New Jersey

Ten artykuł dotyczy stanu w USA. Zobacz też: New Jersey (album) – czwarty album studyjny zespołu Bon Jovi.
New Jersey
State of New Jersey
stan
3. stan od 18 grudnia 1787
Pieczęć Flaga
Pieczęć Flaga
Dewiza: Liberty and prosperity
Państwo  Stany Zjednoczone
Stolica Trenton
Kod ISO 3166-2 US-NJ
Gubernator Phil Murphy (D)
Powierzchnia 22 591[1] km²
Populacja (2017)
• liczba ludności

9 005 644[2]
• gęstość 438 os./km²
Strefa czasowa UTC-05:00
UTC-04:00
Języki urzędowe angielski
Położenie na mapie USA
Położenie na mapie
Strona internetowa
Portal Portal Stany Zjednoczone
Piramida wieku

New Jersey (wymowa:/nju:ˈdʒɜrzi/ i) – stan w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, nad Oceanem Atlantyckim.

Stolica Trenton (82,8 tys. mieszkańców, 2008). Największe miasta: Newark (277,7 tys. mieszkańców, 2012), Jersey City (247,5 tys. mieszkańców, 2010) i Paterson (149,2 tys. mieszkańców, 2000) należące do regionu metropolitalnego Nowego Jorku.

W New Jersey zlokalizowany jest jeden z trzech największych portów lotniczych metropolii nowojorskiej: Newark Liberty International Airport.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Około 1524 roku do wybrzeży New Jersey dotarł, pozostający w służbie króla Francji, podróżnik włoski Giovanni da Verrazzano. W 1609 roku dolny bieg rzeki, nazwanej później jego imieniem, badał Anglik Henry Hudson. Od ok. 1620 roku obszar dzisiejszego New Jersey zasiedlali Holendrzy i Szwedzi. W 1625 roku tereny te weszły w skład kolonii Nowa Szwecja, przyłączonej w 1655 roku do Nowych Niderlandów.

W 1664 roku zajęte przez Brytyjczyków, weszły w skład kolonii Nowy Jork, zostały jednak wkrótce wydzielone administracyjnie jako odrębna kolonia (Prowincja New Jersey). W 1776 roku New Jersey proklamowało niezależność od Anglii. W 1787 roku prowincja była jednym ze stanów-założycieli Unii.

Od początku XIX w. intensywny napływ imigracji europejskiej, m.in. z Polski.

W 2013 w stanie New Jersey zalegalizowano małżeństwa osób tej samej płci[3].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Powierzchnia stanu w większości nizinna, jedynie w północno-wschodniej części pagórkowata i wyżynna.

New Jersey należy do najsilniej uprzemysłowionych stanów Stanów Zjednoczonych. Rozwinięty przemysł chemiczny, elektromaszynowy, odzieżowy, środków transportu. Intensywne rolnictwo i hodowla.

Wzdłuż wybrzeża oceanu są zlokalizowane liczne kąpieliska i ośrodki wypoczynkowe (najbardziej znane – Atlantic City).

Znajduje się tu w parku rozrywki Six Flags największy rollercoaster na świecie, który osiąga prędkość 206 km/h, wspinając się do 104 m n.p.m.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Stan New Jersey podzielony jest na 21 hrabstw.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Spis ludności z roku 2010 stwierdza, że stan New Jersey liczy 8 791 894 mieszkańców, co oznacza wzrost o 377 597 (4,5%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2000. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowią 5,8% populacji, 22,0% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 15,8% to osoby mające 65 i więcej lat. 51,2% ludności stanu stanowią kobiety[4].

Język[edytuj | edytuj kod]

Najpowszechniej używanymi językami są[5]:

Rasy i pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Według spisu z 2010 roku, 72,1% mieszkańców stanowiła ludność biała (55,1% nie licząc Latynosów), 15,0% to Murzyni lub Afroamerykanie, 10,1% to Azjaci, 2,2% miało rasę mieszaną, 0,6% to rdzenna ludność Ameryki, 0,1% to Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowią 20,4% ludności stanu[4].

Największe grupy stanowią osoby pochodzenia włoskiego (16,1%), irlandzkiego (14,1%), afroamerykańskiego (13,5%), niemieckiego (10,6%), polskiego (5,7%) i portorykańskiego (5,4%). Obecne są także duże grupy (ponad 100 tys.) osób pochodzenia latynoskiego z Ameryki Południowej i Środkowej, osób pochodzenia angielskiego, „amerykańskiego”, hinduskiego, meksykańskiego, rosyjskiego, chińskiego, francuskiego, szkockiego, filipińskiego i arabskiego[6].

New Jersey ma największą populację Hindusów (370 tys.) wśród wszystkich stanów amerykańskich[7].

W kilku rejonach New Jersey, m.in. w Garfield, Wallington, Linden, Bayonne, Elizabeth, Clifton i Jersey City znajdują się duże skupiska Polonii amerykańskiej.

Religie[edytuj | edytuj kod]

Dane z 2014 r.[8]:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. State Area Measurements and Internal Point Coordinates (ang.). U.S. Census Bureau. [dostęp 2018-04-09].
  2. U.S. Census Bureau QuickFacts: New Jersey, census.gov [dostęp 2018-01-04] (ang.).
  3. Court: Same-sex marriages can start Monday in New Jersey (ang.). CNN. [dostęp 2015-04-29].
  4. a b U.S. Census Bureau QuickFacts: New Jersey; UNITED STATES, www.census.gov [dostęp 2019-01-27] (ang.).
  5. Data Center Results, apps.mla.org [dostęp 2019-01-27].
  6. U.S. Census Bureau, 2012-2016 American Community Survey 5-Year Estimates, factfinder.census.gov [dostęp 2019-01-27] (ang.).
  7. US States By Population of Hindus, WorldAtlas [dostęp 2019-01-27] (ang.).
  8. Adults in New Jersey. Pew Research Center, 2014. [dostęp 2019-01-16].
  9. State Membership Report. The ARDA. [dostęp 2019-01-16].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • New Jersey – galerie zdjęć i informacje dotyczące najciekawszych miejsc w New Jersey

© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.