Prowansja

Flaga Prowansji
wersja alternatywna

Prowansja (fr. Provence, prow. Provença lub Prouvènço) – kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji, nad Morzem Śródziemnym, na wschód od dolnego biegu Rodanu. Nazwa wzięta od prowincji rzymskiej Galia Zaalpejska, którą Rzymianie nazywali także Provincia Nostra – „Nasza Prowincja”.

Jest to region rolniczo-przemysłowy, w pasie przybrzeżnym – wypoczynkowy i turystyczny o światowej sławie (Lazurowe Wybrzeże). Prowansja wchodzi w skład regionu administracyjnego Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże. Ważniejsze miasta: Marsylia, Tulon, Nicea, Aix, Cannes, Antibes.

Mieszkańcy Prowansji posługują się dialektem prowansalskim języka oksytańskiego (langue d'oc).


Geografia[edytuj | edytuj kod]

W Prowansji znajduje się południowa część Alp francuskich, z najwyższym jej szczytem – Pelat (3051 m n.p.m.). Panuje klimat śródziemnomorski.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Dzięki bliskości Morza Śródziemnego, klimat Prowansji jest łagodny, z gorącym i suchym latem oraz krótką i łagodną zimą. W zimie często pojawia się okresowy napływ chłodnego powietrza z północy (wiatr mistral). W płn. części regionu zimy są surowsze, co nasila się wraz ze wzrostem wysokości. Na wyżej położonych obszarach, klimat nabiera charakteru alpejskiego.

Szata roślinna[edytuj | edytuj kod]

W części centralnej oraz w pasie nadbrzeżnym najczęstszą formacją roślinną jest garig, co w okresie letnim powoduje częste pożary. W części wschodniej częściej miejscami występuje makia, a w rejonach górskich piętra roślinności typu alpejskiego.

Rzeźba terenu[edytuj | edytuj kod]

Teren Prowansji obfituje w skaliste doliny o wysokich walorach krajobrazowych. W części wschodniej przeważa teren górski i wysokogórski. Erozja i silne opady powodują osunięcia ziemi i skał w głębszych wąwozach. Na zachodzie regionu teren jest bardziej płaski, tworząc jedyne równiny prowansalskie w regionie Camargue.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Starożytność[edytuj | edytuj kod]

Herb przypisywany szlachcie Anjou i Prowansji

Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]

Od 443 północną Prowansję najeżdżały plemiona Burgundów. Od VI wieku części terytorium Prowansji znajdowały się w rękach różnych królów frankijskich. Po traktacie w Verdun w roku 843, Prowansja znalazła się na terytorium przyznanym Lotarowi I. Od roku 879 pod berłem Bosona V Prowansalskiego – zięcia Karola Łysego – Prowansja stanowiła część królestwa Prowansji i Burgundii, zwanego też królestwem Burgundii Dolnej. W roku 934 Burgundię Dolną odziedziczył Rudolf II, król Burgundii Górnej, w wyniku czego powstało zjednoczone królestwo Burgundii. W jego ramach Prowansja została hrabstwem.

Po wygaśnięciu linii potomków Rudolfa II, od roku 1032 Burgundia już jako hrabstwo weszła w skład Świętego Cesarstwa Rzymskiego, a władcy Prowansji nosili tytuły markizów, hrabiów, książąt. W wyniku mariaży dynastycznych, od roku 1112 Prowansja przeszła w ręce dynastii katalońsko-aragońskiej i ścierały się na jej terytorium wpływy francuskie i hiszpańskie. Po śmierci jej ostatniego samodzielnego władcy w roku 1481 połączono Prowansję z Francją unią personalną. Natomiast części średniowiecznej Prowansji i nieliczne enklawy wewnątrz jej terytorium przez długi czas znajdowały się poza panowaniem francuskim.

 Zobacz też: Władcy Prowansji.

Epoka nowożytna[edytuj | edytuj kod]

W wyniku podziału Francji na departamenty w roku 1789 na terenie Prowansji znalazły się Basses-Alpes (obecnie Alpy Górnej Prowansji), Delta Rodanu i Var. W roku 1793 dołączono hrabstwo Nicei jako departament Alpy Nadmorskie (w latach 1815-1860 przejęte przez Królestwo Sardynii).

Prowansja w sztuce[edytuj | edytuj kod]

Paul Cézanne, Dom w Prowansji, 1885-1886

W literaturze Prowansję opisywali m.in.:

Prowansja stanowiła także inspirację dla malarzy (zwłaszcza dla impresjonistów), takich jak:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]


© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.