raz drugi Nagrodę K.K.A. za najlepszy czas w kategorii sportowej i 5000 zł[13].

Zwycięzcy kategorii:[e]
Klasa (grupa) Kierowca Samochód Czas Szybkość średnia Uwagi
Samochody turystyczne:
3000 cm³ (D) Jan Chrząszcz Lancia 7 min 22,940 s 60,958 km/h ustalony rekord
Samochody sportowe:
1100 cm³ (G) Florian Schmidt (Czechosłowacja) Amilcar 6 min 13,445 s 72,298 km/h pobity rekord
2000 cm³ (E) Josef Veřmiřovský (Czechosłowacja) Tatra 6 min 28,030 s 69,580 km/h pobity rekord
3000 cm³ (D) Harold Weinschenck (Austria) Tatra 6 min 14,190 s 72,155 km/h pobity rekord
5000 cm³ (C) Gaston Marechal[f] Delage 6 min 56,780 s 64,782 km/h pobity rekord
Samochody wyścigowe:
1500 cm³ (F) Jan Ripper Bugatti 5 min 38,855 s 79,680 km/h pobity rekord
3000 cm³ (D) Maurycy Potocki Bugatti 5 min 58,585 s 75,296 km/h pobity rekord
5000 cm³ (C) Hans Stuck (Austria) Austro-Daimler 5 min 23,795 s 83,386 km/h pobity rekord klasy i ogólny konkursu
Motocykle:
350 cm³ (A) Jan Bathelt Chater Lea 7 min 06,550 s 63,298 km/h pobity rekord
600 cm³ (B) Stanisław Hołuj Rudge 6 min 38,950 s 67,677 km/h pobity rekord klasy i ogólny motocyklowy
Motocykle z wózkami:
pow. 600 cm³ (E) Tadeusz Damski BMW 7 min 19,540 s 61,428 km/h pobity rekord klasy i ogólny motocykli z wózkami

IV Międzynarodowy Wyścig Tatrzański (1931)[edytuj | edytuj kod]

Adolf Szczyżycki na sportowym samochodzie Wikov, 1931 rok
Henryk Liefeldt w wyścigowym Austro-Daimlerze, 1931 rok

IV Międzynarodowy Wyścig Tatrzański odbył się 16 sierpnia 1931 roku, w takiej formule jak poprzednio[14]. Wyścig spotkał się z większym zainteresowaniem zawodników zagranicznych, których wystartowało 12, w tym najbardziej znany wówczas niemiecki kierowca Rudolf Caracciola[14]. Liczbę widzów szacowano na około 20 tysięcy i dwa tysiące przybyłych samochodów[14]. Komandorem zawodów był Bolesław Macudziński[14].

Wyścig rozpoczął się o godzinie 14 startem motocyklistów, następnie kolejno samochodów turystycznych, sportowych i wyścigowych. Udział wzięło aż 21 motocykli (sklasyfikowano 18) i 19 samochodów, w tym dwa turystyczne, osiem sportowych i dziewięć wyścigowych[14]. Jeden samochód turystyczny jechał ponadto poza konkursem, uzyskując jednak najlepszy czas tej kategorii. Trasa była śliska po całonocnym i porannym deszczu, co spowodowało niewielką liczbę pobitych rekordów, w tym brak pobicia najlepszego czasu zeszłych zawodów[14].

W ogólnej klasyfikacji zwyciężył Rudolf Caracciola na Mercedesie (5 min 29,870 s), bijąc także ogólny rekord samochodów sportowych. Drugi wynik uzyskał Niemiec Max von Arco-Zinneberg na wyścigowym Austro-Daimlerze (5 min 51,630 s), a trzeci, słabszy o jedynie cztery setne sekundy, Polak Stanisław Hołuj na wyścigowym Bugatti (były zawodnik motocyklowy)[14].

Zwycięzcy kategorii:[14]
Klasa Kierowca Samochód Czas Szybkość średnia Uwagi
Samochody turystyczne:
1500 cm³ II Rzeczpospolita Sroubek Praga 8 min 30,410 s 52,898 km/h ustalony rekord
3000 cm³ II Rzeczpospolita Bukowiecki Fiat 8 min 25,800 s 53,380 km/h
Samochody sportowe:
1100 cm³ Czechosłowacja Florian Schmidt Amilcar 6 min 30,570 s 69,129 km/h
1500 cm³ Czechosłowacja Szczyżycki Wikov 7 min 14,070 s 62,201 km/h pobity rekord
2000 cm³ II Rzeczpospolita Sumiński Alfa Romeo 7 min 29,830 s 60,122 km/h
3000 cm³ II Rzeczpospolita Bronisław Frühling Bugatti 7 min 01,030 s 64,128 km/h
5000 cm³ II Rzeczpospolita Hilczyński Ford 6 min 58,205 s 64,561 km/h
8000 cm³ Republika Weimarska Rudolf Caracciola Mercedes-Benz 5 min 29,870 s 81,850 km/h rekord klasy i ogólny samochodów sportowych
Samochody wyścigowe:
750 cm³ Szwajcaria Markiewicz Austin 7[15] 7 min 09,050 s 62,929 km/h ustalony rekord
1500 cm³ II Rzeczpospolita Stanisław Hołuj Bugatti 5 min 51,670 s 76,770 km/h
3000 cm³ Królestwo Węgier (1920–1946) László Hartmann Bugatti 5 min 53,935 s 76,285 km/h pobity rekord
5000 cm³ Republika Weimarska Max von Arco-Zinneberg Austro-Daimler 5 min 51,630 s 76,785 km/h
Motocykle:
350 cm³ II Rzeczpospolita Jan Bathelt Chater Lea 6 min 15,590 s 71,886 km/h pobity rekord
600 cm³ Republika Austriacka Schneeweiss Rudge 6 min 03,250 s 74,328 km/ pobity rekord klasy i ogólny motocyklowy
Motocykle z wózkami:
do 600 cm³ II Rzeczpospolita Hennel Royal Enfield 8 min 39,005 s 52,022 km/h ustalony rekord
pow. 600 cm³ II Rzeczpospolita Tadeusz Damski BMW 7 min 16,610 s 61,840 km/h rekord klasy i ogólny motocykli z wózkami

Zakończenie[edytuj | edytuj kod]

Wyścig w 1931 roku był ostatnim Wyścigiem Tatrzańskim organizowanym na trasie do Morskiego Oka. Główny wpływ na to miał kryzys gospodarczy z początku lat 30., połączony z działaniami polskich władz, które wprowadziły w tym okresie podatki od luksusu i opłaty na Fundusz Drogowy od posiadania samochodów. Spowodowało to wielki spadek liczby sprzedawanych samochodów, jak również spadek liczby samochodów używanych w Polsce. W związku z tym duże firmy samochodowe nie dostarczały już nowych samochodów w celach reklamowych, zwłaszcza luksusowych sportowych marek, a niewielu prywatnych właścicieli było stać na zapewnienie odpowiednich samochodów do wyścigu[16]. Wyścig był również przedmiotem krytyki części publicystów pod kątem ochrony przyrody[17].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Źródło: Bolesław J. Kachel: W Tatrach, „Przegląd Samochodowy i Motocyklowy” nr 22/1927, s. 22-23 (przy przeliczeniu ułamków zwykłych na dziesiętne), z uwzględnieniem dodatkowych informacji z B. J. K. Wielki wyścig tatrzański. „Szofer Polski”. s. 6-7.  oraz brzmienia imion i nazwisk zawodników według komunikatów automobilklubu i innych źródeł. Brak jest dostępnych informacji o zwycięzcach kategorii – podział według pojemności silnika w cytowanym źródle nie pokrywa się z kategoriami z regulaminu.
  2. Klasa I obejmowała grupy A (ponad 8000 cm³) i B (do 8000 cm³); klasa II: grupę C (do 5000 cm³); klasa III: grupę D (do 3000 cm³); klasa IV: grupę E (do 2000 cm³); klasa V: grupę F (do 1500 cm³); klasa VI: grupę G (do 1100 cm³); klasa VII: grupy H (do 750 cm³), I (do 500 cm³) i J (do 350 cm³) (Regulamin Międzynarodowego Wyścigu Tatrzańskiego organizowanego przez Krakowski Klub Automobilowy dnia 19 sierpnia 1928 roku).
  3. Marjan Krynicki: Międzynarodowy Wyścig Tatrzański s.417 błędnie podaje, że samochody Hanomag należały do klasy „do 1100 cm³”, a kolejne do klasy „1100 cm³”, gdyż według regulaminu, klasa H/I, w której startowały Hanomagi, obejmowała samochody o pojemności skokowej silnika do 750 cm³, a kolejna klasa G – do 1100 cm³ i tak dalej.
  4. Jako zawodnik była zgłoszona Fabryka Samochodów „Tatra”.
  5. Na podstawie Marjan Krynicki. Międzynarodowy Wyścig Tatrzański. „Auto”. Nr 9. IX, wrzesień 1930.  i Oficjalny komunikat z III Międzynarodowego Wyścigu Tatrzańskiego. „Auto”. Nr 9. IX, s. 5-8 wkładka, wrzesień 1930.  W przypadkach rozbieżności, podano wartości z komunikatu.
  6. Zawodnikiem był Jerzy Żochowski, kierowcą Gaston Marechal.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Wyścig Tatrzański. „RAdjo”. Nr 34. II, s. 3, 21 sierpnia. 
  2. a b Regulamin „Wyścigu Tatrzańskiego”. „Auto”. Nr 8. VI, s. wkładka, sierpień 1927. 
  3. a b c d e f g Regulamin Międzynarodowego Wyścigu Tatrzańskiego organizowanego przez Krakowski Klub Automobilowy dnia 19 sierpnia 1928 roku. „Auto”. Nr 7. VII, s. 4-6 wkładka, lipiec 1928. 
  4. a b c d e f g h i j Bolesław J. Kachel. W Tatrach. „Przegląd Samochodowy i Motocyklowy”. Nr 22. II, s. 21-23, wrzesień 1927. 
  5. a b c d e f g h i j Marjan Krynicki. Międzynarodowy Wyścig Tatrzański. „Auto”. Nr 9. VII, s. 413-418, wrzesień 1928. 
  6. a b (Zdjęcia z pierwszego w Polsce...). „Ilustrowana Kronika Tygodniowa Gazety Porannej”. Nr 34, s. 4, 22 sierpnia 1927. Lwów. 
  7. S. Radjo w Tatrach. „RAdjo”. Nr 34. II, s. 2, 21 sierpnia. 
  8. a b c d e f g Protokół z posiedzenia Gremium Komisarzy Sportowych „Międzynarodowego Wyścigu Tatrzańskiego”. „Auto”. Nr 9. VII, s. 3-5 wkładka, wrzesień 1928. 
  9. Wentzel-Mosau, Ernst Günther von. Mercedes-Benz. [dostęp 20-06-2020].
  10. a b c B. J. K. Wielki wyścig tatrzański. „Szofer Polski”. Nr 17, s. 6-7, 1 września 1927. 
  11. a b c d e f g h Marjan Krynicki. Międzynarodowy Wyścig Tatrzański. „Auto”. Nr 8. VIII, s. 8-11, sierpień 1929. 
  12. a b c d e f g h Marjan Krynicki. Międzynarodowy Wyścig Tatrzański. „Auto”. Nr 9. IX, s. 17-26, wrzesień 1930. 
  13. a b c d e Oficjalny komunikat z III Międzynarodowego Wyścigu Tatrzańskiego. „Auto”. Nr 9. IX, s. 5-8 wkładka, wrzesień 1930. 
  14. a b c d e f g h Marjan Krynicki. IV Międzynarodowy Wyścig Tatrzański. „Auto”. Nr 9. X, s. 7-10, wrzesień 1931. 
  15. Marjan Krynicki. Miniaturowe bolidy. „Auto”. Nr 10. X, s. 14, październik 1931. 
  16. Witold Rychter: Moje dwa i cztery kółka. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1985, s. 287-288, 311, 319, 365. ISBN 83-206-0341-2.
  17. Krzysztof Baraniak: Wyścig Tatrzański, czyli bitwa o Morskie Oko!. Tatromaniak.pl, 22 grudnia 2019.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.