Kościół św. Antoniego z Padwy w Warszawie (Śródmieście)

Kościół pw. św. Antoniego z Padwy w Warszawie
Distinctive emblem for cultural property.svg 523/2 z dnia 1.07.1965[1]
Ilustracja
Świątynia od strony ul. Senatorskiej
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Antoniego z Padwy w Warszawie
Wezwanie św. Antoni z Padwy
Wspomnienie liturgiczne 13 czerwca
Przedmioty szczególnego kultu
Relikwie szczątki kostne św. José Sáncheza del Río
Cudowne wizerunki obraz św. Antoniego z Padwy
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Kościół pw. św. Antoniego z Padwy w Warszawie
Kościół pw. św. Antoniego z Padwy w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół pw. św. Antoniego z Padwy w Warszawie
Kościół pw. św. Antoniego z Padwy w Warszawie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Kościół pw. św. Antoniego z Padwy w Warszawie
Kościół pw. św. Antoniego z Padwy w Warszawie
Ziemia52°14′34″N 21°00′23″E/52,242778 21,006389
Strona internetowa
Świątynia od strony Ogrodu Saskiego
Tablica upamiętniająca żołnierzy batalionu Zośka

Kościół św. Antoniego z Padwy[2] – kościół rzymskokatolicki znajdujący się przy ulicy Senatorskiej 31/33 w Warszawie.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy warszawski barokowy kościół z prostą fasadą. Posiada jednonawowe, prostokątne wnętrze z transeptem i rzędami kaplic ołtarzowych (oraz dwie boczne). Kruchta oddzielona jest kratą (z XVIII wieku). W ołtarzach bocznych znajdują się obrazy świętego Franciszka i świętego Antoniego z Padwy namalowane przez Rafała Hadziewicza, a także obraz zdjęcia Chrystusa z Krzyża pędzla Annibala Vinici. We wnętrzu znajdują się też m.in. epitafia dwóch żon marszałka Mniszcha. W grudniu 2019 w kościele zostały zainstalowane relikwie I stopnia (fragment kości) świętego José Sáncheza del Río[3].

W krużgankach również umieszczono liczne epitafia zasłużonych osób (m.in. pisarki Klementyny Hoffmanowej, malarza Rafała Hadziewicza, poety Stanisława Jachowicza, aktora Ludwika Panczykowskiego[4], prezydenta Wilna Wiktora Malaszewskiego, pisarza Tadeusza Dołęgi-Mostowicza), a także poległych podczas II wojny światowej, zmarłych w hitlerowskich obozach koncentracyjnych oraz żołnierzy polskich walczących w obronie kraju. Ślady nie istniejącego cmentarza przykościelnego widoczne były jeszcze w okresie międzywojennym[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy kościół powstał z fundacji króla Zygmunta III Wazy jako sanktuarium dziękczynne za zdobycie Smoleńska 13 czerwca 1611. Data tego wydarzenia łączyła się z wyborem patrona kościoła w osobie Antoniego z Padwy. Budowę świątyni (początkowo drewnianej)[6] zainicjowano w obecności monarchy 4 października 1623. Została ona powierzona zakonowi franciszkanów reformatów, sprowadzonych przez króla w 1623. Nową świątynię konsekrował 13 sierpnia 1635 wrocławski biskup Jan Baltazar Liesch.

W 1657 podczas potopu szwedzkiego klasztor wraz z kościołem uległ całkowitemu zniszczeniu dokonanemu przez wojska sprzymierzonego ze Szwedami Jerzego Rakoczego.

Z fundacji kasztelana Stanisława Leszczyc-Skarszewskiego w latach 1668–1680 wzniesiono pod kierunkiem Franciszka Czosłowicza nowy, murowany kościół, konsekrowany w roku 1679 przez biskupa poznańskiego Stefana Wierzbowskiego. Jednonawową świątynię o fasadzie z trójkątnym szczytem i o prostokątnym prezbiterium wybudowano najprawdopodobniej według projektu Józefa Belottiego; rzeźby we wnętrzu kościoła są dziełem Jana Jerzego Plerscha.

Świątynię często odwiedzał król Jan III Sobieski. W latach 1734–1735 z woli króla Augusta III Sasa po prawej stronie prezbiterium wybudowano lożę dla niego i małżonki (para królewska zamieszkiwała pobliski pałac); z ich fundacji wzniesiono też (1756) ołtarz św. Józefa. W latach 1757–1781 powstała kaplica Matki Boskiej. W 1770 kościół oddzielono od ulicy klasycystycznym ogrodzeniem, a w 1792 roku do krużganka dobudowano prostopadłe boczne ramiona według projektu Hilarego Szpilowskiego.

W 1766 we franciszkańskim klasztorze miał ukrywać się Giacomo Casanova, poszukiwany po pojedynku przez stronnictwo Branickich[7]. W 1872 poddano remontowi budowlę, którą wcześniej (1813) naruszyła katastrofa sklepienia. W 1850 w tympanonie frontonu umieszczono obraz Matki Boskiej, a w 1851 ustawiono przed kościołem jej figurę (Niepokalanego Poczęcia) wykonaną przez Antoniego Messinga.

W 1866 roku została erygowana parafia. W 1867, w związku z kasatą zakonu oo. franciszkanów w ramach represji po powstaniu styczniowym, kościół przejęli księża diecezjalni. W następnych latach ołtarz główny przesunięto do ściany prezbiterium, zlikwidowano chór i zakrystię.

W 1895 roku zbudowano kaplicę Świętej Rodziny z ołtarzem wykonanym przez Wincentego Bogaczyka. W 1907 dobudowano kaplicę [Najświętszego Serca Jezusowego.

Jednym z wikariuszy na początku XX wieku był błogosławiony ks. Michał Woźniak[8]. Spalony kościół uległ znacznym zniszczeniom przez wojska niemieckie podczas walk powstańczych w 1944 roku. Przez jego teren przebijała się ze Starego Miasta do Śródmieścia część kompanii „Rudy” z batalionu „Zośka” pod dowództwem hm. ppor. Andrzeja Romockiego ps. „Morro”[9]. W opuszczonym przez Niemców budynku, w kaplicy Najświętszego Serca Jezusowego, znaleziono wtedy zwłoki 30 rozstrzelanych osób oraz kilkadziesiąt ciał oblanych benzyną i częściowo spalonych[10]. W czasie powstania szczególnie ucierpiał ołtarz główny i boczne, ambona i organy; ocalały kaplica Świętej Rodziny i krata oraz część sztukaterii przy sklepieniach kaplic.

Świątynię odbudowano w latach 1950–1956 według projektu Karola Szymańskiego. Ołtarz główny został konsekrowany przez kardynała Stefana Wyszyńskiego 18 stycznia 1969 roku.

1 lipca 1949 kościół i parafia zostały ponownie przekazane zakonowi franciszkanów reformatów.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rejestr zabytków nieruchomych m. st. Warszawy. [dostęp 2010-01-22].
  2. Grzegorz Kalwarczyk: Przewodnik po parafiach i kościołach Archidiecezji Warszawskiej. Tom 2. Parafie warszawskie. Warszawa: Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna „Adam”, 2015, s. 191. ISBN 978-83-7821-118-1.
  3. Relikwie świętego 14-latka w kościele św...., warszawa.gosc.pl, 13 grudnia 2019 [dostęp 2020-02-09].
  4. Franciszek Galiński: Gawędy o Warszawie. Warszawa: PIW, 1960, s. 173.
  5. Franciszek Galiński: Gawędy o Warszawie, dz. cyt., s. 310.
  6. Marian M. Drozdowski, Andrzej Zahorski: Historia Warszawy. Warszawa, PWN, 1972, s. 56.
  7. Encyklopedia Warszawy, dz. cyt., s. 96.
  8. BŁ. KS. MICHAŁ WOŹNIAK, Parafia Wiśniew k. Mińska Mazowieckiego [dostęp 2019-10-03] (pol.).
  9. Encyklopedia Warszawy, dz. cyt. s. 372.
  10. Piotr Rozwadowski (red. nauk.): Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego. Tom 1. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona i Fundacja „Warszawa Walczy 1939–1945”, 2005, s. 24–25. ISBN 83-11-10124-8.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, ​ISBN 83-01-08836-2
  • Juliusz A. Chrościcki, Andrzej Rottermund: Atlas architektury Warszawy. Warszawa: Arkady, 1977, s. 194

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.