Małżonkowie

Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „mąż, żona”. Zobacz też: Żona (ujednoznacznienie).

Małżonkowie – osoby, które zawarły małżeństwo: mąż (mężczyzna) lub żona (kobieta). W legislacjach wielu państw małżonków mogą stanowić jeden mężczyzna i jedna kobieta (różnopłciowi małżonkowie monogamiczni). W niektórych państwach zalegalizowano małżeństwo osób tej samej płci (małżeństwo jednopłciowe, małżeństwo homoseksualne). W niektórych krajach legalne są również małżeństwa poligamiczne i wówczas małżonków stanowią: jeden mąż z wieloma żonami (wielożeństwo, poligynia) lub rzadziej jedna żona z wieloma mężami (wielomęstwo, poliandria).

Termin współmałżonek oznacza relację jednego z małżonków wobec drugiego[1]. Po owdowieniu mąż to wdowiec, a żona to wdowa. Po rozwodzie małżonkowie to eksmałżonkowie lub rozwodnicy.

Referencje kulturowe[edytuj | edytuj kod]

Plemiona Celtów[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na to, że Celtowie żyli w dużej części Europy, trudno jest generalizować ich zwyczaje i tradycje. Istnieją przesłanki, by twierdzić, że Celtowie praktykowali poligamię oraz egalitaryzm i partnerstwo (mężowie i żony dzielili się dobrami). Wiadomo, że w przypadku śmierci jednego z małżonków, druga strona otrzymywała na własność wspólnie zgromadzone dobra. Prezenty ślubne były własnością kobiety jako zabezpieczenia w przypadku rozwodu[2]. Pozycja płci w związku celtyckim była generalnie równa[3].

Według Arystotelesa związki homoseksualne u Celtów były szanowane oraz uznawane (starożytni Grecy mieli kontakt z Celtami)[4][5].

Plemiona Słowian[edytuj | edytuj kod]

Niewiele wiadomo o związkach wczesnych Słowian. Wiadomo jednak, że związki formalne Słowian były oparte na egzogamicznych klanach, przy czym związanie się z kimś nie oznaczało wykluczenia z klanu urodzenia, w przeciwieństwie do większości grup indoeuropejskich[6].

Nie wiadomo dokładnie, jaki stosunek do związków osób tej samej płci mieli starożytni Słowianie[7].

Małżonkowie w Biblii[edytuj | edytuj kod]

Mąż w Biblii[edytuj | edytuj kod]

Według Starego Testamentu, mąż to mężczyzna żyjący z kobietą w związku małżeńskim. W Biblii odpowiedniki tego słowa — hebrajski (’isz) i grecki (anér) — oznaczają "człowieka; mężczyznę"[8][9]. W odniesieniu do męża używane są także inne słowa hebrajskie: ’adòn ("pan"), bá‛al ("właściciel; pan") oraz réa‛ ("towarzysz; przyjaciel")[10][11]. W Izraelu "mężem" nazywano również mężczyznę zaręczonego, a jego narzeczoną określano mianem "żony"[12][13].

W czasach patriarchów mąż i ojciec był kapłanem oraz sędzią swej rodziny, a w całych dziejach opisanych w Biblii nieodmiennie cieszył się głębokim szacunkiem[14][15][16][17][18].

Żona w Biblii[edytuj | edytuj kod]

Według Biblii, żoną jest kobieta pozostająca z mężczyzną w związku małżeńskim. Hebrajski wyraz ’iszszáh (dosł. "żeński człowiek") odnosi się zarówno do "kobiety", jak i do "żony", którą nazywano też "własnością męża"[19]. Greckie słowo γυνή (gyné) także może oznaczać "żonę" oraz ogólnie "kobietę".

Pochodzenie wyrazu "żona"[edytuj | edytuj kod]

Język polski[edytuj | edytuj kod]

Słowo żona ma pochodzenie prasłowiańskie od słowa *žena, które z kolei ma źródło w praindoeuropejskim morfemie *gwen[20] (*gʷenā)[21]. Są to słowa oznaczające kobietę, wiązane ze słowem oznaczającym rodzić[20]. Praindoeuropejskie uległo palatalizacji do ž. Ten sam źródłosłów mają takie słowa z innych języków indoeuropejskich, jak angielskie queen (królowa), staroirlandzkie ben (kobieta), gockie qinō (kobieta, żona) i in.[21]

Przed rekonstrukcją praindoeuropejskiego źródłosłowu, pochodzenia słowa żona doszukiwano się w staropolskim żonąć, mającym oznaczać 'gnać', 'zająć', 'pędzić', 'porwać'. Zygmunt Gloger w „Encyklopedii staropolskiej ilustrowanej” podaje: mówiono np.: „pasterze żoną trzody z pastwisk”, – „śmierć tak dobrego jak złego jedną drogą żenie”, – „wicher deszcz żenie”, – „rzeka z gór żenie” (rwie, płynie raptownie). Stąd powstał u pierwszych Lechitów wyraz żona, oznaczający niewiastę porwaną, pochwyconą, przygnaną w małżeństwo, jak to było obyczajem narodowym u starożytnych Słowian. Stanowisko kobiety i żony w dawnej Polsce było takie samo jak u ludów zachodniej Europy a o całe niebo różniące się w pojęciach od obyczaju Słowian wschodnich i południowych[22].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. współmałżonek. sjp.pwn.pl. [dostęp 2012-11-02].
  2. Marriage Customs of the World: An Encyclopedia of Dating Customs and Wedding ... - George Monger - Google Books, books.google.co.uk [dostęp 2017-11-25].
  3. Women of the Celts - Jean Markale - Google Books, books.google.co.uk [dostęp 2017-11-25].
  4. Historical Dictionary of Homosexuality - Brent L. Pickett - Google Books, books.google.co.uk [dostęp 2017-11-25].
  5. The Origins and Role of Same-Sex Relations in Human Societies - James Neill - Google Books, books.google.co.uk [dostęp 2017-11-25].
  6. Slavic religion | Britannica.com, www.britannica.com [dostęp 2017-11-25] (ang.).
  7. Grzech sodomii w przestrzeni politycznej, prawnej i społecznej Polski nowożytnej - Piotr Lewandowski - Google Books, books.google.co.uk [dostęp 2017-11-25].
  8. Oz 2:16, przyp. w NW
  9. Rz 7:2, Int
  10. Rdz 18:12; 20:3
  11. Jer 3:20
  12. Mt 1:18-20
  13. Pwt 22:23, 24
  14. Rdz 31:31, 32
  15. Hi 1:5
  16. 1Pt 3:5, 6
  17. Pwt 21:18-21
  18. Est 1:10-21
  19. Iz 62:4
  20. a b Włodzimierz Pianka, Aspekt kulturoznawczy współczesnej etymologii, „Poradnik Językowy”, 7, Dom Wydawniczy ELIPSA, 2010, s. 14-26 (pol.).
  21. a b Brian Cooper, The Lexicology and Etymology of Russian Family Relationships [pdf], „Studia Etymologica Cracoviensia”, 14, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskieg, 2009, s. 153-176, ISBN 978-83-233-2758-5 (ang.).???
  22. Żona, [w:] Zygmunt Gloger, Encyklopedia staropolska ilustrowana, t. 4, Warszawa: Druk P. Laskauera i W. Babickiego, 1900, s. 515 (pol.).

© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.