Powiat bielski (województwo śląskie)

Ten artykuł dotyczy powiatu z siedzibą w Bielsku-Białej. Zobacz też: powiat bielski z siedzibą w Bielsku Podlaskim.
Powiat bielski
powiat
Ilustracja
Budynek starostwa przy ul. Piastowskiej
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
TERYT 2.24.32.02.00.0
Siedziba Bielsko-Biała
Starosta Andrzej Płonka
Powierzchnia 458,64 km²
Populacja (31.12.2019)
• liczba ludności

165 960[1]
• gęstość 361,9 os./km²
Urbanizacja 27,8%
Tablice rejestracyjne SBI
Adres urzędu:
ul. Piastowska 40
43-300 Bielsko-Biała
Szczegółowy podział administracyjny
Plan powiatu bielskiego (województwo śląskie)
Liczba gmin miejskich 1
Liczba gmin miejsko-wiejskich 2
Liczba gmin wiejskich 7
Położenie na mapie województwa
Położenie na mapie województwa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Powiat bielski
Powiat bielski
49°49′N 19°02′E/49,816667 19,033333
Strona internetowa
Portal Portal Polska

Powiat bielski – powiat w Polsce (województwo śląskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Bielsko-Biała.

Położony jest w południowo-wschodniej części województwa śląskiego. Powierzchnia powiatu wynosi 458,64 km², zamieszkuje go 159 241 mieszkańców. Gęstość zaludnienia wynosi 347 mieszkańców na 1 km² (2012).

W skład powiatu wchodzą:

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności (dane z 31 grudnia 2012):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób % osób % osób %
Ogółem 159 241 100 81 648 51,27 77 593 48,73
Miasto 44 314 27,83 23 005 14,45 21 309 13,38
Wieś 114 927 72,17 58 643 36,83 56 284 35,35
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu bielskiego w 2014 roku[2].
    Piramida wieku powiat bielski slaskie.png

Ludność w latach[edytuj | edytuj kod]

  • 1999 – 144 922
  • 2000 – 145 772
  • 2001 – 146 603
  • 2002 – 147 453
  • 2003 – 148 249
  • 2004 – 149 361
  • 2005 – 150 281
  • 2006 – 151 505
  • 2007 – 152 695
  • 2008 – 153 987
  • 2009 – 155 571
  • 2010 – 157 119
  • 2011 – 158 209
  • 2012 – 159 241

Gminy według liczby ludności[edytuj | edytuj kod]

Gmina Liczba ludności[potrzebny przypis]
Czechowice-Dziedzice 44554
Jasienica 22602
Wilamowice 16474
Porąbka 15359
Wilkowice 13092
Kozy 12429
Bestwina 11067
Buczkowice 11021
Jaworze 6883
Szczyrk 5760

Rada Powiatu[edytuj | edytuj kod]

Komitet wyborczy 2002-2006[3] 2006-2010[4] 2010-2014[5] 2014-2018[6] 2018-2023[7]
Sojusz Lewicy Demokratycznej 7 (SLD-UP) - 2 - -
Wspólnota 1 - - - -
Rodzina-Prawo-Wspólnota 13 10 10 9 -
Obywatelskie Forum 6 - - - -
Prawo i Sprawiedliwość - 8 5 6 9
Przyjazny Samorząd - 2 - - -
Obywatelskie Forum Samorządowe - 7 - - -
Polskie Stronnictwo Ludowe - - 4 6 4
Platforma Obywatelska - - 6 4 -
Nowa Inicjatywa - - - 2 5
Bezpartyjni - Rodzina Prawo Wspólnota - - - - 11

Historia powiatu bielskiego[edytuj | edytuj kod]

Powiat bielski w dzisiejszej formie powstał w 1951 roku z dwóch połączonych powiatów – bielskiego i bialskiego.

Powiat bielski do roku 1951[edytuj | edytuj kod]

 Zobacz też: Bezirk Bielitz.

Powiat bielski powstał w roku 1850 jako jedna z siedmiu podstawowych jednostek administracyjnych Śląska Austriackiego. Składał się z trzech powiatów (obwodów) sądowych – bielskiego, którego podstawą było zniesione właśnie księstwo bielskie[8] (17 gmin), skoczowskiego[9] (35 gmin) i strumieńskiego[10] (15 gmin), które w latach 1855–1868 stanowiły samodzielne powiaty polityczne. W 1870 roku wyłączono z terenu powiatu jego siedzibę – Bielsko, które stało się miastem wydzielonym.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości i podziale Śląska Cieszyńskiego (rok 1920) powiat bielski znalazł się w granicach Rzeczypospolitej (województwo śląskie). W 1921 roku wyłączono z powiatu obwód sądowy skoczowski (z wyjątkiem gmin: Bielowicko, Grodziec, Łazy, Roztropice, Świętoszówka, Wieszczęta) i przyłączono do powiatu cieszyńskiego, podobnie jak trzy lata później gminy Ochaby i Pruchna. W 1938 roku do powiatu miejskiego Bielsko włączono gminę Aleksandrowice.

W czasie aneksji Górnego Śląska przez III Rzeszę we wrześniu 1939 roku obszar powiatu (Landkreis Bielitz) włączono w skład III Rzeszy (prowincja górnośląska), powiększając go jednocześnie o część powiatu bialskiego, leżącą na lewym brzegu Soły, a po utworzeniu Generalnego Gubernatorstwa (październik 1939) o część prawobrzeżną i około połowę wadowickiego, na zachód od Skawy.

Po wkroczeniu Armii Czerwonej na teren powiatu bielskiego w zimie 1945 roku i ustanowieniu tymczasowej administracji, powrócił on do przedwojennych granic i wszedł w skład województwa katowickiego. 1 stycznia 1946 roku wszedł w życie nowy podział powiatu na gminy[11] Bystra (Śląska), Chybie, Czechowice, Dziedzice, Grodziec, Jaworze, Międzyrzecze Górne, Mikuszowice (Śląskie), Rudzica, Strumień, Stare Bielsko, Zabrzeg) i miasto Strumień. Taki stan podziału powiatu bielskiego utrzymał się do 1951 roku.

Powiat bialski[edytuj | edytuj kod]

Powiat bialski z siedzibą w Białej (po I wojnie światowej Biała Krakowska) istniał w latach 1855–1950. Od chwili powstania aż do 1918 roku leżał w austriackiej Galicji, będąc jedną z części obwodu wadowickiego. W latach 1867–1910 w skład powiatu wchodziły obwody sądowe: bialski, kęcki i oświęcimski (ten ostatni jest zasadniczą częścią powiatu oświęcimskiego, istniejącego w latach 1910–1931, 1951–1975 i od 1999 roku).

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w wyniku rozpadu Austro-Węgier cała Galicja, a z nią powiat bialski wszedł w skład województwa krakowskiego (utworzonego 3 grudnia 1920 roku).

W czasie II wojny światowej teren podległy starostwu w Białej wszedł w skład powiatu bielskiego (Landkreis Bielitz).

W 1945 podzielono przywrócony powiat bialski na 8 gmin zbiorowych: Bestwina, Biała, Brzeszcze, Bystra-Wilkowice, Kęty, Osiek, Oświęcim i Porąbka oraz 4 miasta: Biała Krakowska, Kęty, Oświęcim i Wilamowice. 1 kwietnia 1946 utworzono gminę Szczyrk[12]. 1 lipca 1948 Biała zostaje powiatem miejskim[13].

Historia powiatu bialskiego kończy się 1 stycznia 1951, kiedy Bielsko i Białą połączono w jeden organizm miejski – Bielsko-Białą, która wraz z gminami Biała, Bestwina, Bystra-Wilkowice i Szczyrk znalazła się w powiecie bielskim w woj. katowickim (a więc tam gdzie wcześniej znajdowało się Bielsko), natomiast pozostałe jednostki zniesionego powiatu bialskiego pozostały w woj. krakowskim: gminę Porąbka włączono do powiatu żywieckiego, a miasto i gminę Oświęcim, miasto i gminę Kęty, miasto Wilamowice oraz gminy Brzeszcze i Osiek weszły w skład reaktywowanego powiatu oświęcimskiego (tego samego dnia utworzono tam też również gminę Wilamowice z części obszaru gmin Bestwina i Kęty)[14][15].

Powiat bielski w latach 1951–1975[edytuj | edytuj kod]

W dniu zjednoczenia obu powiatów prawa miejskie uzyskała gmina Czechowice, do której włączono gminę Dziedzice (obecna nazwa Czechowice-Dziedzice obowiązuje od 1958 roku). Z powiatu bielskiego wyłączono także obszar dawnego powiatu sądowego strumieńskiego.

Podział administracyjny powiatu bielskiego w latach 1959–1968

W 1954 roku weszła w życie reforma administracyjna znosząca gminy i dzieląca powiaty na gromady i osiedla. W powiecie bielskim utworzono 27 gromad: Bestwina, Buczkowice, Bystra, Godziszka, Grodziec, Hałcnów, Iłownica, Janowice (zlikwidowana w 1959 roku), Jasienica, Jaworze, Kamienica, Kaniów, Komorowice, Kozy, Ligota, Mazańcowice, Międzyrzecze, Mikuszowice Śląskie, Mikuszowice Krakowskie, Rudzica, Rybarzowice, Stare Bielsko, Straconka, Szczyrk, Wapienica, Wilkowice i Zabrzeg. Później status osiedla uzyskały: Szczyrk (1956) i Mikuszowice Śląskie (1958).

Powiększano także obszar miasta Bielska-Białej – w 1969 roku przyłączono do niego części obszaru gromad Kamienica i Mikuszowice Krakowskie oraz osiedle Mikuszowice Śląskie.

1 stycznia 1973 roku weszła w życie ustawa znosząca gromady. Powiat bielski ponownie podzielono na gminy: Bestwina, Buczkowice, Jasienica, Kozy, Komorowice, Ligota, Stare Bielsko, Wapienica i Wilkowice, a większą część zlikwidowanej gromady Straconka włączono do Bielska-Białej. Tego samego dnia prawa miejskie uzyskał Szczyrk.

Po reformie administracyjnej z dnia 1 czerwca 1975 roku (patrz Podział administracyjny Polski (1975–1998)) większość terenów powiatu włączono do nowego województwa bielskiego (poza gminami Ligota i Bestwina, pozostającymi w zmniejszonym województwie katowickim, a później włączonymi 1 lutego 1977 roku do gminy Czechowice-Dziedzice).

Powiat bielski od 1999 roku[edytuj | edytuj kod]

Reaktywowany 1 stycznia 1999 roku powiat bielski obejmuje niemal cały obszar sprzed 1975 roku. Do ważniejszych zmian terytorialnych między „starym” i „nowym” powiatem należą:

Sąsiednie powiaty[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-05-20].
  2. http://www.polskawliczbach.pl/powiat_bielski_slaskie, w oparciu o dane GUS.
  3. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory samorządowe, wybory2002.pkw.gov.pl [dostęp 2017-06-12].
  4. Geografia wyborcza - Wybory samorządowe - Państwowa Komisja Wyborcza, wybory2006.pkw.gov.pl [dostęp 2017-06-12].
  5. Dituel Sp., Wybory Samorządowe 2010 - Geografia wyborcza - Województwo śląskie - Powiat bielski, wybory2010.pkw.gov.pl [dostęp 2017-06-12].
  6. PKW | Samorząd 2014, samorzad2014.pkw.gov.pl [dostęp 2017-06-12].
  7. Wybory samorządowe 2018, wybory2018.pkw.gov.pl [dostęp 2018-10-26].
  8. Powiat sądowy bielski obejmował obszar dzisiejszych gmin: Czechowice-Dziedzice, Jaworze, większą część gminy Jasienica oraz lewobrzeżną część Bielska-Białej i Bystrej (Bystra Śląska)
  9. Powiat sądowy skoczowski obejmował obszar dzisiejszych gmin: Brenna, Skoczów, Ustroń, Wisła oraz części gmin: Dębowiec, Goleszów i Jasienica
  10. Powiat sądowy strumieński obejmował obszar dzisiejszych gmin Chybie i Strumień oraz część gminy Jasienica
  11. Podział administracyjny województwa śląsko-dąbrowskiego wraz ze skorowidzem gmin i gromad, Wydawnictwa Instytutu Śląskiego, 1947 (stan z 1 stycznia 1946).
  12. Rozporządzenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 10 października 1946 r. o utworzeniu gminy wiejskiej Szczyrk w powiecie bialskim, województwie krakowskim (Dz.U. z 1946 r. nr 53, poz. 302).
  13. Obwieszczenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 5 maja 1948 r. o uzyskaniu przez miasto Biała w województwie krakowskim charakteru samodzielnego powiatu miejskiego (M.P. z 1948 r. nr 56, poz. 336).
  14. Ustawa z dnia 30 grudnia 1950 r. o zmianie granic województw krakowskiego i katowickiego (Dz.U. z 1950 r. nr 58, poz. 526).
  15. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1950 r. w sprawie utworzenia powiatu miejskiego Bielsko-Biała, zmiany granic powiatów: cieszyńskiego, wadowickiego i żywieckiego, zniesienia powiatu bialskiego i utworzenia powiatu oświęcimskiego (Dz.U. z 1950 r. nr 58, poz. 531).
  16. Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 9 grudnia 1976 r. w sprawie zmiany granic niektórych miast w województwach: bielskim, częstochowskim, kaliskim, przemyskim, skierniewickim i szczecińskim (Dz.U. z 1976 r. nr 41, poz. 245).
  17. Uchwała nr XIV/98/90 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bielsku-Białej z dnia 27 kwietnia 1990 r. w sprawie zmiany granic miasta Bielsko-Biała, gminy Wilamowice, Jasienica i Wilkowice (M.P. z 1990 r. nr 25, poz. 197)
  18. Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz.U. z 1998 r. nr 96, poz. 603).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]


© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.