Mariusz Szczygieł

Mariusz Szczygieł
Ilustracja
Mariusz Szczygieł (2014)
Data i miejsce urodzenia 5 września 1966
Złotoryja
Zawód, zajęcie dziennikarz, reportażysta
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Uczelnia Uniwersytet Warszawski
Wydział Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW
Stanowisko reporter
wykładowca (2000-2008)
Pracodawca Na Przełaj (1986-1990),
Gazeta Wyborcza (1990-1996; od 2002),
Polsat (1995-2001)
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Odznaka Honorowa „Bene Merito” Odznaka Honorowa Złota Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego
Strona internetowa
Fragment wywiadu z Mariuszem Szczygłem na temat czytania na głos książek
Galeria: Mariusz Szczygieł
M. Szczygieł, Festiwal Góry Literatury, 2017

Mariusz Szczygieł (ur. 5 września 1966 w Złotoryi) – polski dziennikarz, reportażysta, pisarz, laureat Europejskiej Nagrody Książkowej (2009)[1] i Nagrody Literackiej „Nike” (2019)[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1985 ukończył Liceum Ekonomiczne im. Stefana Żeromskiego w Legnicy, w 2000 Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego.

Mając lat 16 został współpracownikiem harcerskiego czasopisma „Na Przełaj”. W 1985 napisał tam reportaż pt. Nie róbcie sensacji, o homoseksualnej prostytutce, uznany przez znawców ruchów emancypacyjnych w Polsce za pierwszy w PRL-owskiej oficjalnej prasie reportaż o życiu homoseksualistów. Zainicjował w 1986 cykl redakcyjny na temat życia młodych gejów i lesbijek w Polsce. Miały one tytuł „Rozgrzeszanie”.

Dużą falę krytyki wywołał reportaż Onanizm polski[3], który w 1993 wydrukowała „Gazeta Wyborcza”, w świątecznym numerze, między esejem Czesława Miłosza a wywiadem z Vaclavem Havlem. Tekst spowodował długą dyskusję na stronach „Gazety”, a wielu czytelników zwracało numer do redakcji (reporter porusza tę sprawę w książce Niedziela, która zdarzyła się w środę, w rozdziale Listy do onanisty).

Wspólnie z Wojciechem Tochmanem i Jackiem Hugo-Baderem jest wymieniany w antologiach zagranicznych poświęconych współczesnej polskiej sztuce reportażu. Jest uważany za ucznia Hanny Krall (wspomina o tym Krall w książce Jacka Antczaka Reporterka).

W latach 1995–2001 był współprowadzącym program Na każdy temat w Polsacie. Od 2001, kiedy skończył współpracę z TV Polsat, jego głównym tematem jest historia i kultura Czech. Jego książka Gottland, określana we Francji zbiorem esejów, w Niemczech – zbiorem opowiadań, w Polsce – zbiorem reportaży literackich, została w Czechach bestsellerem (2007). Jej bohaterowie to m.in. rodzina Batów, siostrzenica Franza Kafki, piosenkarki: Helena Vondráčková i Marta Kubišová, piosenkarz Karel Gott, pisarze: Jan Procházka i Eduard Kirchberger vel Karel Fabian, rzeźbiarz Otakar Švec, chirurg plastyczny Jaroslava Moserová, 18-letni samobójca Zdeněk Adamec.

Wiener Zeitung” określił Gottland jako „wielką literaturę pod płaszczem reportażu”, recenzent „Le Figaro” napisał: „To nie jest książka, to klejnot”. Uniwersytet w Lille uhonorował ją w kwietniu 2009 nagrodą Prix Amphi. Przyznają ją wykładowcy i studenci za najlepszą, ich zdaniem, książkę przetłumaczoną na francuski (pierwszą edycję wygrała Hańba Johna Maxwella Coetzee).

Jego książki przetłumaczono na kilkanaście języków: angielski, czeski, estoński, hebrajski, hiszpański, niemiecki, rosyjski, rumuński, słowacki, słoweński, ukraiński, węgierski, włoski[4].

6 października 2019 zdobył Nagrodę Literacką „Nike” za tom reportaży Nie ma[2][5].

Przebieg kariery[edytuj | edytuj kod]

  • 1986–1990 – reporter tygodnika „Na Przełaj
  • 1990–1996 – reporter „Gazety Wyborczej
  • 1995–2001 – współautor (z Witoldem Orzechowskim) i prowadzący talk-show Na każdy temat w TV Polsat
  • 1997–1998 – wykładowca (reportaż) w Europejskim Studium Dziennikarstwa (Ecole Superieure de Journalisme de Lille/Uniwersytet Warszawski)
  • 2000–2003 i 2006–2008 – wykładowca reportażu w Instytucie Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego
  • od 2002 – dziennikarz i reporter „Gazety Wyborczej”
  • od sierpnia 2004 do lutego 2012 – zastępca szefa dodatku „Duży Format” i zastępca kierownika działu reportażu „Gazety Wyborczej”
  • od 2010 – założyciel i członek zarządu Fundacji Instytut Reportażu oraz w jej ramach Polskiej Szkoły Reportażu i księgarni z literaturą faktu Wrzenie Świata
  • od 2014 – założyciel wydawnictwa Dowody Na Istnienie w ramach Fundacji Instytut Reportażu

Książki[edytuj | edytuj kod]

  • Niedziela, która zdarzyła się w środę, Warszawa 1996
  • Na każdy temat – talk show do czytania (z Witoldem Orzechowskim), Warszawa 1997
  • Gottland, Wołowiec 2006
  • Kaprysik. Damskie historie, Warszawa 2010
  • Zrób sobie raj, Wołowiec 2010
  • 20 lat nowej Polski w reportażach według Mariusza Szczygła, Wołowiec 2010
  • Láska nebeská, Warszawa 2012
  • Antologia polskiego reportażu XX wieku – 100/XX (t.1 i 2), Wołowiec 2014
  • Antologia polskiego reportażu XX wieku – 100/XX + 50 (t. 3), Wołowiec 2015
  • Projekt: prawda, Warszawa 2016
  • Nie ma, Warszawa 2018

Poza tym reportaże drukowane w antologiach:

  • Kraj Raj, Warszawa 1993
  • Wysokie Obcasy. Twarze, Warszawa 2003
  • Ouvertyr till livet, Sztokholm 2003
  • La vie est un reportage. Anthologie du reportage litteraire polonais, Montricher 2005
  • Von Minsk nach Manhattan. Polnische reportagen, Wiedeń 2006
  • Zaraz wracam, Wrocław 2008
  • Projekt mężczyzna, Wrocław 2009

Jest także odpowiedzialny za publikację antologii reportaży 20. 20 lat nowej Polski w reportażach według Mariusza Szczygła wydanej w 2009 roku nakładem Wydawnictwa Czarne z Wołowca.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

W pismach: CKM, Fluid, Gazeta Wyborcza, Konfrontacje, Na przełaj, Polityka, Radar, Viva!, Press, Kultura (Paryż), Culture Europe (Paryż); Uncaptive Minds (Waszyngton), Die Presse (Wiedeń), Mlada Fronta DNES (Praga), Reflex (Praga), La Repubblica (Rzym)

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

  • Nagroda Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich (1993) za wybitne osiągnięcia dziennikarskie
  • Nagroda Kryształowego Zwierciadła miesięcznika Zwierciadło (1996) za „odwagę zadawania pytań”
  • Nagroda TV Polsat (1997) za najlepszy talk show
  • Nagroda Prymasa Polski i Fundacji Promocja Zdrowia (2000) za propagowanie zdrowego stylu życia
  • Nagroda „Melchior 2004 – Inspiracja Roku” w Ogólnopolskim Konkursie Reportażystów im. Melchiora Wańkowicza (za dorobek reporterski na tematy czeskie i czechosłowackie)
  • Finalista Nagrody Literackiej Nike 2007 za Gottland; Nike Czytelników 2007[6]
  • Finalista nagrody literackiej Angelus 2007 za książkę Gottland
  • Nagroda im. Beaty Pawlak (2007) za książkę Gottland (za najlepsze dzieło dziennikarskie o obcych kulturach)
  • Nagroda Warszawskiej Premiery Literackiej – Książka Stycznia 2007 za Gottland
  • Wyróżnienie Specjalne Krajowego Klubu Reportażu (2007) za Gottland („jeden z najlepszych reporterskich tomów wydanych w Polsce w okresie ostatnich kilkunastu lat”)
  • Nagroda Warszawskiej Premiery Literackiej – Książka Roku 2007 za Gottland
  • Prix Amphi 2008 – nagroda literacka za książkę Gottland, Lille (Francja)
  • Gratias Agit 2009 – nagroda Ministra Spraw Zagranicznych Republiki Czeskiej
  • Europejska Nagroda Książkowa 2009 za Gottland[7]
  • Nagroda Warszawskiej Premiery Literackiej – Książka Grudnia 2010 za Zrób sobie raj
  • Nagroda Fundacji Polcul za działalność na rzecz lepszego wzajemnego poznania i zbliżenia polsko-czeskiego (maj 2011)
  • Nagroda Warszawskiej Premiery Literackiej – Książka Roku 2010 za Zrób sobie raj
  • Nominacja do Nagrody Literackiej Nike 2011 za książkę Zrób sobie raj[8]
  • Złota Zakładka – Nagroda Blogerów Książkowych 2011 za najlepszą książkę non-fiction roku dla książki Zrób sobie raj
  • Nagroda im. Andrzeja Woyciechowskiego (2013) za reportaż pt. „Śliczny i posłuszny”, który ukazał się 27 czerwca 2013 roku w „Dużym Formacie”
  • Dziennikarz Roku 2013 w konkursie Grand Press
  • Oktawian – Nagroda Dyskusyjnych Klubów Książki dla autora najchętniej czytanych książek w klubach w ciągu ośmiu ostatnich lat (2015)[9]
  • Nagroda MediaTory w kategorii AuTORytet (2016)[10]
  • Nagroda Literacka „Nike” i Nike Czytelników (2019) za tom reportaży Nie ma[2][5]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Lauréats du Prix du livre européen | Prix du livre européen, livre-europeen.eu [dostęp 2017-05-10] (fr.).
  2. a b c Agata Szwedowicz, Nagroda literacka Nike dla Mariusza Szczygla za książkę Nie ma, PAP, 6 października 2019 [dostęp 2019-10-07].
  3. Onanizm polski.
  4. Instytut Książki, xn--instytutksiki-ssb99o.pl [dostęp 2018-11-01] (pol.).
  5. a b Mariusz Szczygieł laureatem Nagrody Nike, TVN24 [dostęp 2019-10-06] (pol.).
  6. Nagroda Nike 2007. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-19].
  7. Mariusz Szczygieł laureatem Europejskiej Nagrody Literackiej 2009 (pol.). wp.pl. [dostęp 2009-12-10].
  8. Nagroda Nike 2011. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-19].
  9. Nagroda Oktawiana, www.instytutksiazki.pl [dostęp 2016-06-14].
  10. Nagrody MediaTory 2016 rozdane. Wśród laureatów dziennikarze „Gazety Wyborczej”. wyborcza.pl, 2016-12-03. [dostęp 2016-12-27].
  11. Prezydent: „Gazeta” była zaangażowana w walkę o wolność. prezydent.pl, 9 maja 2014. [dostęp 14 maja 2014].
  12. Bene Merito dla Mariusza Szczygła, praga.msz.gov.pl [dostęp 2016-06-14].
  13. Uchwała Nr L/1816/18 Sejmiku Województwa Dolnośląskiego z dnia 20 września 2018 r. w sprawie przyznania Mariuszowi Szczygłowi Odznaki Honorowej Złotej Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego. bip.umwd.dolnyslask.pl, 2 października 2018. [dostęp 17 października 2018].
  14. Gala z okazji 20-lecia samorządu wojewódzkiego. bip.umwd.dolnyslask.pl, 16 października 2018. [dostęp 17 października 2018].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.