Modlitewnik niderlandzki

Modlitewnik niderlandzki
Geert Groote, Getijdenboek
Ilustracja
Karta 14r
Oznaczenie Rps 3779 I
Autor iluminacji Mistrz en grisaille z Delft
Data powstania około 1440
Rodzaj modlitewnik
Język niderlandzki
Technika pergamin
Rozmiary 14,5×10 cm
Liczba kart 203 + VIII
Miejsce przechowywania Biblioteka Narodowa w Warszawie

Modlitewnik niderlandzki (hol. Geert Groote, Getijdenboek) – niderlandzki iluminowany modlitewnik z XV w., znajdujący się w zbiorach Biblioteki Narodowej w Warszawie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Według ustaleń Stanisławy Sawickiej (1938) modlitewnik mógł powstać około 1440 w pobliżu Utrechtu, być może w klasztorze św. Agnieszki w Delft[1]. Autorem iluminacji mógł być tzw. Mistrz en grisaille z Delft[2]. Do Polski manuskrypt trafił w XVIII w., zakupiony przez Józefa Andrzeja Załuskiego, i znalazł się w zbiorach Biblioteki Załuskich[3][4]. W czasie zaborów znajdował się w Petersburgu w Bibliotece Ermitażu i Cesarskiej Bibliotece Publicznej[2]. Obecnie modlitewnik przechowywany jest w zbiorach Biblioteki Narodowej pod sygnaturą Rps 3779 I (historyczne sygnatury manuskryptu to: 5.2.107, Hol.O.v.I.3, BN akc. 7532)[5][2].

W 1994 badania modlitewnika prowadził znawca niderlandzkich rękopisów iluminowanych prof. James H. Marrow z Uniwersytetu Princeton[4]. Stwierdziwszy zły stan zachowania kodeksu, zorganizował wraz z żoną Emily Rose wsparcie renowacji w kwocie 5 tys. dolarów amerykańskich[4]. Dzięki temu w 1995 rozpoczęła się gruntowna renowacja modlitewnika prowadzona w Zakładzie Konserwacji Zbiorów Bibliotecznych BN[4].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Pergaminowy manuskrypt ma wymiary 14,5×10 cm[2]. Składa się z 203 kart i VIII kart dodatkowych[2][6]. Oprawa z deski obciągniętej skórą z tłoczeniami pochodzi prawdopodobnie z XVII wieku[6][2]. W wyniku nieprawidłowego złożenia przez introligatora dwóch pierwszych składek kolejność kart została zaburzona[6].

Modlitewnik w języku holenderskim przeznaczony był do prywatnych modlitw dla osób świeckich[3]. Na treść modlitewnika składa się: kalendarz, Godzinki o Krzyżu Świętym, Godzinki o Najświętszej Marii Pannie, psalmy pokutne, modlitwy za zmarłych, litanie i modlitwy do świętych, modlitwy na różne okazje[1].

Zdobienia modlitewnika
  • 10 miniatur wykonanych techniką en grisaille wzbogaconych niewielkimi złoceniami (8 pierwszych miniatur przedstawia pasję Chrystusa)[6]
  • duże wielobarwne inicjały o ornamentyce roślinnej z towarzyszącymi bordiurami na marginesach (na 29 kartach)[6]
  • dwubarwne (niebieskie i czerwone) inicjały z rysunkiem stylizowanej wici roślinnej (na 13 kartach)[6]
  • niebieskie i czerwone inicjały graficzne (na większości kart z tekstem)[6]
  • rubrykowanie (wyróżnianie niektórych liter i słów czerwoną barwą)[6]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Karłowska-Kamzanowa 2001 ↓, s. 95.
  2. a b c d e f Inwentarz rękopisów 2012 ↓, s. 105.
  3. a b Sobucki, Jarmińska i Rams 1998 ↓, s. 134.
  4. a b c d Woźniak 2001 ↓, s. 105.
  5. Getijdenboek. Polona. [dostęp 2021-02-22].
  6. a b c d e f g h Woźniak 2001 ↓, s. 106.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Inwentarz rękopisów do połowy XVI wieku w zbiorach Biblioteki Narodowej. Warszawa: Biblioteka Narodowa, 2012. ISBN 978-83-7009-619-9.
  • Alicja Karłowska-Kamzanowa. Geneza i funkcje ideowe „Modlitewnika niderlandzkiego” ze zbiorów Biblioteki Narodowej w Warszawie. „Rocznik Biblioteki Narodowej”. XXXI–XXXIV, s. 95–104, 2001. Biblioteka Narodowa. 
  • Władysław Sobucki, Danuta Jarmińska, Donata Rams. Rękopiśmienne skarby Biblioteki Narodowej – badania technologiczne. „Ochrona Zabytków”. 51/2 (201), s. 133–146, 1998. 
  • Maria Woźniak. Konserwacja „Modlitewnika niderlandzkiego”. „Rocznik Biblioteki Narodowej”. XXXI–XXXIV, s. 105–109, 2001. Biblioteka Narodowa. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.