Narodowy Uniwersalny Katalog Centralny NUKAT

Narodowy Uniwersalny Katalog Centralny
Ilustracja
Komercyjna nie
Data powstania 21 października 2002[1]
Właściciel Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie
Rejestracja brak
Wersje językowe PL, ANG
Miejsce w Alexa 924,968[2]
Strona internetowa

Narodowy Uniwersalny Katalog Centralny, NUKATkatalog centralny polskich bibliotek naukowych i akademickich. Uruchomiony w 2002 roku. Znajdują się w nim opisy różnego typu publikacji: książek, czasopism, nagrań dźwiękowych, druków muzycznych, filmów, dokumentów kartograficznych, ikonograficznych czy dokumentów życia społecznego. Obecnie obejmuje zbiory 176 bibliotek (stan na 15.12.2020)[3]. NUKAT zawiera informacje o niemal wszystkich polskich publikacjach od momentu jego powstania, czyli od 2002 r. Nieustannie dodawane są również opisy dokumentów wydanych przed 2002 rokiem[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Od 1996 roku w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie (BUW) działało Centrum Formatów i Kartotek Haseł Wzorcowych (CFiKHW), oddział nadzorujący prace nad centralną kartoteką haseł wzorcowych (CKHW), rozpoczęte w BUW w 1991 roku[5]. Jego kierownikiem została Maria Burchard, kierując nim do roku 2014. Jej następcą w 2015 została Ewa Kobierska-Maciuszko, wcześniej dyrektor BUW.

W 2001 roku  CFiKHW przekształcono w Centrum NUKAT i rozpoczęto przygotowania do uruchomienia współkatalogowania w jednej bazie katalogowej. Pierwszy rekord wprowadzono do bazy centralnej 5 lipca 2002 roku, a 21 października tego samego roku nastąpiło oficjalne otwarcie Narodowego Uniwersalnego Katalogu Centralnego NUKAT w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie[5]. W bibliotece NUKAT znalazły się 32 biblioteki[4].

W 2005 roku została podpisana umowa z OCLC o przekazywaniu opisów z bazy NUKAT do katalogu WorldCat. Biblioteka Narodowa rozpoczęła współkatalogowanie, a w katalogu centralnym NUKAT znalazło się 58 bibliotek[4].

W latach 2009-2013 realizowany był projekt POPC „Autostrada informacji cyfrowej”. Baza NUKAT została scalona o katalogi lokalne 30 bibliotek (łącznie 292 tys. rekordów bib). W 2017 roku w bazie znalazło się 157 bibliotek, a rok później było ich 168[4]. Od od stycznia 2018 rekordy bibliograficzne są budowane według zasad RDA (Resource Description and Access)[6].

Z katalogiem NUKAT współpracują największe ośrodki naukowe oraz wiodące w swoich dziedzinach instytucje specjalistyczne. Wśród nich znajdują się biblioteki uczelni wyższych, biblioteki jednostek Polskiej Akademii Nauk (w tym stacji badawczych PAN w Paryżu, Rzymie, Wiedniu), biblioteki jednostek badawczo-rozwojowych, biblioteki wojewódzkie i pedagogiczne[3].

Zasada działania[edytuj | edytuj kod]

Katalog centralny NUKAT jest źródłem gotowych rekordów bibliograficznych i wzorcowych dla bibliotek. Dzięki temu możliwe jest przyspieszenie bieżących prac katalogowych oraz retrokonwersji. Zawartość katalogu NUKAT jest budowana przez pracowników bibliotek współtworzących tę bazę. Jeżeli potrzebny opis znajduje się w katalogu NUKAT, to bibliotekarz pobiera go wraz z kompletem rekordów haseł wzorcowych do swojej bazy lokalnej, co jest odnotowywane w rekordzie bibliograficznym. W przypadku braku opisu bibliotekarz buduje opis w bazie centralnej i po jego pojawieniu się w katalogu NUKAT, pobiera go do swojej bazy lokalnej. Efektem tych działań jest zintegrowana informacja o zasobach bibliotek naukowych i akademickich, które wyraziły chęć uczestniczenia w projekcie[7].

Spójność danych w katalogu zapewnia Centralna Kartoteka Haseł Wzorcowych, która gwarantuje poprawność i jednolitość terminów stosowanych w opisach dokumentów. Przykładowo, dzięki kartotece wszystkie dzieła danego autora zebrane są pod jedną ujednoliconą formą hasła, nawet gdy autor używał wielu nazw (nazwisko, pseudonim, inicjały).

Do opracowania rzeczowego zbiorów w katalogu NUKAT wykorzystywane są 3 języki informacyjno-wyszukiwawcze: język haseł przedmiotowych KABA (jhp KABA), Medical Subject Headings (MeSH) oraz język haseł przedmiotowych Biblioteki Narodowej (jhp BN), będący w trakcie przekształceń w język deskryptorowy (DBN – Deskryptory Biblioteki Narodowej). Użytkownicy katalogu NUKAT w jednym punkcie dostępu otrzymują informację o rozproszonych zasobach bibliotek naukowych i akademickich.

Dzięki stosowaniu międzynarodowych norm i standardów możliwa jest również wymiana i publikacja danych bibliograficznych i wzorcowych na poziomie ponadkrajowym. Informacja o zbiorach polskich bibliotek naukowych i akademickich jest dostępna w światowym katalogu WorldCat (od 2005 roku)[5], a od 2019 roku również w Karlsruher Virtuelle Katalog (KVK)[8]. Z kolei dane wzorcowe znajdują się w międzynarodowej kartotece haseł wzorcowych VIAF (od 2009 roku)[5].

Zakres współpracy[edytuj | edytuj kod]

Z katalogiem centralnym NUKAT mogą współpracować biblioteki akademickie, uczelnie wyższej lub naukowe (w rozumieniu ustawy o bibliotekach, art. 21 oraz Rozp. MKiDN, 2 kwietnia 2012 r.), a także biblioteki, które używają zintegrowanego systemu bibliotecznego, obsługującego format MARC21[4]. Bibliotekarze współpracujący z NUKAT mają stałą możliwość dokonywania korekt i uzupełnień w rekordach bazie NUKAT. Współpraca przebiega na dwa sposoby:

  • współpraca bierna: w przypadku, gdy bibliotekarz potrzebuje opisu, który już znajduje się w katalogu, pobiera go wraz z kompletem rekordów haseł wzorcowych do swojej bazy lokalnej;
  • współpraca czynna: w przypadku braku opisu w katalogu NUKAT to bibliotekarz przygotowuje opis pobiera go do swojej bazy lokalnej, gdy zostanie on dodany do bazy NUKAT. Opis pozostaje w katalogu i może być wykorzystywany ponownie[4].

Struktura Centrum katalogu NUKAT[4][edytuj | edytuj kod]

  • Ośrodek Kontroli Rekordów Bibliograficznych – zajmuje się kontrolą wprowadzanych i modyfikowanych rekordów bibliograficznych.
  • Ośrodek Kontroli Rekordów Kartoteki Haseł Wzorcowych – zajmuje się kontrolą rekordów khw formalnych i przedmiotowych wprowadzanych do bazy NUKAT.
  • Ośrodek Obsługi Informatycznej – obsługuje informatyczne bazy NUKAT oraz sprawuje nadzór nad infrastrukturą i oprogramowaniem. Celem jest optymalizacja działania katalogu NUKAT za pomocą metod informatycznych, a do zadań należą prace projektowo-programistyczne i ich dokumentacja. Ośrodek zajmuje się także bieżącą kontrolą bezpieczeństwa serwera oraz stałą kontrolą zasobów systemowych i dostępu do nich[9].
  • Ośrodek Koordynacji – kontroluje przepływ rekordów w katalogu centralnym i spójność bazy NUKAT. Do obowiązku Ośrodka Koordynacji należy również wdrażanie zmian we współkatalogowaniu, które wynikają ze zmian w normach i przepisach katalogowania. Zajmuje się również kontaktem z bibliotekarzami systemowymi z bibliotek współpracujących i organizuje szkolenia oraz warsztaty. Pracownicy tego działu redagują i aktualizują strony www Centrum NUKAT oraz interfejsu katalogu NUKAT[9].

Biblioteki współpracujące z katalogiem NUKAT[10][edytuj | edytuj kod]

Lista bibliotek, które wprowadziły powyżej 90 000 rekordów biblitotecznych[4].

  1. Biblioteka Jagiellońska i Biblioteka Medyczna Collegium Medicum UJ – 581 736 2 rekordów.
  2. Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie – 531 271 3 rekordów.
  3. Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu – 205 188 4 rekordów.
  4. Biblioteka Uniwersytetu Łódzkiego – 187 015 5 rekordów.
  5. Biblioteka Główna Uniwersytetu Gdańskiego – 169 281 6 rekordów.
  6. Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu – 150 893 7 rekordów.
  7. Biblioteka Uniwersytetu Śląskiego –119 465 8 rekordów.
  8. Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu – 114 752 9 rekordów.
  9. Biblioteka Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego – 95 431 10 rekordów.
  10. Biblioteka Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie – 94 982 11 rekordów.
  11. Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy - Biblioteka Główna Województwa Mazowieckiego – 93 561 rekordów.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Historia NUKAT, centrum.nukat.edu.pl [dostęp 2016-02-18].
  2. How popular is nukat.edu.pl?, alexa.com [dostęp 2020-05-07].
  3. a b Centrum NUKAT, centrum.nukat.edu.pl [dostęp 2020-09-15].
  4. a b c d e f g h Ewa Kobierska-Maciuszko, Do czego potrzebny jest NUKAT w życiu bibliotekarzy - praktyków?, 13 listopada 2018.
  5. a b c d Historia NUKAT, centrum.nukat.edu.pl [dostęp 2020-09-15].
  6. Historia katalogu NUKAT.
  7. Paweł Rygiel, Razem szybciej, lepiej, efektywniej – o współpracy bibliotek naukowych w zakresie katalogowania z perspektywy 15 lat katalogu NUKAT, „Bibliotekarz”, 12/2017, s. 16-20.
  8. Katalog NUKAT można przeszukiwać przez katalog wirtualny KVK, centrum.nukat.edu.pl [dostęp 2020-09-15].
  9. a b Strona internetowa Centrum NUKAT.
  10. Stan rekordów na dzień: 13 listopada 2018.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.