Spółka akcyjna

Spółka akcyjna, S.A. (ang. anonymous society, joint-stock company, fr. société anonyme, niem. Aktiengesellschaft, wł. societa per azioni) – rodzaj powszechnej w gospodarce wolnorynkowej spółki kapitałowej, której forma opiera się na obiegu akcji będących w posiadaniu akcjonariuszy. Kapitał zakładowy składa się z wkładów założycieli, którzy stają się współwłaścicielami spółki.

Spółka akcyjna w Polsce[edytuj | edytuj kod]

W Polsce spółki akcyjne działają obecnie na podstawie Kodeksu spółek handlowych, wcześniej regulował ją Kodeks handlowy. Kapitał zakładowy spółki akcyjnej podzielony jest na akcje o równej wartości. Akcje te mogą być notowane (kupowane i sprzedawane) na giełdzie (zobacz: spółka giełdowa).

Założenie spółki akcyjnej[edytuj | edytuj kod]

Z chwilą zawiązania spółki, tj. objęcia akcji przez akcjonariuszy, powstaje spółka akcyjna w organizacji.

Spółka akcyjna nabywa osobowość prawną w chwili wpisania do rejestru przedsiębiorców, stanowiącego część prowadzonego przez sądy gospodarcze (rejestrowe) Krajowego Rejestru Sądowego. Ze względu na liczbę głosów przypadających na jednego akcjonariusza akcje w spółkach handlowych dzieli się na akcje zwykłe i uprzywilejowane. Posiadacze pierwszych mają jeden głos w zebraniach walnych, co stanowi przeciwieństwo dla akcji uprzywilejowanych, których właściciele mają inne prawa co do wypłacanych dywidend[1] czy sposobu głosowania na walnych zebraniach.

Własność[edytuj | edytuj kod]

  • akcjonariusze nie odpowiadają za zobowiązania spółki, ryzyko ponoszą jedynie do wysokości wniesionego kapitału oraz czerpią zyski (np. w postaci dywidendy);
  • minimalny kapitał zakładowy wynosi 100 000 zł[2], a minimalna wartość nominalna akcji to 1 grosz[3][a];
  • akcje: imienne i na okaziciela, aportowe i gotówkowe, zwykłe i uprzywilejowane; są niepodzielne, cena emisyjna nie może być niższa od nominalnej;
  • zysk dzielony jest proporcjonalnie do wysokości posiadanych udziałów.

Władze[edytuj | edytuj kod]

Kodeks przewiduje, że władze spółki akcyjnej są tworzone zgodnie z modelem systemu dualistycznego, w którym obowiązkowo istnieje stały organ nadzorczy. Organami spółki są zatem:

  • zarząd – powoływany maksymalnie na 5 lat, reprezentujący spółkę na zewnątrz i prowadzący jej sprawy;
  • rada nadzorcza – wykonująca stały nadzór nad zarządem, składa się z minimum 3 członków, w spółkach publicznych – minimum 5 osób, powoływanych i odwoływanych przez zgromadzenie akcjonariuszy;
  • walne zgromadzenie.

Na członkach zarządu ciąży tzw. zakaz konkurencji, natomiast nie ma ograniczenia liczby kadencji.

Prawa i obowiązki[edytuj | edytuj kod]

Prawa akcjonariuszy[4]:

  • prawo do otrzymania dywidendy w przypadku podziału wypracowanego zysku
  • prawo do udziału i zabierania głosu podczas walnego zgromadzenia
  • prawo do rozporządzania posiadanymi akcjami
  • prawo do pozyskania informacji na temat działalności spółki

Obowiązki akcjonariuszy[4]:

  • obowiązek wniesienia do spółki pełnego wkładu na akcje
  • obowiązek powtarzających się świadczeń niepieniężnych związany z akcjami imiennymi
  • obowiązek zwrócenia świadczeń, które zostały nienależnie przez akcjonariusza pobrane

Rozwiązanie spółki akcyjnej[edytuj | edytuj kod]

Rozwiązanie spółki może nastąpić:

Rozwiązanie następuje w drodze postępowania likwidacyjnego; likwidatorami są ostatni członkowie zarządu, likwidatorów może ustanowić sąd. W przypadku upadłości jest prowadzone postępowanie upadłościowe i dopiero po jego ukończeniu następuje rozwiązanie spółki.

Oznaczenie spółki akcyjnej[edytuj | edytuj kod]

W obrocie handlowym każda spółka akcyjna w Polsce zobowiązana jest podawać w swojej firmie (czyli nazwie własnej) oznaczenie swojej formy prawnej dodając zwrot spółka akcyjna lub skrót S.A. Artykuł 305 kodeksu spółek handlowych stwierdza[5]:

§1. Firma spółki może być obrana dowolnie; powinna zawierać dodatkowe oznaczenie „spółka akcyjna”.
§2. Dopuszczalne jest używanie w obrocie skrótu „S.A.”

Natomiast zgodnie z polskimi konwencjami ortograficznymi powinno się używać skrótowca SA[6][7][8], bez kropek[b]. Mimo tego, że wariant ten został negatywnie oceniony przez Radę Języka Polskiego[10], jedynym oficjalnym i zgodnym z prawem[według kogo?] oznaczeniem w Polsce jest zapis S.A. z kropkami.

Spółki akcyjne w państwach Unii Europejskiej[edytuj | edytuj kod]

Odpowiednikami polskiej spółki akcyjnej w poszczególnych państwach członkowskich UE są następujące rodzaje spółek[11]:

  • Austria – die Aktiengesellschaft (AG),
  • Belgia – la société anonyme/de naamloze vennootschap,
  • Bułgaria – акционерно дружество,
  • Cypr – Δημόσιες εταιρείες περιορισμένης ευθύνης με μετοχές, δημόσιες εταιρείες περιορισμένης ευθύνης με εγγύηση που διαθέτουν μετοχικό κεφάλαιο,
  • Dania – aktieselskaber,
  • Estonia – aktsiaselts,
  • Finlandia – julkinen osakeyhtiö/publikt aktiebolag,
  • Francja – société anonyme (SA), société par actions simplifiée (SAS), société en commandite par actions (SCA)
  • Grecja – ανώνυμη εταιρία,
  • Hiszpania – la sociedad anónima,
  • Holandia – de naamloze vennootschap,
  • Irlandia – public companies limited by shares oraz public companies limited by guarantee having a share capital,
  • Litwa – akcinė bendrovė,
  • Luksemburg – la société anonyme,
  • Łotwa – akciju sabiedrība,
  • Malta – kumpannija pubblika/public limited liability company, kumpannija privata/private limited liability company,
  • Niemcy – die Aktiengesellschaft (AG),
  • Portugalia – a sociedade anónima,
  • Republika Czeska – akciová společnost (a.s.),
  • Rumunia – societate pe acțiuni,
  • Szwecja – aktiebolag,
  • Słowacja – akciová spoločnosť,
  • Słowenia – delniška družba,
  • Węgry – részvénytársaság,
  • Wielka Brytania – public companies limited by shares oraz public companies limited by guarantee having a share capital,
  • Włochy – la società per azioni.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Pierwotnie w przepisach z 2000 r. minimalny kapitał wynosił 500 000 zł, a minimalna wartość akcji 1 zł. Por. art. 308 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037).
  2. Niektóre słowniki dopuszczają jednak pisownię z kropkami[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Akcje spółki. optimalsolicitors.com. [dostęp 2018-11-29].
  2. Art. 1 pkt 10 ustawy z dnia 23 października 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2008 r. nr 217, poz. 1381).
  3. Art. 1 pkt 42 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2003 r. nr 229, poz. 2276).
  4. a b Prawa i obowiązki akcjonariuszy.
  5. Art. 305 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 505).
  6. S.A. czy SA?. poradnia.pwn.pl, 2003-02-16. [dostęp 2017-12-25].
  7. Edward Polański: Nowy słownik ortograficzny PWN wraz z zasadami pisowni i interpunkcji. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997.
  8. Zasady pisowni i interpunkcji. PWN. [dostęp 2017-12-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014–02–28)].
  9. Maciej Malinowski: SA i S.A.; DzU i Dz.U.. obcyjezykpolski.pl, 2007-05-23 (aktualizacja: 2016-05-23). [dostęp 2017-12-25].
  10. Rada Języka Polskiego. Porady językowe: „Spółka Akcyjna, czyli SA”. [dostęp 12.02.2010].
  11. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/35/UE z dnia 5 kwietnia 2011 r. dotycząca łączenia się spółek akcyjnych. (CELEX: 32011L0035).

© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.