Powiat pyzdrski

Pozostałości zamku w Pyzdrach – siedziby starosty pyzdrskiego

Powiat pyzdrski – były powiat na terenie Polski w obecnym województwie wielkopolskim, istniejący od średniowiecza (ziemia pyzdrska) do 1818.

Od średniowiecza do II rozbioru Polski[edytuj | edytuj kod]

Powiat pyzdrski obejmował obszar, na którym znajdowały się takie miejscowości jak: Nekla, Pyzdry, Miłosław, Strzałkowo, Środa (obecnie Środa Wielkopolska), Targowagórka (obecnie Targowa Górka), Żerków, Opieszyn i Zawodzie (obecnie w granicach Wrześni); sama Września w tym okresie należała do powiatu gnieźnieńskiego. Był jednym z 6 powiatów tworzących województwo kaliskie. Powierzchnia powiatu wynosiła 50,27 mil², czyli 2768,20 km²[1]. Starosta grodowy urzędował w Pyzdrach, jego siedzibą był pyzdrski zamek.

Po 1768, kiedy utworzono województwo gnieźnieńskie, przeniesiono do niego Opieszyn i Zawodzie oraz inne wsie klucza wrzesińskiego, którego właścicielem był Maciej Poniński.

W 1791 z zachodniej części powiatu pyzdrskiego wydzielono powiat średzki ze Środą (obecnie Środa Wielkopolska), Miłosławiem i Neklą, który został włączony do województwa poznańskiego. Z południowej części powstał natomiast powiat krotoszyński. W powiecie pyzdrskim pozostały Pyzdry, Słupca, Mielżyn i Żerków.

W okresie zaborów[edytuj | edytuj kod]

W wyniku II rozbioru Polski w 1793 powiat pyzdrski został włączony do Królestwa Prus. Był podporządkowany departamentowi poznańskiemu (niem. Kriegs-und Domänen Kammerdepartament Posen) prowincji Prusy Południowe (niem. Südpreußen). W tym samym roku do powiatu pyzdrskiego przyłączono z powiatu gnieźnieńskiego Wrześnię, natomiast do powiatu powidzkiego w województwie gnieźnieńskim przeniesiono Mielżyn (do powiatu powidzkiego należało również Grzybowo z okolicą). Powiat pyzdrski obejmował miasta: Pyzdry, Słupca, Września i Żerków.

W latach 1807–1815 należał do Księstwa Warszawskiego – był jednym z 14 powiatów departamentu poznańskiego.

Nowa granica po Kongresie wiedeńskim w 1815 pomiędzy Prusami a Imperium Rosyjskim umiejscowiła powiat pyzdrski po stronie pruskiej. W 1817 nastąpiła korekta granicy – do Królestwa Polskiego (zabór rosyjski) włączono Pyzdry i Słupcę oraz osiem wsi. Pozostała część powiatu z Żerkowem została włączona do Wielkiego Księstwa Poznańskiego (zabór pruski). Prusacy zlikwidowali powiat powidzki, włączając go do powiatu gnieźnieńskiego. Do powiatu gnieźnieńskiego przyłączono również Neklę i Wrześnię. Siedziba landrata części pruskiej powiatu nadal zlokalizowana była w Pyzdrach, czyli po stronie rosyjskiej. Następnie Prusacy wyłączyli z powiatu średzkiego Miłosław, planując w tym mieście ulokować siedzibę landrata, do czego ostatecznie nie doszło.

Przekształcenie w powiat wrzesiński[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Powiat wrzesiński.

W 1818 w Wielkim Księstwie Poznańskim wprowadzono nowy podział administracyjny. Z powiatu gnieźnieńskiego wyłączono Wrześnię z okolicą, którą włączono do powiatu pyzdrskiego. Umieszczono tam stałą siedzibę landrata pyzdrskiego (Prusacy nadal uważali Pyzdry za siedzibę powiatu). Landrat pyzdrski (radca ziemski powiatu pyzdrskiego) miał swój urząd na Opieszynie, w budynkach zarządu dominialnego Ponińskich. Do Wrześni przeniesiono również pyzdrski sąd pokoju oraz kasę powiatową. Nowy powiat obejmował: Wrześnię, Miłosław i Żerków z wójtostwami we Wrześni, Bardzie, Brudzewie, Graboszewie, Grabowie Królewskim, Miłosławiu, Żerkowie, Brzostkowie i Śmiełowie. Nekla powróciła z powiatu gnieźnieńskiego do powiatu średzkiego.

31 lipca 1819 zmieniono dotychczasową nazwę powiatu na powiat wrzesiński, w związku ze wspomnianą regulacją graniczną, po której miasto Pyzdry znalazło się w granicach Królestwa Polskiego.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Adolf Pawiński: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 1: Wielkopolska. Warszawa: Gebethner i Wolff, 1883, s. 50.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.