Senatorowie dożywotni we Włoszech

Giorgio Napolitano – zrezygnował z mandatu senatora dożywotniego w związku z wyborem na urząd prezydenta Republiki Włoskiej. Po rezygnacji z tego stanowiska powrócił do Senatu

Senatorowie dożywotni we Włoszech (wł. Senatore a vita) są członkami Senatu, wyższej izby Parlamentu Włoch.

Instytucję senatorów dożywotnich wprowadziła uchwalona przez konstytuantę Konstytucja Włoch z 27 grudnia 1947. Przepis art. 59 tego aktu prawnego przewidział dwa rodzaje senatorów dożywotnich – z urzędu i z mianowania. Z mocy prawa staje się nim każdy były prezydent Republiki Włoskiej (art. 59 zdanie pierwsze). Ponadto prezydent może powierzyć godność senatora dożywotniego pięciu obywatelom w uznaniu ich zasług dla kraju w sferze społecznej, naukowej, artystycznej lub literackiej (art. 59 zdanie drugie)[1][2]. Przepis art. 59 nie był zmieniany od czasu uchwalenia Konstytucji Włoch, natomiast wątpliwości budziła wykładnia zdania drugiego odnoszącego się do senatorów dożywotnich z mianowania w zakresie interpretacji liczby senatorów. Luigi Einaudi łącznie mianował ośmiu senatorów, jednak każdorazowo liczba senatorów z mianowania nie przekraczała pięciu. Kolejni prezydenci nominowali senatorów w taki sposób, że łączna liczba senatorów z mianowania aktualnie zasiadających w Senacie nie przekraczała pięciu. Trend ten zmienił się w czasach Sandra Pertiniego i jego następców – prezydenci nominowali do pięciu senatorów dożywotnich każdy, niezależnie od liczby urzędujących senatorów powołanych przez poprzedników.

Spośród prezydentów Republiki Włoskiej z prerogatywy mianowania senatora dożywotniego nie skorzystali Enrico De Nicola i Oscar Luigi Scalfaro.

Wszyscy byli prezydenci Włoch sprawowali mandat senatora do czasu swojej śmierci. Francesco Cossiga 27 listopada 2006 zadeklarował rezygnację z tej funkcji, którą jednak w głosowaniu z 31 stycznia 2007 Senat odrzucił większością 178 głosów „przeciw” przy 100 głosach „za”[3]. W przypadku senatorów mianowanych jeden raz doszło do rezygnacji z nominacji – dyrygent Arturo Toscanini ogłosił tę decyzję już dzień po jej otrzymaniu. Dwie osoby zaprzestały wykonywania mandatu w związku z wyborem przez specjalne kolegium na urząd prezydenta. Z tego powodu z godności senatora dożywotniego zrezygnowali Giovanni Leone (prezydent w latach 1971–1978) i Giorgio Napolitano (prezydent w latach 2006–2015). Obaj po zakończeniu urzędowania powrócili do Senatu jako senatorzy dożywotni z mocy prawa.

Według stanu na 2018 mandaty senatorów dożywotnich wykonuje były prezydent Giorgio Napolitano oraz pięciu senatorów z mianowania[4].

Lista senatorów dożywotnich[edytuj | edytuj kod]

Byli prezydenci Republiki Włoskiej[edytuj | edytuj kod]

Prezydent Zdjęcie Objęcie mandatu Wygaśnięcie mandatu Źródło
Enrico De Nicola Enrico De Nicola 12 maja 1948 1 października 1959
(zmarł)
[5]
Luigi Einaudi Luigi Einaudi 11 maja 1955 30 października 1961
(zmarł)
[6]
Giovanni Gronchi Giovanni Gronchi 11 maja 1962 17 października 1978
(zmarł)
[7]
Antonio Segni Antonio Segni 6 grudnia 1964 1 grudnia 1972
(zmarł)
[8]
Giuseppe Saragat Giuseppe Saragat 29 grudnia 1971 11 czerwca 1988
(zmarł)
[9]
Giovanni Leone Giovanni Leone 15 czerwca 1978 9 listopada 2001
(zmarł)
[10]
Sandro Pertini Sandro Pertini 2 czerwca 1985 24 lutego 1990
(zmarł)
[11]
Francesco Cossiga Francesco Cossiga 28 kwietnia 1992 17 sierpnia 2010
(zmarł)
[12]
Oscar Luigi Scalfaro Oscar Luigi Scalfaro 15 maja 1999 29 stycznia 2012
(zmarł)
[13]
Carlo Azeglio Ciampi Carlo Azeglio Ciampi 15 maja 2006 16 września 2016
(zmarł)
[14]
Giorgio Napolitano Giorgio Napolitano 14 stycznia 2015 urzęduje [15]

Senatorowie dożywotni z mianowania[edytuj | edytuj kod]

Nominujący Senator Profesja lub funkcja Data nominacji Uzasadnienie Wygaśnięcie mandatu Źródło
Luigi Einaudi Guido Castelnuovo matematyk 5 grudnia 1949 zasługi naukowe 27 kwietnia 1952
(zmarł)
[16][17]
Arturo Toscanini dyrygent 5 grudnia 1949 zasługi artystyczne 6 grudnia 1949
(rezygnacja)
[18][17]
Pietro Canonica rzeźbiarz i kompozytor 1 grudnia 1950 zasługi artystyczne 8 czerwca 1959
(zmarł)
[19][17]
Gaetano De Sanctis historyk specjalizujący się w tematyce starożytności 1 grudnia 1950 zasługi naukowe 9 kwietnia 1957
(zmarł)
[20][17]
Pasquale Jannaccone ekonomista 1 grudnia 1950 zasługi naukowe 22 grudnia 1959
(zmarł)
[21][17]
Carlo Alberto Salustri poeta znany pod pseudonimem Trilussa 1 grudnia 1950 zasługi literackie
i artystyczne
21 grudnia 1950
(zmarł)
[22][17]
Luigi Sturzo duchowny katolicki, inicjator chadeckiej Włoskiej Partii Ludowej 17 września 1952 zasługi naukowe
i społeczne
8 sierpnia 1959
(zmarł)
[23][17]
Umberto Zanotti Bianco archeolog 17 września 1952 zasługi naukowe
i społeczne
28 sierpnia 1963
(zmarł)
[24][17]
Giovanni Gronchi Giuseppe Paratore polityk, minister i przewodniczący Senatu 9 listopada 1957 zasługi naukowe
i społeczne
26 lutego 1967
(zmarł)
[25][26]
Antonio Segni Cesare Merzagora polityk, minister i przewodniczący Senatu 2 marca 1963 zasługi społeczne 1 maja 1991
(zmarł)
[27][28]
Ferruccio Parri polityk, działacz ruchu oporu, premier i minister 2 marca 1963 zasługi społeczne 8 grudnia 1981
(zmarł)
[29][28]
Meuccio Ruini polityk, prawnik, działacz ruchu oporu i współtwórca Konstytucji Włoch 2 marca 1963 zasługi społeczne 6 marca 1970
(zmarł)
[30][28]
Giuseppe Saragat Vittorio Valletta przedsiębiorca, długoletni prezes koncernu motoryzacyjnego FIAT 28 listopada 1966 zasługi społeczne 10 sierpnia 1967
(zmarł)
[31][32]
Eugenio Montale poeta 13 czerwca 1967 zasługi literackie
i artystyczne
12 września 1981
(zmarł)
[33][32]
Giovanni Leone polityk, premier i przewodniczący Izby Deputowanych 27 sierpnia 1967 zasługi naukowe
i społeczne
24 grudnia 1971
(wybrany na prezydenta Republiki Włoskiej)
[10][32]
Pietro Nenni polityk, wicepremier i minister, lider Włoskiej Partii Socjalistycznej 25 listopada 1970 zasługi społeczne 1 stycznia 1980
(zmarł)
[34][32]
Giovanni Leone Amintore Fanfani polityk, premier i minister, lider Chrześcijańskiej Demokracji 10 marca 1972 zasługi naukowe
i społeczne
20 listopada 1999
(zmarł)
[35][36]
Sandro Pertini Leo Valiani polityk, działacz ruchu oporu, dziennikarz 12 stycznia 1980 zasługi społeczne 18 września 1999
(zmarł)
[37][38]
Eduardo De Filippo aktor teatralny i filmowy, reżyser 26 września 1981 zasługi literackie i artystyczne 31 października 1984
(zmarł)
[39][38]
Camilla Ravera polityk, współzałożycielka Włoskiej Partii Komunistycznej 8 stycznia 1982 zasługi społeczne 14 kwietnia 1988
(zmarła)
[40][38]
Carlo Bo krytyk literacki, wieloletni rektor Uniwersytetu w Urbino 18 lipca 1984 zasługi literackie 21 lipca 2001
(zmarł)
[41][38]
Norberto Bobbio prawnik, działacz ruchu oporu 18 lipca 1984 zasługi naukowe 9 stycznia 2004
(zmarł)
[42][38]
Francesco Cossiga Giovanni Spadolini polityk, premier i minister, lider republikanów 2 maja 1991 zasługi naukowe,
literackie i społeczne
4 sierpnia 1994
(zmarł)
[43][44]
Gianni Agnelli przedsiębiorca, główny akcjonariusz koncernu motoryzacyjnego FIAT 1 czerwca 1991 zasługi społeczne 24 stycznia 2003
(zmarł)
[45][44]
Giulio Andreotti polityk, premier i minister 1 czerwca 1991 zasługi społeczne
i literackie
6 maja 2013
(zmarł)
[46][44]
Francesco De Martino polityk, wicepremier i minister, lider Włoskiej Partii Socjalistycznej 1 czerwca 1991 zasługi naukowe,
literackie i społeczne
18 listopada 2002
(zmarł)
[47][44]
Paolo Emilio Taviani polityk, działacz ruchu oporu, minister, lider Chrześcijańskiej Demokracji 1 czerwca 1991 zasługi naukowe i społeczne 18 czerwca 2001
(zmarł)
[48][44]
Carlo Azeglio Ciampi Rita Levi-Montalcini neurobiolog, laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny 1 sierpnia 2001 zasługi naukowe
i społeczne
30 grudnia 2012
(zmarła)
[49][50]
Emilio Colombo polityk, premier i minister 14 stycznia 2003 zasługi społeczne 24 czerwca 2013
(zmarł)
[51][50]
Mario Luzi poeta 14 października 2004 zasługi literackie
i artystyczne
28 lutego 2005
(zmarł)
[52][50]
Giorgio Napolitano polityk, przewodniczący Izby Deputowanych i minister 23 września 2005 zasługi społeczne 15 maja 2006
(wybrany na prezydenta Republiki Włoskiej)
[53][50]
Sergio Pininfarina przedsiębiorca, wieloletni prezes rodzinnego przedsiębiorstwa konstrukcyjnego Pininfarina 23 września 2005 zasługi społeczne 3 lipca 2012
(zmarł)
[54][50]
Giorgio Napolitano Mario Monti ekonomista i polityk, komisarz europejski 9 listopada 2011 zasługi naukowe
i społeczne
urzęduje [55]
Claudio Abbado dyrygent i pianista związany m.in. z La Scalą, London Symphony Orchestra i Operą Wiedeńską 30 sierpnia 2013 zasługi artystyczne 20 stycznia 2014
(zmarł)
[56]
Elena Cattaneo wykładowczyni akademicka, neurobiolog 30 sierpnia 2013 zasługi naukowe urzęduje [56]
Renzo Piano architekt, laureat Nagrody Pritzkera 30 sierpnia 2013 zasługi artystyczne urzęduje [56]
Carlo Rubbia fizyk, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki 30 sierpnia 2013 zasługi naukowe urzęduje [56]
Sergio Mattarella Liliana Segre działaczka społeczna, ocalała z Holokaustu 19 stycznia 2018 zasługi i społeczne urzęduje [57]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zbigniew Witkowski (tłum.): Konstytucja Włoch. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2004. [dostęp 18 stycznia 2020].
  2. La Costituzione. quirinale.it. [dostęp 14 lutego 2011].
  3. La biografia di Francesco Cossiga. Vita ed attività politica del „Picconatore” (wł.). italynews.it, 18 sierpnia 2008. [dostęp 9 lutego 2011].
  4. Senatori a vita (wł.). senato.it. [dostęp 11 marca 2018].
  5. Enrico DE NICOLA (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  6. Luigi EINAUDI (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  7. Giovanni GRONCHI (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  8. Antonio SEGNI (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  9. Giuseppe SARAGAT (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  10. a b Giovanni LEONE (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  11. Sandro PERTINI (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  12. Francesco COSSIGA (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  13. Oscar Luigi SCALFARO (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  14. Carlo Azeglio CIAMPI (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  15. Giorgio NAPOLITANO (wł.). senato.it. [dostęp 1 lutego 2015].
  16. Guido CASTELNUOVO (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  17. a b c d e f g h Luigi Einaudi (le nomine) (wł.). quirinale.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  18. Arturo TOSCANINI (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  19. Pietro CANONICA (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  20. Gaetano DE SANCTIS (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  21. Pasquale JANNACCONE (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  22. Carlo Alberto SALUSTRI (TRILUSSA) (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  23. Luigi STURZO (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  24. Umberto ZANOTTI BIANCO (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  25. Giuseppe PARATORE (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  26. Giovanni Gronchi (le nomine) (wł.). quirinale.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  27. Cesare MERZAGORA (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  28. a b c Antonio Segni (le nomine) (wł.). quirinale.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  29. Ferruccio PARRI (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  30. Meuccio RUINI (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  31. Vittorio VALLETTA (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  32. a b c d Giuseppe Saragat (le nomine) (wł.). quirinale.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  33. Eugenio MONTALE (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  34. Pietro NENNI (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  35. Amintore FANFANI (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  36. Giovanni Leone (le nomine) (wł.). quirinale.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  37. Leo VALIANI (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  38. a b c d e Sandro Pertini (le nomine) (wł.). quirinale.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  39. Eduardo DE FILIPPO (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  40. Camilla RAVERA (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  41. Carlo BO (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  42. Norberto BOBBIO (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  43. Giovanni SPADOLINI (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  44. a b c d e Francesco Cossiga (le nomine) (wł.). quirinale.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  45. Giovanni AGNELLI (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  46. Giulio ANDREOTTI (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  47. Francesco DE MARTINO (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  48. Emilio Paolo TAVIANI (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  49. Rita LEVI-MONTALCINI (wł.). senato.it. [dostęp 30 grudnia 2012].
  50. a b c d e Carlo Azeglio Ciampi (le nomine) (wł.). quirinale.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  51. Emilio COLOMBO (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  52. Mario LUZI (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  53. Giorgio NAPOLITANO (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  54. Sergio PININFARINA (wł.). senato.it. [dostęp 9 lutego 2011].
  55. Mario MONTI (wł.). senato.it. [dostęp 11 listopada 2011].
  56. a b c d Nominacje na dożywotnich senatorów. Za zasługi. money.pl, 30 sierpnia 2013. [dostęp 30 sierpnia 2013].
  57. Liliana SEGRE (wł.). senato.it. [dostęp 11 marca 2018].

© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.