Kaduceusz

kaduceusz, metaloplastyka

Kaduceusz, kerykejon (gr. κηρύκειον kērýkeion, łac. caduceus „laska heroldów”, od gr. kēryks „herol”d) – symboliczna laska.

Symbolika[edytuj | edytuj kod]

Stanowi symbol (znak) pokoju i handlu[1][2]. W sztuce przedstawiana jest zwykle w formie prostego kija (pierwotnie z drewna oliwnego lub laurowego) z dwoma oplatającymi go wężami, które pochylają ku sobie łby (symbolizują mądrość, równowagę sił)[2][3][4]. Niekiedy bywa zakończona parą skrzydeł lub ozdobiona wieńcem, przewiązana wstążkami[1][5].

Czasem jest błędnie używana jako symbol medycyny, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych, z powodu mylenia jej z tradycyjnym symbolem medycyny, jakim jest laska Asklepiosa[6].

Pojawia się również w 7 scenie II aktu Wesela Stanisława Wyspiańskiego jako laska błazna, wręczona Dziennikarzowi przez Stańczyka[7][8].

Kaduceusz w mitologii[edytuj | edytuj kod]

W starożytnej Grecji kaduceusz był oznaką nietykalności keryksa[5][9]. Laska ta służyła do uśmierzania sporów. Według mitologii greckiej i rzymskiej należała do atrybutów boskich posłańców: boga Hermesa[10][11] (Merkurego)[12] i bogini Iris[13][14].

Od razu się wszystko wydało i Hermes, aby przebłagać rozgniewanego brata, ofiarował mu cytrę ze skorupy żółwia. Apollo tak się ucieszył, że dał mu w zamian laseczkę z leszczyny, która miała cudowną właściwość uśmierzania sporów i godzenia nieprzyjaciół. Gdy ją Hermes rzucił między dwa walczące ze sobą węże, one natychmiast przestały się gryźć i zgodnie oplotły się dokoła laski, nachylając ku sobie głowy. Tak powstał kaduceusz, z którym Hermes nigdy się nie rozstawał [...][15].

Wykorzystanie w heraldyce[edytuj | edytuj kod]

Kaduceusz znajduje się na herbie Ekwadoru oraz herbie wenezuelskiego stanu Bolívar. W polskiej heraldyce symbol ten użyty został w dawnym herbie Rzeszowa, herbie Marek oraz herbie gminy Nur. Jest to również symbol często używany w heraldyce ukraińskiej i rosyjskiej, m.in. w herbach Charkowa i obwodu charkowskiego, Armawiru, Ułan Ude, Nowozybkowa, Zielonodolska.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Encyklopedia Powszechna PWN. T. 3. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975, s. 382.
  2. a b Władysław Kopaliński: Słownik symboli. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1990. ISBN 83-214-0746-3.
  3. Mała encyklopedia kultury antycznej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990, s. 359. ISBN 83-01-03529-3.
  4. Mała encyklopedia kultury antycznej, Zdzisław Piszczek, wyd. Wyd. 8, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990, s. 372, ISBN 83-01-03529-3, OCLC 749301902.
  5. a b Młodsi bogowie. W: Zygmunt Kubiak: Mitologia Greków i Rzymian. Warszawa: Świat Książki, 2003, s. 287–288. ISBN 83-7391-077-8.
  6. History of Medicine. The Symbol of Modern Medicine: Why One Snake Is More Than Two* (ang.). annals.org. [dostęp 2011-04-07].
  7. Herb Rzeszowa (pol.). rzeszow.pl. [dostęp 2011-07-21].
  8. Władysław Kopaliński: Słownik mitów i tradycji kultury. Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003, s. 497. ISBN 83-7399-022-4.
  9. Homer: Iliada. Franciszek Ksawery Dmochowski (tłum.). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1968, s. 18. Cytat: „Znakiem ich urzędu było berło heroldowskie”.Sprawdź autora:1.
  10. Pierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2008, s. 141. ISBN 83-04-04673-3.
  11. William Smith: A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology: Hermes (ang.). perseus.tufts.edu. [dostęp 2012-04-27].
  12. Pierre Grimal, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, Jerzy Łanowski (red.), Maria Bronarska (tłum.), Wrocław [etc.]: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo, 2008, s. 233, ISBN 978-83-04-04673-3, OCLC 297685612.
  13. Vojtech Zamarovský: Bohovia a hrdinovia antických bájí. Bratislava: Perfekt a.s., 1998, s. 216. ISBN 80-8046-098-1. (słow.); polskie wydanie: Bogowie i herosi mitologii greckiej i rzymskiej (Encyklopedia mitologii antycznej, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej).
  14. William Smith: A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology: Iris (ang.). perseus.tufts.edu. [dostęp 2012-04-27].
  15. Jan Parandowski: Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1989, s. 59. ISBN 83-210-0677-9.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Aaron J. Atsma: (Hermes Estate) (ang.). theoi.com. [dostęp 2010-10-10].
  • Henry George Liddell, Robert Scott: A Greek-English Lexicon: κηρύκ-ειον (ang.). perseus.tufts.edu. [dostęp 2011-08-06].
  • Oskar Seyffert: Dictionary of Classical Antiquities, 1894, s. 106: Caduceus (ang.). ancientlibrary.com. [dostęp 2010-11-26].
  • Oskar Seyffert: Dictionary of Classical Antiquities, 1894, s. 285: Herald´s Staff (ang.). ancientlibrary.com, 2005. [dostęp 2010-11-26].
  • William Smith: A Dictionary of Greek and Roman Antiquities: Caduceus (ang.). perseus.tufts.edu, 1890. [dostęp 2012-04-27].
  • Harry Thurston Peck: Harpers Dictionary of Classical Antiquities, 1898: Caduceus (ang.). perseus.tufts.edu. [dostęp 2012-04-27].

© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.