Odskoczek ciemny

Odskoczek ciemny
Microdipodops megacephalus[1]
Merriam, 1891
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd bobrokształtne
Rodzina karłomyszowate
Rodzaj odskoczek
Gatunek odskoczek ciemny
Synonimy
  • Microdipodops californicus Merriam, 1901[2]
  • Microdipodops polionotus Grinnell, 1914[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Odskoczek ciemny[4] (Microdipodops megacephalus) – gatunek gryzonia z rodziny karłomyszowatych[5][6]. Zamieszkuje tereny na zachodzie Stanach Zjednoczonych: w południowo-wschodniej części stanu Oregon, południowej części Idaho, północno-wschodniej i środkowo-wschodniej Kalifornii, północnej i centralnej części stanu Nevada oraz środkowo-zachodniej części Utah[5]. Miejsce typowe: USA, stan Nevada, hrabstwo Elko, osada Halleck[5][6][2]. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) wymienia Microdipodops megacephalus w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych jako gatunek najmniejszej troski (LC – least concern)[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Gatunek został opisany naukowo w 1891 roku przez amerykańskiego zoologa Clintona Harta Merriama. Miejsce typowe USA, stan Nevada, hrabstwo Elko, osada Halleck[5][6]. W obrębie gatunku wyróżnianych jest 12 podgatunków[6]:

  • M. m. megacephalus Merriam, 1891 − zachodnia część USAː pustynia Wielkiej Kotliny w środkowej i północno-wschodniej części stanu Nevada,
  • M. m. athalbiventer Hall & Dunant, 1937 − zachodnia część USAː południowo-wschodnia Nevada,
  • M. m. ambiguus Hall, 1941 − zachodnia część USA: pustynia Smoke Creek i pustynia Black Rock Desert, dolina rzeki Humboldt, pustynia Wielkiej Kotliny w północno-zachodniej części stanu Nevada a także w północno-wschodniej Kalifornii,
  • M. m. atrirelictus J. C. Hafner, 1985 − zachodnia część USA: znany tylko z pustyni Wielkiej Kotliny w południowo-zachodnim Idaho,
  • M. m. californicus Merriam, 1901 − zachodnia część USA: pustynia Wielkiej Kotliny w środkowo-zachodniej Nevadzie i w północno-wschodniej Kalifornii,
  • M. m. leucotis Hall & Durrant, 1941 − zachodnia część USA: rejon jeziora Bonneville i pustynia Wielkiej Kotliny w północno-zachodniej części Utah,
  • M. m. medius Hall, 1941 − zachodnia część USA: pustynia Wielkiej Kotliny w północno-zachodniej części stanu Nevada,
  • M. m. nexus Hall, 1941 – W USA: pustynia Wielkiej Kotliny w środkowo-północnej Nevadzie (być może wymarły),
  • M. m. oregonus Merriam, 1901 − zachodnia część USA: na terenie Wyżyny Kolumbii w środkowej części stanu Oregon oraz na pustyni Wielkiej Kotliny w północno-zachodniej Nevadzie, a także w północno-wschodniej Kalifornii,
  • M. m. paululus Hall & Durrant, 1941 − zachodnia część USA: rejon Pine Valley, White valley i Snake Valley na terenie pustyni Wielkiej Kotliny w środkowo-zachodniej części Utah,
  • M. m. polionotus Grinnell, 1914 − zachodnia część USA: rejon Jeziora Mono, w dolinie Owens Valley otaz na pustynii Wielkiej Kotliny we wschodniej Kalifornii,
  • M. m. sabulonis Hall, 1941 − zachodnia część USA: pustynia Wielkiej Kotliny w środkowo-południowej Nevadzie.

Kariotyp[edytuj | edytuj kod]

Garnitur chromosomowy tego zwierzęcia tworzy 20 par (2n=40) chromosomów (FN=74)[2], ale u odskoczków ciemnych z podgatunków M. m. medius i M. m. californicus FN=76[6].

Budowa ciała[edytuj | edytuj kod]

Wzór zębowy I C P M
20 = 1 0 1 3
1 0 1 3

Odskoczek ciemny ma niewielkie rozmiary. W części grzbietowej jest wybarwiony na kolor brązowy, czarniawy lub szarawy, a futro w części brzusznej jest u podstawy wybarwione na szaro z białym przyprószeniem na zakończeniach. Końcówka krótkiego ogona jest zwykle ciemniejsza niż u nasady. Ogon jest zauważalnie grubszy w środkowej części. U odskoczków ciemnych brak jest wyraźnego dymorfizmu płciowego[2][6].

Wymiary Microdipodops megacephalus
(za: David J. Hafner, 2016)[6]
średni wymiar
długość ciała z głową
66 mm
długość ogona
67–103 mm
długość ucha
10 mm
długość kończyny tylnej
23–26 mm
masa ciała
do 10–17 g

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Odskoczek ciemny wiedzie nocny, naziemny tryb życia. Szczyt aktywności poza norą przypada w ciągu pierwszych dwóch godzin po zachodzie słońca. Później spada do sporadycznego żerowania przez resztę nocy, a wiosną i jesienią kończy się na dwie godziny przed wschodem słońca. Natomiast w porze letniej tuż przed wschodem słońca następuje drugi szczyt aktywności. Odskoczek ciemny prowadzi samotniczy tryb życia. Używane na codzień tereny wokół nory są większe u samców (0,07 ha) niż u samic (0,04 ha)[6].

Cykl życiowy[edytuj | edytuj kod]

Okres rozrodczy trwa od wiosny do września, ze szczytem narodzin w maju–czerwcu. Samica odskoczka ciemnego rodzi 2–7 młodych w miocie (średnio 4,5). Możliwe są dwa okresy rui: w kwietniu i lipcu. W badanej przez naukowców populacji stosunek liczebności samców do samic wynosił 2:1[6].

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Odskoczek ciemny zamieszkuje tereny na zachodzie Stanach Zjednoczonych: w południowo-wschodniej części stanu Oregon, południowej części Idaho, północno-wschodniej i środkowo-wschodniej Kalifornii, północnej i centralnej części stanu Nevada oraz środkowo-zachodniej część Utah[5]. Miejsce typowe USA, stan Nevada, hrabstwo Elko, osada Halleck[5][6].

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Odskoczki ciemne zasadniczo są roślinożercami. Żerują głównie na nasionach. Znacznym składnikiem diety są bylice i astrowate. Odskoczek stara się znaleźć skupisko nasion zamiast zbierać pojedyncze ziarna. Latem może poszerzać dietę o owady. Pokarm jest zbierany w zewnętrznych, wyściełanych futrem workach policzkowych i przenoszony do nor, gdzie jest magazynowany. W workach jednego z badanych okazów naukowcy odnaleźli szczątki Gambelia wislizenii, jaszczurki z rodziny obróżkogwanowatych. Odskoczek ciemny nie musi pić wody. Organizm przyswaja wystarczającą ilość wody ze spożywanych pokarmów stałych. Organizm tych zwierząt magazynuje także w środkowej części ogona tłuszcz, który jest wykorzystywany do przetrwania w okresie zimowym[6].

Siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Odskoczek ciemny zasiedla zróżnicowane tereny. Buduje proste, krótkie, nierozgałęzione tunele. W badanych norach odkryto spiżarnie do przechowywania zebranych nasion. Zwierzęta hodowane w niewoli mają zwyczaj magazynowania pożywienia, ich budowa nor jest bardziej złożona. Zazwyczaj zatykają wejście do nory piaskiem[6].

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) wymienia Microdipodops megacephalus w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych jako gatunek najmniejszej troski (LC – least concern)[3]. Populacje odskoczków ciemnych w północnej części jej zasięgu uległy znacznej fragmentacji. Wiele zwierząt w ciągu ostatnich 30 lat utraciło siedliska z powodu pożarów i ekspansji inwazyjnych gatunków roślin. Prawdopodobnie wiele północnych populacji już wymarło. Zagrożenie dla gatunku stanowi także wypas zwierząt hodowalnych i wprowadzanie zmian w zasiewach (m. in. wprowadzanie lucerny), a także wypieranie gatunków roślinności stanowiącej składniki diety[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Microdipodops megacephalus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d e Michael J. O’Farrell, Andrew R. Blaustein. Microdipodops megacephalus. „Mammalian Species”. 46, s. 1–3, 1974. DOI: doi.org/10.2307/3504039 (ang.). 
  3. a b c Microdipodops megacephalus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  4. Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  5. a b c d e f Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Microdipodops megacephalus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 18 lipca 2020]
  6. a b c d e f g h i j k l m David J. Hafner: Family Heteromyidye (Pocket mice, Kangaroo mice and Kongaroo rats). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher, Jr & R.A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 221–222. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.)

© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.