Václav Morávek

Václav Morávek
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 8 sierpnia 1904
Kolín
Data i miejsce śmierci 21 marca 1942
Praga
Zawód, zajęcie oficer
Odznaczenia
Order Milana Rastislava Štefánika II Klasy Krzyż Wojenny Czechosłowacki 1939

Václav Morávek, ps. León, Mladý, Vojta, Ota, Procházka (ur. 8 sierpnia 1904 w Kolínie, zm. 21 marca 1942 w Pradze) – czechosłowacki oficer.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 8 sierpnia 1904 r. w Kolínie[1][2], był synem nauczyciela licealnego Josefa Morávka (1871–1921)[2] i Jaroslavy z d. Muzikovej (1876–1966)[3]. W dzieciństwie był harcerzem[4] i głęboko wierzącym ewangelikiem[3]. Od 1915 r.[2] uczył się w kolińskim gimnazjum, które ukończył w 1923 r.[1] W tym samym roku wstąpił na ochotnika do pułku piechoty w Terezínie, prawdopodobnie z powodu długów, jakie pozostawił po sobie ojciec[2]. W tym samym roku zaczął naukę w Akademii Wojskowej w Hranicach[1], a po jej ukończeniu w 1925 r.[2], w stopniu porucznika artylerii[2], został skierowany do Ołomuńca[1], gdzie do 1931 r. służył na różnych stanowiskach[2] w miejscowym pułku artylerii[2], m.in. jako dowódca baterii. Został mistrzem armii czechosłowackiej w strzelaniu z broni krótkiej[1].

W 1931 r. został skierowany na wyższy kurs jeździecki i do szkoły jeździectwa w Pardubicach. W 1933 r. wrócił do Ołomuńca i służył tam na różnych stanowiskach aż do niemieckiej okupacji[5], osiągając stopień kapitana sztabowego[2]. Zdemobilizowany krótko po zajęciu kraju przez Niemców[1], podjął nieudaną próbę przekroczenia polskiej granicy pod Morawską Ostrawą[6], po czym wrócił do Kolina, gdzie podjął pracę w biurze zatrudnienia. Wraz z innymi oficerami byłej czechosłowackiej armii przystąpił do struktur organizacji Obrona Narodu[1]; przydzielono go do sztabu dywizji w dowództwie okręgu morawskiego jako oficera wywiadu[2].

W Pradze poznał ppłk. Josefa Mašína i ppłk. Josefa Balabána[2]; wraz z nimi[7] stworzył grupę, która stała się jednym z symboli antyniemieckiego ruchu oporu[8] – Niemcy[9] nazywali ją Trzema Królami[7]. Ich grupa zbierała informacje dot. funkcjonowania protektoratu, analizowała je i przesyłała za granicę[2], a także przeprowadziła szereg operacji dywersyjnych m.in. zamachy bombowe w niemieckim ministerstwie lotnictwa i komendzie policji w Berlinie. „Trzej królowie” usiłowali też bezskutecznie zabić Heinricha Himmlera[4]. Od wiosny 1940 r. zmuszony był ukrywać się z powodu postępującego śledztwa Gestapo[2]. Od lipca 1940 r. był łącznikiem czechosłowackiego agenta w Abwehrze Paula Thümmela[9], a pod koniec tego samego roku ustanowił, wraz z Mašínem, nowe kanały łączności radiowej z zagranicą[10]. Jego działalność charakteryzowała się brawurą, m.in. regularnie dostarczał konspiracyjny magazyn V boj do siedziby praskiego Gestapo[1], a także założył się z kolegami, że poprosi na ulicy o ogień jednego z komisarzy Gestapo, zajmujących się zwalczaniem podziemia i wygrał zakład[9].

Wiosną 1941 r. jego dwaj współtowarzysze zostali kolejno aresztowani, on sam zdołał jednak utrzymać łączność radiową z władzami emigracyjnymi i dalej prowadził Thümmela. Jesienią Gestapo wpadło na jego trop. W październiku aresztowano Thümmela za szpiegostwo, Morávek zdołał wówczas uniknąć aresztowania, podobnie jak w grudniu tego samego roku[10]. Podczas akcji 20 grudnia 1941 r. agenci Gestapo wkroczyli do mieszkania, w którym się ukrywał. Mimo zaskoczenia (był w łóżku, nieubrany), zdołał postrzelić sześciu z dziewięciu gestapowców, ubrać się i uciec z mieszkania[4]. Morávek został zabity w czasie strzelaniny z Gestapo 21 marca 1942 r., w trakcie ucieczki po próbie aresztowania[1].

W 1945 r. został pośmiertnie awansowany do stopnia podpułkownika artylerii. Na miejscu jego śmierci znajdował się niewielki pomnik, który w 2008 r. w związku z budową obwodnicy miejskiej przeniesiono na teren poligonu na Dejvicach. W 2014 r., w obecności szefa Sztabu Generalnego, odsłonięto na miejscu jego śmierci nowy pomnik autorstwa Klementa Valoucha. Jego imieniem nazwano także park w Pradze. W 2004 r. na budynku jego dawnej szkoły w Kolinie umieszczono tablicę pamiątkową autorstwa Michala Vitanovskýego[10]. W 2005 r. prezydent Vaclav Klaus awansował go do stopnia generała brygady[1]. Odznaczony pośmiertnie Krzyżem Wojennym Czechosłowackim 1939 i Orderem Milana Rastislava Štefánika II Klasy[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j Václav Morávek :: národní hrdinové, 3odboj.webnode.cz [dostęp 2020-05-23].
  2. a b c d e f g h i j k l m Nejmladší ze Tří králů, Pobožný pistolník Václav Morávek má v Olomouci pamětní desku, Olomouc.eu, oficiální informační portál [dostęp 2020-05-23].
  3. a b Václav Morávek se narodil dne 8. srpna 1904 vKolíně V. čp.28. Dnes je to Luční ulice stejného čísla a stejný Kolín V., Zálabí. [zarchiwizowane].
  4. a b c There were nine of them, six ended up in hospital, Memory of Nations Sites [dostęp 2020-05-21].
  5. Nejmladší ze Tří králů, Pobožný pistolník Václav Morávek má v Olomouci pamětní desku, Olomouc.eu, oficiální informační portál [dostęp 2020-05-23].
  6. Václav Morávek - hrdina protinacistického odboje, který proslul odvahou a neuvěřitelnými útěky, www.armyweb.cz [dostęp 2020-05-23] (cz.).
  7. a b Andrew Lawrence Roberts, From Good King Wenceslas to the Good Soldier ?vejk: A Dictionary of Czech Popular Culture, Central European University Press, 2005, ISBN 978-963-7326-27-1 [dostęp 2020-05-21] (ang.).1 stycznia
  8. BALABÁN Josef 5.6.1894-3.10.1941 – Personal, biography.hiu.cas.cz [dostęp 2020-05-21].
  9. a b c Piotr M. Majewski, Legendarni "trzej królowie". Oficerowie czeskiego ruchu oporu pędzali Niemcom sen z powiek, wyborcza.pl, 18 maja 2020 [dostęp 2020-05-18].
  10. a b c d Brigádní generál in memoriam Václav Morávek, [w:] VPM | Spolek pro vojenská pietní místa [online], www.vets.cz [dostęp 2020-05-21].

© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.