Wołanie do Yeti

Wołanie do Yeti
Autor Wisława Szymborska
Typ utworu tom
Pierwsze wydanie
Miejsce wydania Kraków
Język polski
Data wydania 1957
Wydawca Wydawnictwo Literackie

Wołanie do Yeti – tom poetycki z 1957 roku autorstwa Wisławy Szymborskiej, wydany po raz pierwszy nakładem Wydawnictwa Literackiego. Po dwóch utrzymanych w duchu socrealizmu tomach Dlatego żyjemy (1952) i Pytania zadawane sobie (1954) uznawany za właściwy debiut literacki Szymborskiej oraz początek nowego etapu jej twórczości[1][2]. Już w Wołaniu do Yeti zaznacza się charakterystyczny dla jej twórczości styl, polegający na stosowaniu aforyzmów i paradoksów jako podstawowych figur retorycznych[3], filozoficznym dystansie do świata oraz nieufności wobec doktryn i systemów[4].

Treść[edytuj | edytuj kod]

W Wołaniu do Yeti Szymborska rozliczała się ze swą dotychczasową twórczością, krytykując swoją postawę wobec „zdrajców” systemu stalinowskiego. W wierszu Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej podmiot liryczny pisze: „Tyle wiemy o sobie, / ile nas sprawdzono. / Mówię to wam / ze swego nieznanego serca”[5]. W utworze Obmyślam świat pojawia się ironiczne stwierdzenie, iż ów terapeutyczny gest autorskiej przemiany może się nie zdać na wiele: „wydanie drugie, poprawione / idiotom na śmiech, / melancholikom na płacz, / łysym na grzebień, / psom na buty”[5]. Innym przykładem świadomej skruchy Szymborskiej był jej wiersz Rehabilitacja:

Czas własną głowę w ręce brać
mówiąc jej: Biedny Yorik, gdzież twoja niewiedza,
gdzież twoja ślepa ufność, gdzież twoja niewinność
twoje jakoś to będzie, równowaga ducha
pomiędzy niesprawdzoną a sprawdzoną prawdą?[4]

Świadomość dotychczasowego uwikłania w dotychczasowy okres terroru stalinowskiego zmusiła Szymborską do sceptycyzmu wobec świata. W wierszu Obmyślam świat pojawia się sformułowanie, iż rzeczywistość „jest jak Bach / chwilowo grany / na pile”[5]. Krystyna Dąbrowska pisze, iż u Szymborskiej „nieufność wobec wszelkich niesprawdzonych prawd uruchamia wyobraźnię, skłania do tego, by przyglądać się rzeczywistości z nietypowych punktów widzenia, zmieniać i zderzać ze sobą różne perspektywy”[4]. Wszelako nigdy ta postawa w Wołaniu do Yeti nie jest nihilistyczna. Autorka w wierszu Drobne ogłoszenia broniła „wpatrywania się / w gwiaździste niebo, / żuchwy sinantropusa, / skok pasikonika, / plankton, / płatek śniegu”[5]. W utworze Z nie odbytej wyprawy w Himalaje pojawia się iskierka nadziei:

Yeti, nie tylko zbrodnie
są u nas możliwe.
[...]
Dziedziczymy nadzieję –
dar zapominania.
[...]
Yeti, o zmroku
zapalamy światło[4].

Za najsłynniejszy utwór Szymborskiej z Wołania do Yeti uchodzi Nic dwa razy, ośmiozgłoskowiec zaczynający się filozoficznym banałem wywiedzionym z twórczości Heraklita, jednak płynnie przechodzący w subtelny erotyk[6]:

Nic dwa razy się nie zdarza
i nie zdarzy. Z tej przyczyny
zrodziliśmy się bez wprawy
i pomrzemy bez rutyny.
[...]
Czemu ty się, zła godzino,
z niepotrzebnym mieszasz lękiem?
Jesteś – a więc musisz minąć.
Miniesz – a więc to jest piękne[7].

Utwór Szymborskiej, jak twierdzi Stanisław Balbus, bardziej od przemijania życia akcentuje przemijalność uczuć erotycznych. Co więcej, owa przemijalność jest oceniana pozytywnie, albowiem w Nic dwa razy „owo bycie miłości w stałej gotowości do ucieczki, na granicy utraty [...] gwarantuje autentyczność i pewność jej faktycznego istnienia"[8]. Nic dwa razy stał się „filozoficznym szlagierem” i był wykonywany jako piosenka przez Łucję Prus, a następnie przez Korę Jackowską z zespołu Manaam. Agnieszka Osiecka pisała, iż ów wiersz „opowiada mądrze i prawdziwie, a jednocześnie najprościej o ludzkim życiu i wszystkim, co w nim”[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. "Wołanie do Yeti" Wisława Szymborska. Polskie Radio. [dostęp 2020-07-22].
  2. Anna Zarzycka. Od „Szukania słowa” do „Wołania do Yeti”. Biografia literacka Wisławy Szymborskiej 1945–1957. „Pamiętnik Literacki”. 1, s. 217, 2010. [dostęp 2020-07-22]. 
  3. Agata Szwedowicz: Siedem lat temu zmarła Wisława Szymborska. Polska Agencja Prasowa, 2019-02-01. [dostęp 2020-07-22].
  4. a b c d Krystyna Dąbrowska: Wisława Szymborska - sylwetka twórcza (pol.). Culture.pl, 2007. [dostęp 2020-07-22].
  5. a b c d Agnieszka Kluba: Wołanie do Yeti (pol.). Nowa Panorama Literatury Polskiej. [dostęp 2020-07-22].
  6. Anna Węgrzyniakowa: Dwie krople, kamień i róża. O wierszu Wisławy Szymborskiej „Nic dwa razy”. W: Kanonada. Interpretacje wierszy polskich (1939–1989). Aleksander Nawarecki (red.). Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 1999, s. 72–82.
  7. Anna Węgrzyniakowa: Dwie krople, kamień i róża. O wierszu Wisławy Szymborskiej „Nic dwa razy”. W: Kanonada. Interpretacje wierszy polskich (1939–1989). Aleksander Nawarecki (red.). Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 1999, s. 72.
  8. Stanisław Balbus, Eros w Rzece Heraklita: miłość w poezji Szymborskiej, „Teksty Drugie” (6), 1996, s. 12–13.
  9. Anna Węgrzyniakowa: Dwie krople, kamień i róża. O wierszu Wisławy Szymborskiej „Nic dwa razy”. W: Kanonada. Interpretacje wierszy polskich (1939–1989). Aleksander Nawarecki (red.). Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 1999, s. 68.

© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.