Witold Sadowy

Witold Sadowy
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 7 stycznia 1920
Warszawa
Data i miejsce śmierci 15 listopada 2020
Konstancin-Jeziorna[1]
Zawód aktor, publicysta teatralny
Lata aktywności 1945–1989 (aktor),
1985–2020 (publicysta)
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Medal 40-lecia Polski Ludowej Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości

Witold Sadowy (ur. 7 stycznia 1920 w Warszawie, zm. 15 listopada 2020 w Konstancinie-Jeziornie) – polski aktor teatralny i filmowy, publicysta teatralny, stały felietonista „Gazety Wyborczej” i „Życia na gorąco”.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Józefy z Wierzchowskich (1891–1960) i Stanisława (1888–1944) Sadowych. W powstaniu warszawskim stracił ojca i brata. Dwa dni po zdobyciu Warszawy przez Sowietów wrócił do miasta i wraz z matką zajął się produkcją i sprzedażą papierosów[2].

Debiutował 8 maja 1945 jako aktor rolą Floriana w sztuce Maurice Maeterlincka Burmistrz Stylmondu[2][3] (reż. Ryszard Wasilewski) w Teatrze Miasta Stołecznego Warszawy. W następnych latach grał w teatrach warszawskich: Miejskich Teatrach Dramatycznych (1945, 1946–49), w Teatrze Polskim (1945–1946; 1949–1951), Teatrze Nowym (1951–1953), Teatrze Młodej Warszawy (1953–1957), Teatrze Klasycznym (późniejszym Teatrze Studio, 1957–1972), Teatrze Rozmaitości (1972–1988)[2][4]. Gościnnie występował także w Teatrze Ateneum[5]. Po raz ostatni wystąpił na scenie 26 grudnia 1989 w roli Feldmarszałka w Gałązce rozmarynu[2] Zygmunta Nowakowskiego[6]. Następnego dnia w teatrze wybuchł pożar[2].

W latach 80. rozpoczął działalność jako felietonista teatralny[2] w warszawskich gazetach: „Życiu Warszawy”, „Życiu Codziennym”, „Słowie”, „Expressie Wieczornym” i w ukazującym się w Nowym JorkuNowym Dzienniku”. Jako emeryt od 1985 na łamach „Życia Warszawy”, a potem „Gazety Wyborczej”, zaczął publikować nekrologi zmarłych aktorów i reżyserów, dlatego był nazywany „Charonem, który przeprawia na drugi brzeg warszawskich aktorów”[2]. Był autorem szeregu książek oraz artykułów na temat ludzi teatru i filmu, nazywany „kronikarzem życia teatralnego Warszawy”[5].

W uznaniu jego zasług Związek Artystów Scen Polskich nadał mu tytuł członka zasłużonego.

Zmarł 15 listopada 2020 w wieku 100 lat w Domu Artystów Weteranów Scen Polskich im Wojciecha Bogusławskiego w Skolimowie w Konstancinie-Jeziornie[7][8].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

W styczniu 2020 stacja TVP Kultura wyemitowała reportaż Sto lat Witolda Sadowego z okazji obchodów stulecia urodzin, w którym publicznie oznajmił, że jest gejem[9]. W marcu 2020 jego coming out spotkał się z odzewem w mediach ogólnopolskich i międzynarodowych[10][11][12][13][14][15][16][17][18][19][20]. Od 1942[21] żył w związku z inżynierem Janem Ryżowem do jego śmierci w 1996[21][22][23][24].

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Teatr – plotki, aktorzy, wspomnienia zza kulis, Oficyna wydawnicza „Rytm”, Warszawa 1994, ​ISBN 83-85249-51-6​.
  • Teatr za kulisami i na scenie, Oficyna wydawnicza „Rytm”, Warszawa 1995, ​ISBN 83-85249-98-2​.
  • Ludzie teatru – mijają lata, zostają wspomnienia, Oficyna wydawnicza „Rytm”, Warszawa 2000, ​ISBN 8387893837​.
  • Czas który minął, Oficyna wydawnicza „Rytm”, Warszawa 2009, ​ISBN 978-83-7399-356-3​.
  • A życie toczy się dalej, M. K. Szuster, Warszawa 2016, ​ISBN 978-83-912294-2-2​.
  • Jedyne, co mi zostało: pamięć. Zapis wspomnień 2015-2018, nakładem własnym, Warszawa 2018, ​ISBN 978-83-952549-0-1​.
  • Przekraczam setkę. Zapis wspomnień 2018-2019, Wydawnictwo ZASP, Warszawa 2020, ​ISBN 978-83-952549-1-8​.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Nie żyje Witold Sadowy. Aktor i publicysta miał 100 lat.. www.rdc.pl. [dostęp 15 listopada 2020].
  2. a b c d e f g Dorota Wyżyńska, Kończy 100 lat i wydaje nową książkę. Nazywają go Charonem aktorów, wyborcza.pl, 7 stycznia 2020 [dostęp 2020-01-08].
  3. Burmistrz Stylmodu, e-teatr.pl [dostęp 2020-03-19].
  4. Kariera teatralna, e-teatr.pl [dostęp 2020-03-19].
  5. a b Witold Sadowy w bazie filmpolski.pl
  6. Kariera zawodowa, e-teatr.pl [dostęp 2020-03-19].
  7. Witold Sadowy nie żyje. Legendarny aktor i krytyk teatralny miał 100 lat - Teatr. kultura.onet.pl. [dostęp 2020-11-15].
  8. Nie żyje Witold Sadowy, aktor i kronikarz życia artystycznego. Dwójka wspomina. PolskieRadio.pl. [dostęp 2020-11-15].
  9. Sto lat Witolda Sadowego (pol.). W: TVP Kultura [on-line]. vod.tvp.pl. [dostęp 17 marca 2020].
  10. Witold Sadowy skończył 100 lat. W TVP ujawnił, że jest gejem, wprost.pl, 17 marca 2020 [dostęp 2020-03-19].
  11. Witold Mrozek: Stuletni Witold Sadowy wyznał w TVP: Jestem gejem. Gazeta Wyborcza, 17 marca 2020. [dostęp 19 marca 2020].
  12. Witold Sadowy w TVP: jestem gejem. Onet.pl, 17 marca 2020. [dostęp 19 marca 2020].
  13. Patrycja Ceglińska: Witold Sadowy skończył 100 lat. W TVP przyznał, że jest gejem. Wirtualna Polska, 17 marca 2020. [dostęp 19 marca 2020].
  14. Witold Sadowy, najstarszy polski aktor, skończył 100 lat. I ogłosił w TVP Kultura: Jestem gejem, kultura.gazeta.pl, 18 marca 2020 [dostęp 2020-03-19].
  15. Witold Sadowy jest gejem. Najstarszy polski aktor dokonał coming outu. Radio Zet, 18 marca 2020. [dostęp 19 marca 2020].
  16. Matthew Day: Polish theatre legend comes out as gay at 100. The Telegraph, 18 marca 2020. [dostęp 19 marca 2020].
  17. Mel Evans: Renown Polish actor comes out as gay aged 100. Metro, 19 marca 2020. [dostęp 19 marca 2020].
  18. Coming-out mit 100 Jahren. Polnische Theater-Legende Witold Sadowy ist schwul. Schwulissimo, 19 marca 2020. [dostęp 19 marca 2020].
  19. Marco Schenk: Polnische Schauspiellegende Witold Sadowy. Coming-outmit 100 Jahren. Bild, 20 marca 2020. [dostęp 22 marca 2020].
  20. Muri Assunção: Polish actor comes out as gay on TV interview celebrating his 100th birthday. New York Daily News, 21 marca 2020. [dostęp 24 marca 2020].
  21. a b Rafał Dajbor, Czasem wystarczy przytulenie, „Replika” (86), Fundacja Replika, 2020, s. 16, ISSN 1896-3617 (pol.).
  22. Witold Sadowy opowiedział o miłości: "Miałem całe życie swego Janka", www.radiozet.pl [dostęp 2020-08-05] (pol.).
  23. Jadwiga Jankowska-Cieślak: w szkole teatralnej "przyznanie się" do bycia gejem nie wchodziło w grę, kultura.onet.pl [dostęp 2020-08-05].
  24. Witold Sadowy, WSPOMNIENIE Jan Ryżow, „Gazeta Stołeczna” (214), 13 września 1997, s. 15 [dostęp 2020-08-05] (pol.).
  25. M.P. z 2012 r. poz. 878.
  26. M.P. z 2001 r. nr 21, poz. 340.
  27. Pro Masovia – 2012 r.. mazovia.pl. [dostęp 9 marca 2019].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.