Okręt

Ten artykuł dotyczy jednostki pływającej. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Współczesna holenderska fregata rakietowa typu De Zeven Provinciën – "De Ruyter"
Niemiecki krążownik ciężki typu Admiral Hipper z okresu II wojny światowej – "Blücher"
Współczesny amerykański lotniskowiec typu NimitzUSS "George Washington"
Polski niszczyciel typu GromORP Błyskawica z okresu II wojny światowej obecnie okręt-muzeum
Brytyjski niszczyciel typu CountyHMS "Glamorgan" oraz okręt naprawczy HMS "Triumph" z okresu zimnej wojny
Amerykański okręt szpitalny typu MercyUSNS "Comfort"
Współczesny hiszpański okręt desantowy-dok typu Galicia"Castilla"
Radziecki okręt podwodny projektu 667BDRM z okresu zimnej wojny – K-18 "Karelia"
Japońskie pancerniki typu Yamato z okresu II wojny światowej – "Yamato" i "Musashi"
XIX-wieczny brytyjski okręt liniowy – HMS "Donegal"

Okręt – zwykle uzbrojona[a] jednostka pływająca w służbie państwa, tj. jego sił zbrojnych – marynarki wojennej pod banderą wojenną, często przeznaczona do wykonywania zadań bojowych. W języku polskim termin ten stosuje się także do jednostek szkolnych lub transportowych, jeśli tylko należą do marynarki wojennej.

Konwencja o morzu pełnym definiuje: „okręt wojenny”[1] oznacza okręt należący do marynarki wojennej państwa i noszący znaki zewnętrzne okrętów wojennych tego państwa. Dowódca powinien być oficerem marynarki wojennej w służbie państwowej, jego nazwisko powinno znajdować się na liście oficerów marynarki wojennej, a załoga powinna być podporządkowana regulaminom dyscypliny wojskowej[2].

Mianem okrętu potocznie[3] określa się też duży statek (morski)[b][4]. Istnieje wiele terminów, w których pochodna wyrazu „okręt” odnosi się zarówno do statków i okrętów, lub też tylko do statków, np. okrętownictwo (wiedza inżynierska dotycząca budowy zarówno statków, jak i okrętów), chłopiec okrętowy (uczeń, kandydat lub praktykant na marynarza), zaokrętowanie (przyjęcie na statek nowego członka załogi lub pasażera), śruba okrętowa (obrotowy pędnik statku lub okrętu).

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze znane źródło pisane, w którym użyto słowa okręt to słowniczek polsko-łaciński Vocabularius bebreviloquus cum arte diphthongandi, punctandi et accentuandi datowany na ok. 1500 rok, gdzie na okładce zapisano scapha – okrąth. Dowodzi to, że w czasach wcześniejszych wyraz ten, w przeciwieństwie do innych (korab, łodzia), raczej nie był znany staropolszczyźnie. Aleksander Brückner twierdzi, że jest to rodzimy nowotwór językowy od czas. kręcić (coś co się kręci, czyli prowadzi)[5].

Wiesław Boryś i Zygmunt Brocki w swoich artykułach opublikowanych w latach 1966-1967 w czasopiśmie „Język Polski” sugerują, że korzeni słowa okręt należy szukać w kaszubszczyźnie, z której zaczerpnięto niektóre terminy w XV-XVI wieku, czyli w okresie odzyskania dostępu do morza i zwiększonego zainteresowania handlem morskim. Pierwszy ze wspomnianych autorów wysnuł hipotezę, że mamy do czynienia ze starym prasłowiańskim wyrazem zachowanym na peryferiach języków słowiańskich. Wyraz ten, rekonstruowany w postaci *okrǫtъ, pierwotnie oznaczał plecione naczynie. Należy tu podkreślić, że przekształcenie się słowa naczynie w termin statek wodny występuje w wielu językach (pol. statek, ros. sudno, fr. vaisseau i ang. vessel od łac. vascellum).

Specjalizacja znaczenia okrętu jako statku wojennego jest stosunkowo nowa i sięga początku XX wieku.

Podstawowe klasy okrętów[edytuj | edytuj kod]

(lista od największych do najmniejszych)

Klasy okrętów[edytuj | edytuj kod]

(lista alfabetyczna)

Dawne klasy okrętów[edytuj | edytuj kod]

(do XIX wieku)

Rodzaje okrętów ze względu na uzbrojenie i przeznaczenie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Marynarki wojenne dysponują również okrętami pomocniczymi, które nie są przeznaczone do bezpośredniego wykonywania zadań bojowych, np. okręty hydrograficzne, ratownicze, pożarnicze, szkolne, holowniki oraz jednostki, które z uwagi na wykonywane zadania mogą nie mieć uzbrojenia pokładowego.
  2. por. wiersz dla dzieci Ireny Tuwim Co okręt wiezie? (Warszawa, 1968), opisujący drobnicowiec

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. anglicyzm: kalka językowa – jest tłumaczeniem ang. warship dosł. okręt wojenny[potrzebny przypis]
  2. Konwencja o morzu pełnym, sporządzona w Genewie dnia 29 kwietnia 1958 r., art.8.2 (Dz.U. z 1963 r. nr 33, poz. 187)
  3. Witold Doroszewski: okręt (pol.). W: Słownik języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego [on-line]. [dostęp 2012-08-16].
  4. Słownik języka polskiego PWN
  5. A. Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 1927, s.377-378.

© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.