Lars von Trier

Lars von Trier
Ilustracja
Reżyser w maju 2011
Prawdziwe imię i nazwisko Lars Trier
Data i miejsce urodzenia 30 kwietnia 1956
Kongens Lyngby
Zawód reżyser, scenarzysta filmowy
Współmałżonek Cæcilia Holbek
(1987–1995; rozwód)
Bente Frøge
(1997–2015; rozwód)
Lata aktywności od 1983
Odznaczenia
Kawaler Orderu Danebroga (Dania)

Lars von Trier, właściwie Lars Trier[1] (ur. 30 kwietnia 1956 w Kongens Lyngby) – duński reżyser filmowy i scenarzysta[2]. Jego filmy często konfrontują się z tematyką ludzkiej egzystencji, problemów społecznych oraz różnych kwestii politycznych[3]. Jego dzieła nigdy nie uzyskały jednoznacznego uznania krytyków, a sam von Trier stał się znany ze swojego kontrowersyjnego i ekscentrycznego zachowania[4][5][6][7]. Razem z Thomasem Vinterbergiem zapoczątkował artystyczny manifest Dogma 95, który wzywał do powrotu do realizmu w kinie[8].

Wśród swoich ponad 100 nagród i 200 nominacji na festiwalach filmowych na całym świecie[9] von Trier otrzymał: główną nagrodę techniczną na 37. festiwalu w Cannes za dreszczowiec neo-noir Element zbrodni (Forbrydelsens element, 1984), nagrodę jury i główną nagrodę techniczną na 44. festiwalu w Cannes za dramat polityczny Europa (Zentropa, 1991), Grand Prix na 49. festiwalu w Cannes za dramat Przełamując fale (Breaking the Waves, 1996) oraz Złotą Palmę na 53. festiwalu w Cannes za melodramat muzyczny Tańcząc w ciemnościach (Dancer in the Dark, 2000)[10]. W 2004 otrzymał nagrodę UNICEF „Cinema for Peace Award” na 54. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie[11].

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Kongens Lyngby[12], w Danii, na północ od Kopenhagi. Matka Larsa, Inger Høst, pochodziła z Danii. Trier wychował się w przekonaniu, że jego biologicznym ojcem był Ulf Trier, który był Żydem. W 1989, krótko przed śmiercią Inger powiedziała Larsowi, że biologicznym ojcem Larsa nie był Ulf Trier, ale pracodawca Inger, Fritz Michael Hartmann, który pochodził z muzycznej rodziny duńskich i niemieckich przodków[13]. Matka von Triera uważała się za komunistkę, a jego ojciec za socjaldemokratę. Jego rodzice byli oddanymi nudystami, a von Trier podczas wakacji był na kilku obozach dla nudystów[14]. Wolno mu było wszystko z wyjątkiem „uczuć, religii i radości”. Lars von Trier wyrósł na neurotycznego, lewicowego, kochającego filmy młodzieńca[15]. W wieku 11 lat kręcił filmy 8 mm.

W latach 1976–1979 studiował na wydziale teorii filmu na Uniwersytecie Kopenhaskim[16], a w latach 1979-1982 studiował reżyserię filmową w National Film School of Denmark[17]. W wieku 25 lat zdobył dwie nagrody dla najlepszego filmu szkolnego na Międzynarodowym Festiwalu Szkół Filmowych w Monachium za Nokturn (1981) i Last Detail (1982). Jego nazwisko brzmi Trier, zaś „von Trier” to przezwisko ze szkoły filmowej. Podobno miał sobie dodać „von” na cześć Ericha von Stroheima i Josefa von Sternberga.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym filmem pełnometrażowym Larsa von Triera był dreszczowiec neo-noir Element zbrodni (Forbrydelsens element, 1984)[18] z Astrid Henning-Jensen, za który otrzymał główną nagrodę techniczną i nominację do Złotej Palmy na 37. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes. Następny jego film Epidemia (Epidemic, 1988) z udziałem Ole Ernsta i Uda Kiera był wyświetlany w sekcji Un Certain Regard na festiwalu w Cannes w 1987 i był nominowany jako najlepszy film na festiwalu Fantasporto w Porto.

Von Trier od czasu do czasu mówił o swoich filmach jako o trylogiach tematycznych i stylistycznych. Pierwsza z trylogii tzw. „trylogia europejska”, która ukazała traumatyczne okresy w Europie zarówno w przeszłości, jak i w przyszłości, obejmuje: Element zbrodni (Forbrydelsens element, 1984), Epidemię (Epidemic, 1988) i Europę (Zentropa, 1991).

Szukając niezależności finansowej i twórczej kontroli nad swoimi projektami, w 1992 von Trier i producent Peter Aalbæk Jensen założyli firmę producencką Zentropa Entertainment[19]. Nazwany na cześć fikcyjnej firmy kolejowej w Europie, ich najnowszego filmu w tamtym czasie, Zentropa wyprodukował wiele filmów innych niż Triera, a także kilka seriali telewizyjnych. Wyprodukował również filmy erotyczne pod nazwą Puzzy Power: Constance (1998) z Katją Kean[20], Pink Prison (1999) z Mr. Marcusem, HotMen CoolBoyz (2000) z Billym Herringtonem[21] i All About Anna (2005) z Gry Bay. Aby zarobić pieniądze na swoją nowo założoną firmę, von Trier stworzył dwa miniseriale o nawiedzonym szpitalu, które powstały dla duńskiej telewizji, Królestwo (duński tytuł Riget, 1994) i Królestwo II (Riget II, 1997)[22].

Dwukrotnie otrzymał prestiżową europejską nagrodę Feliksa za dramat Przełamując fale (Breaking the Waves, 1996) z Emily Watson, nominowanej do Oscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej, i melodramat muzyczny Tańcząc w ciemnościach (Dancer in the Dark, 2000) z Björk, a śpiewana przez nią piosenka „I've Seen It All” (napisana wspólnie przez von Triera) otrzymała nominację do Oscara w kategorii najlepsza oryginalna piosenka. Kilka lat później Björk wyznała, że była molestowana przez Von Triera, jednak ten zaprzeczył tym doniesieniom[23].

Von Trier znany jest ze swojego trudnego charakteru. Wielu aktorów z trudem wytrzymywało z nim na planie zdjęciowym. Reżyser boi się też latać samolotem, więc nigdy nie był w USA, chociaż kręci tzw. „trylogię amerykańską”. Cykl ten zapoczątkowany został przez Dogville; opowiada o losach Grace, która jest elementem łączącym filmy. Dogville traktował o poświęceniu dla bliźnich, zemście i karze oraz o wpływie władzy na społeczeństwo i każdego człowieka. Druga część za temat główny ma niewolnictwo. Całej trylogii przyporządkowano litery U, S i A, gdzie U to Dogville, Manderlay to S, a Washington to A.

Jego Antychryst (2009) z Willemem Dafoe i Charlotte Gainsbourg (do sceny erotycznej zatrudniono parę aktorów porno Mandy Starship i Horsta Stramkę[24]) został porównany do horroru Hostel II ze względu na perwersję, sceny jawnych tortur, krwi i przemocy[25][26]. Za Antychrysta von Trier został nominowany i zdobył kolejne nagrody filmowe, w tym Roberta w trzech kategoriach: najlepszy reżyser, najlepszy scenariusz i najlepszy film. W 2011 podczas trwania 64. edycji festiwalu w Cannes został wyrzucony oraz otrzymał status osoby niepożądanej za pronazistowskie komentarze podczas premiery swojego filmu Melancholia[27].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

W latach 1987–1995 był żonaty z Cæcilią Holbek[28]. Mają dwie córki: Agnes i Selmę[29]. W 1997 poślubił Bente Frøge[30], z którą ma dwóch synów bliźniaków: Ludviga i Benjamina. W 2015 doszło do rozwodu.

Von Trier w jednym z wywiadów stwierdził, że „w życiu boi się wszystkiego oprócz tworzenia filmów”[31]. Reżyser przejściowo zmagał się z depresją, która była główną inspiracją przy powstawaniu filmu Melancholia[32], oraz bardzo zaawansowaną aerofobią.

W wywiadzie dla „Politiken”, z 2014, von Trier przyznał, że przez długi czas był uzależniony od alkoholu i narkotyków, oraz że niemal wszystkie scenariusze filmów były tworzone pod wpływem odurzenia, a ten do filmu Dogville powstał w czasie dwunastodniowego ciągu alkoholowego. Pierwszym scenariuszem stworzonym całkowicie w trzeźwości był scenariusz do filmu Nimfomanka[33].

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Lars Von Trier (ang.). Listal. [dostęp 2020-11-30].
  2. A History of Lars Von Trier at the Box Office (ang.). Indiewire. [dostęp 2014-03-24].
  3. Politics and Open-ended Dialectics in Lars von Trier's Dogville: a Post-Brechtian Critique, in New Review of Film and Television Studies 11:3 (2013), pp.334–353 (ang.). Academia.edu. [dostęp 2017-03-02].
  4. Lars von Trier, danish filmmaker (ang.). Encyklopedia Britannica. [dostęp 2017-03-02].
  5. A joke or the most brilliant film-maker in Europe? (ang.). „The Guardian”. [dostęp 1999-01-22].
  6. Deloret Imnidian: Review That Jack Wrote (2018) - ‘MAMI’ Review of The House that Jack Built (ang.). High on Films. [dostęp 2018-12-17].
  7. Welche Art Porno Lars von Trier jetzt drehen will (niem.). „Die Welt”. [dostęp 2011-05-22].
  8. Xan Brooks: Lars Von Trier's Nymphomaniac arouses debate as a 'really bad porn movie' (ang.). „The Guardian”. [dostęp 2013-12-05].
  9. Lars von Trier Awards (ang.). FamousFix. [dostęp 2016-08-25].
  10. Lars von Trier Awards (ang.). AllMovie. [dostęp 2020-03-02].
  11. Lars von Trier Trivia (ang.). FamousFix. [dostęp 2020-03-02].
  12. Lars Von Trier Pictures (ang.). FanPix.Net. [dostęp 2020-11-30].
  13. Lars von Trier What Nationality Ancestry Race (ang.). Ethnicity of Celebs. [dostęp 2014-10-06].
  14. Lucia Bozzola: Lars von Trier Biography (ang.). AllMovie. [dostęp 2020-03-02].
  15. Lucy Cheung: Interview Lars von Trier: ‘I’ve started drinking again, so I can work’ (ang.). „The Guardian”, 2015-04-20. [dostęp 2017-03-02].
  16. Lars von Trier (ang.). Encyclopedia.com. [dostęp 2020-11-02].
  17. Annika Pham: Documentary about Lars von Trier targets Cannes 2021 (ang.). Nordisk Film & TV Fond. [dostęp 2020-06-18].
  18. Lars von Trier (ang.). Rotten Tomatoes. [dostęp 2017-03-02].
  19. Sharyn Jackson: Doin’ It Dogma-Style (ang.). Village Voice. [dostęp 2017-03-02].
  20. Constance (1998) (ang.). Internet Adult Film Database. [dostęp 2017-03-02].
  21. HotMen CoolBoyz (2001) (ang.). Internet Adult Film Database. [dostęp 2017-03-02].
  22. Owen Gleiberman: The House That Lars Trashed: Why Lars von Trier Needs a Reinvention (Column) (ang.). „Variety”. [dostęp 2019-01-13].
  23. Bartosz Sąder: 5 filmów Larsa von Triera, które były owiane skandalem (pol.). Onet.pl. [dostęp 2018-05-16].
  24. Chris Tookey (2009-07-24): Antichrist: The man who made this horrible, misogynistic film needs to see a shrink (ang.). „Daily Mail”. [dostęp 2014-08-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-04-01)].
  25. Rikke Schubart: Lars Von Trier's 'Antichrist' and torture porn as art aesthetics (duń.). Videnskab.dk. [dostęp 2009-05-25].
  26. Christopher Hooton: Lars von Trier's Antichrist has been banned (for the time being) in France seven years after its release (ang.). „The Independent”. [dostęp 2016-02-04].
  27. Charlotte Higgins: Lars von Trier provokes Cannes with 'I'm a Nazi' comments (ang.). „The Guardian”. [dostęp 2017-03-02].
  28. Lumholdt, Jan (2003). Lars von Trier: interviews. Univ. Press of Mississippi. pp. 22–23. ​ISBN 978-1-57806-532-5​. http://books.google.com/books?id=voTOt3GaRJAC&pg=PR22. Retrieved 14 October 2010.
  29. Lars von Trier (ang.). MyHeritage. [dostęp 2017-03-02].
  30. Lars Von Trier Biography (1956-) (ang.). Film Reference. [dostęp 2020-11-30].
  31. Jason Burke: Dark days for film-making world as depression lays Von Trier low (ang.). „The Guardian”. [dostęp 2017-03-02].
  32. Jakub Socha: Depresja filmowca (pol.). s. Filmweb. [dostęp 2017-03-02].
  33. Łukasz Muszyński: Lars Von Trier nie wie, czy potrafi jeszcze kręcić filmy (pol.). Filmweb. [dostęp 2017-03-02].
  34. Sesión discontinua: Adiós a Washington, sesiondiscontinua.blogspot.com [dostęp 2017-11-24].
  35. Lars von Trier

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Lars von Trier. Spowiedź DOGMAtyka, wywiad przeprowadzony przez S. Björkmana.
  • T. Szczepański, Dreyer i von Trier: perwersyjne dziedzictwo [w:] Sacrum w kinie, red. M. Przylipiak i K. Kornacki, Gdańsk 2002.
  • R. Lasagna, Lars von Trier, Rzym 2003.
  • G. Tiefenbach, Drama und Regie (Writing and Directing) Lars von Trier's Breaking the Waves, Dancer in the Dark, Dogville. Würzburg: Königshausen & Neumann 2010.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.