Manu Dibango

Manu Dibango
Ilustracja
Manu Dibango w Saint-Lazaire (2019)
Imię i nazwisko Emmanuel N'Djoké Dibango
Pseudonim Manu
Data i miejsce urodzenia 12 grudnia 1933
Duala
Data i miejsce śmierci 24 marca 2020
Paryż
Przyczyna śmierci COVID-19
Gatunki jazz, funk, afrobeat
Zawód saksofonista, wibrafonista
Aktywność 1972–2020
Strona internetowa

Manu Dibango, właśc. Emmanuel N'Djoké Dibango (ur. 12 grudnia 1933 w Duali, zm. 24 marca 2020 w Paryżu[1]) – kameruński saksofonista i wibrafonista. Rozwinął styl muzyczny będący połączeniem jazzu, muzyki funk i tradycyjnej muzyki kameruńskiej. Należał do grupy etnicznej Bassa. Najbardziej znany z wydanej w 1972 afrobeatowej płyty Soul Makossa.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Dibango urodził się w Duali na terenie obecnego Kamerunu (wówczas był to Kamerun Francuski). Jego ojciec Michel Manfred N'Djoké Dibango[2] był urzędnikiem państwowym. Matką była mieszkająca w Duali literatka i projektantka mody[3], prowadząca własną małą firmę. Zarówno on – syn rolnika z ludu Bassa, jak i ona – pochodząca z grupy etnicznej Duala, traktowali podziały etniczne z dystansem[4]. Emmanuel nie miał rodzeństwa, chociaż ma przyrodniego brata z pierwszego małżeństwa ojca[5], jest on cztery lata starszy[6]. Choć w Kamerunie pochodzenie etniczne determinowane jest przez pochodzenie ojca, Dibango napisał w swojej autobiografii Three Kilos of Coffee, że nigdy nie był w stanie zidentyfikować w pełni swoich rodziców[5].

W dzieciństwie Dibango powoli zapomniał język Bassa na korzyść dialektu Duala. Jego rodzina nadal żyje społeczności Bassa, na płaskowyżu Bassa, w pobliżu rzeki Wouri[5]. Po śmierci wujka Dibango, który był przywódcą swego ludu, ojciec Dibango odmówił przejęcia przez syna władzy, argumentując, że nigdy w pełni nie wpoił w niego zwyczajów tego ludu.

Od wczesnych lat uczył się muzyki i religii w kościele protestanckim w Duali. W 1941 po zakończeniu pierwszego etapu edukacji, Dibango został przyjęty do szkoły kolonialnej w pobliżu swego domu, gdzie uczył się francuskiego. Podziwiał nauczyciela, którego opisywał jako „nadzwyczajny rysownik i malarz”[7][8].

W 1944 w tej szkole odbyły się ceremonie powitalne związane z przybyciem do Kamerunu francuskiego prezydenta Charles'a de Gaulle'a[9].

Kariera[edytuj | edytuj kod]

Był członkiem znaczącej grupy African Jazz, współpracował z wieloma innymi muzykami, w tym z Fania All Stars, Fela Kuti, Herbie Hancock, Bill Laswell, Bernie Worrell, Ladysmith Black Mambazo, Don Cherry oraz Sly and Robbie. W 1998 razem z kubańskim artystą Eliadesem Ochoa nagrał album CubAfrica. Utwór „Soul Makossa” na płycie o tej samej nazwie zawiera słowa „makossa”, co oznacza „(ja) tańczę” w jego ojczystym języku. Miał duży wpływ na kilka popularnych przebojów muzycznych, w tym utwór Michaela Jacksona „Wanna Be Startin 'Somethin'”, utworu The Fugees z Akonem Cowboys oraz Rihanny Don't Stop the Music. W 1982 amerykański komik Eddie Murphy zainspirowany albumem Soul Makossa nagrał album, na którym w piosence Boogie In Your Butt interpoluje linię melodyczną basu i rogu. W latach dziewięćdziesiątych XX wieku hip-hopowa grupa Poor Righteous Teachers w utworze „Butt Naked Booty Bless” wykorzystała jego sample perkusyjne.

Pełnił też funkcję pierwszego przewodniczącego Cameroon Music Corporation. W 2004 Dibango został uhonorowany tytułem Artysty UNESCO na rzecz Pokoju[10].

Jego utwór Reggae Makossa pojawił się na ścieżce dźwiękowej do gry wideo Scarface: The World Is Yours. W sierpniu 2009 zagrał koncert zamykający Brecon Jazz Festival.

Zmarł 24 marca 2020 w wyniku COVID-19[1].

Dyskografia[edytuj | edytuj kod]

  • Soul Makossa (1972) Fiesta Records
  • O Boso (1973) London/PolyGram Records
  • Africadelic (1973)
  • Makossa Man (1974) Atlantic Records
  • Makossa Music (1975) Creole Records, licencja Société Française du Son (Francja)
  • Manu 76 (1976) Decca/PolyGram Records
  • Super Kumba (1976) Decca/PolyGram Records
  • The World of Manu Dibango (1976) Decca Records
  • Ceddo O.S.T (1977) Fiesta Records
  • A l'Olympia (1978) Fiesta Records
  • Afrovision (1978) Mango/Island/PolyGram Records
  • Sun Explosion (1978) Decca/PolyGram Records
  • Gone Clear (1980) Mango/Island/PolyGram Records
  • Ambassador (1981) Mango/Island/PolyGram Records
  • Waka Juju (1982) Polydor/PolyGram Records
  • Mboa (1982) Sonodisc/Afrovision
  • Electric Africa (1985) Celluloid
  • Afrijazzy (1986)
  • Deliverance (1989) Afro Rhythmes
  • Happy Feeling (1989) Stern's
  • Rasta Souvenir (1989) Disque Esperance
  • Polysonik (1992)
  • Live '91 (1994) Stern's Music
  • Wakafrika (1994) Giant/Warner Bros. Records
  • African Soul – The Very Best Of (1997) Mercury
  • CubAfrica (z Eliades Ochoa) (1998)
  • Mboa' Su – Kamer Feelin' (1999)
  • Lion of Africa (2007)
  • African Woodoo (2008) materiał z utworów nagranych pomiędzy 1971 i 1975 dla kina, telewizji i reklamy
  • Past Present Future (2011) feat. „Soul Makossa 2.0” z partią wokalną Wayne'a Beckforda

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Le saxophoniste Manu Dibango est mort des suites du Covid-19, annoncent ses proches, „Le Monde.fr” [dostęp 2020-03-24] (fr.).
  2. Dibango, Rouard & Raps 1994, str. xii
  3. Dibango, Rouard & Raps 1994, str. 4
  4. Dibango, Rouard & Raps 1994, str. 1
  5. a b c Dibango, Rouard & Raps 1994, str. 2
  6. Dibango, Rouard & Raps 1994, str. 8
  7. Dibango – Biography, www.rfimusic.com [dostęp 2017-11-25] (ang.).
  8. Dibango, Rouard & Raps 1994, str. 5
  9. Dibango, Rouard & Raps 1994, str. 6
  10. Ernest Kanjo, Cameroonian musicians seem to have lost their creative acumen in their endless battles over money, Post newsmagazine, wrzesień 2006

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dibango, Manu; Rouard, Danielle; Raps, Beth G (1994), Three Kilos of Coffee: An Autobiography

© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.