Malawi

Ten artykuł dotyczy państwa. Zobacz też: jezioro Malawi (Niasa).
Republic of Malawi
Dziko la Malaŵi

Republika Malawi
Flaga Malawi
Godło Malawi
Flaga Malawi Godło Malawi
Hymn:
Mlungu dalitsani Malaŵi

(Boże błogosław nasz kraj Malawi)
Położenie Malawi
Język urzędowy angielski, cziczewa
Stolica Lilongwe
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Peter Mutharika
Szef rządu prezydent Peter Mutharika
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
100. na świecie
118 480 km²
20,6%
Liczba ludności (2017)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
61. na świecie
19 169 000[1]
162 osób/km²
PKB (2017)
 • całkowite 
 • na osobę

6,21 mld[1] USD
324[1] USD
PKB (PSN) (2017)
 • całkowite 
 • na osobę

22,4 mld[1] dolarów międzynar.[1]
1167[1] dolarów międzynar.
Jednostka monetarna kwacha (MWK)
Niepodległość od Wielkiej Brytanii
6 lipca 1964
Religia dominująca chrześcijaństwo
Strefa czasowa UTC +2
Kod ISO 3166 MW
Domena internetowa .mw
Kod samochodowy MW
Kod samolotowy 7Q
Kod telefoniczny +265
Mapa Malawi

Malawi, Republika Malawi (ang. Republic of Malawi; cziczewa Malaŵi, Dziko la Malaŵi) dawniej Niasa – państwo we wschodniej Afryce, bez dostępu do morza. Graniczy z Tanzanią, Mozambikiem i Zambią.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Republika wielopartyjna. Prezydent, wybierany w głosowaniu powszechnym na pięcioletnią kadencję, jest jednocześnie szefem rządu, ustalając skład Rady Ministrów. Głównym organem władzy ustawodawczej jest jednoizbowy parlament - Zgromadzenie Narodowe, którego 193 członków wybieranych jest w głosowaniu powszechnym na pięcioletnią kadencję. Główne partie: Partia Kongresu Malawi (MCP), Zjednoczony Front Demokratyczny (UDF), Przymierze dla Demokracji (AFORD)[2].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Geografia Malawi.

Malawi to kraj pozbawiony dostępu do morza. Położony jest w Afryce południowo-wschodniej. Z północy na południe kraju rozciąga się Wielki Rów Zachodni, w obrębie którego znajduje się trzecie co do wielkości jezioro afrykańskie - Niasa, powstałe w wyniku ruchów tektonicznych na obszarze Wielkich Rowów Afrykańskich. Z południowych krańców jeziora wypływa rzeka Shire, będąca dopływem Zambezi. Na wschód i zachód od jeziora Niasa w krajobrazie dominują wysokie płaskowyże. Położona na północy kraju wysoczyzna Nyika sięga 2600 m n.p.m. Na południe od jeziora Niasa rozciąga się wyżyna Shire, która przechodzi w masyw górski Mlandżi, osiągający wysokość 3002 m n.p.m. Klimat Malawi jest podrównikowy na przeważającym obszarze kraju.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Malawi zostało podzielone na 3 regiony, które składają się z 28 dystryktów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

XX w. p.n.e. - osiedlenie się Buszmenów
XV w. n.e. - powstanie konfederacji plemion pod wodzą Karongi
XVII w. n.e. - kontakty z arabskimi sułtanami
1859-1863 - początki penetracji brytyjskiej
1907 r. - Malawi staje się kolonią brytyjską
1915 r. - powstanie antybrytyjskie, zdławione
1944 r. - pierwsza organizacja polityczna - Afrykański Narodowy Kongres Niasy
1959 r. - niepokoje wewnętrzne przyczyną delegalizacji ANKN, kontynuatorką stała się Partia Kongresu Malawi
1963 r. - utworzenie autonomii wewnętrznej Malawi
1964 r. - niepodległe państwo brytyjskiej Wspólnoty Narodów, członkostwo w ONZ
1966 r. - utworzenie republiki, na której czele stanął Hastings Kamuzu Banda
1967 r. - nawiązanie stosunków dyplomatycznych z RPA
1975 r. - przeniesienie stolicy z Zomby do Lilongwe
1989 r. - dotknięcie skutkami wojny domowej w Mozambiku
1993 r. - wprowadzenie systemu wielopartyjnego po referendum
1994 r. - wybory do rządu, na których zwyciężył Zjednoczony Front Demokratyczny; przewodniczący partii, E. B. Muluzi, stał się prezydentem kraju

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Malawi należy do grona najsłabiej rozwiniętych krajów świata. Gospodarka praktycznie w całości opiera się na rolnictwie, a na obszarach wiejskich mieszka ok. 90% ludności kraju. Na potrzeby własne produkuje się fasolę, ryż, kassawę. Głównym produktem żywnościowym jest kukurydza, której nadwyżki produkcji pozwoliły Malawi wesprzeć w latach 80. dotkniętych klęską suszy sąsiadów. Duże ilości tytoniu i herbaty przeznacza się na eksport. Oprócz złóż boksytów i apatytów Malawi posiada niewiele bogactw mineralnych. Obiekty przemysłowe skupione są wokół miasta Blantyre. RPA i Zimbabwe, dwaj najwięksi partnerzy handlowi Malawi, wprowadziły ułatwienia w obrocie towarowym z tym krajem, znosząc cło na pochodzące z Malawi produkty. Ważną rolę w budżecie Malawi odgrywa pomoc międzynarodowa, zwłaszcza wsparcie finansowe ze strony MFW i Banku Światowego. Rząd Malawi musi stawiać czoła takim wyzwaniom, jak związane z prymitywnymi sposobami gospodarowania wyjałowienie gleby i rozprzestrzeniająca się epidemia AIDS.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane można znaleźć w CIA Factbook.

Struktura etniczna[3]
Grupa etniczna Język Liczebność w tys. Procent ludności
Chewa Język cziczewa 8915 46,52%
Tumbuka Język tumbuka 2773 14,47%
Ajao Język yao 2355 12,29%
Ngoni Język cziczewa 1993 10,4%
Lomwe Język lomwe 1038 5,42%
Sena Język sena 626 3,27%
Tonga Język tonga 362 1,89%
Kokola Język kokola 324 1,69%
Ngonde Język ngonde 199 1,04%
Portugalczycy Język portugalski 18 0,09%
Brytyjczycy Język angielski 11 0,06%

Religia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Religia w Malawi.

Źródła: Pew Research Center, 2010[4][5]; Rocznik Świadków Jehowy, 2017[6].

Święta państwowe[edytuj | edytuj kod]

Święta państwowe
Data Polska nazwa Oryginalna nazwa
6 lipca Święto Niepodległości Independence Day

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2017: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2018 (ang.). [dostęp 2018-06-23].
  2. "Systemy polityczne współczesnego świata", Andrzej Antoszewski, Ryszard Herbut, wyd. ARCHE Gdańsk 2004
  3. Country: Malawi – People Groups (ang.). Joshua Project, 2018. [dostęp 25 czerwca 2018].
  4. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-05-14].
  5. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-05-14].
  6. Rocznik Świadków Jehowy. 2017.

© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.