Jerzy Stefan Stawiński

Jerzy Stefan Stawiński
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 1 lipca 1921
Zakręt
Data i miejsce śmierci 12 czerwca 2010
Warszawa
Zawód, zajęcie prozaik, scenarzysta i reżyser filmowy, autor słuchowisk radiowych
Małżeństwo Helena Amiradżibi-Stawińska
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941) Brązowy Krzyż Zasługi z Mieczami Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
Zasłużony Działacz Kultury Nagroda Miasta Stołecznego Warszawy 02
Jerzy Stefan Stawiński – Warszawa, 8 grudnia 2009
Grób Jerzego Stefana Stawińskiego na Powązkach Wojskowych w Warszawie

Jerzy Stefan Stawiński (ur. 1 lipca 1921 w Zakręcie, zm. 12 czerwca 2010 w Warszawie) – polski prozaik, scenarzysta i reżyser filmów fabularnych, autor słuchowisk radiowych. Współtwórca największych sukcesów polskiej szkoły filmowej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie Leona Władysława Biegeleisena (1885–1944) i Stefanii z Kołakowskich.

Dorastał na warszawskim Żoliborzu, gdzie uczęszczał do V Państwowego Liceum i Gimnazjum im. Księcia Józefa Poniatowskiego przy ul. Lisa Kuli 16. Następnie odbywał służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Łączności w Zegrzu.

Po wojnie studiował na Wydziale Prawa UW, gdzie w 1952 uzyskał tytuł magistra.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Walczył w kampanii wrześniowej w plutonie łączności artylerii dywizyjnej 20 Dywizji Piechoty.

W marcu 1940 wstąpił do podziemnej organizacji harcerskiej, która później stała się pułkiem AK „Baszta”. Dowodził plutonem, a następnie kompanią łączności o kryptonimie K-4. Posługiwał się pseudonimami Łącki i Lucjan.

Następnie uczestniczył w powstaniu warszawskim jako dowódca kompanii. Był odpowiedzialny za łączność pułku „Baszta”. 27 września ewakuował się kanałami z Mokotowa do Śródmieścia.

Po powstaniu przez rok przebywał w obozie jenieckim w Murnau w Bawarii. Po wyzwoleniu obozu przez wojska Pattona udał się do Anglii, gdzie zgłosił się do Polskich Sił Zbronych na Zachodzie. Od 1946 do 1947 służył w 2 Korpusie Polskim we Włoszech pod dowództwem gen. Andersa. Do Polski powrócił w 1947.

Pisarz[edytuj | edytuj kod]

Dorobek literacki Stawińskiego jest poświęcony głównie tematyce wojennej i okupacyjnej. Oprócz jego sztandarowej powieści Młodego warszawiaka zapiski z urodzin, która doczekała się sześciu wydań, napisał też m.in.: Światło we mgle i Piszczyk.

W latach 1950–1954 pracował w wydawnictwie PIW. Należał do ZLP od 1955 aż do rozwiązania związku w 1983. Był również członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

Scenarzysta[edytuj | edytuj kod]

Odegrał kluczową rolę w formowaniu się polskiej szkoły filmowej jako jej główny scenarzysta. Nazywano go nawet polskim Zavattinim[1], porównując do największego scenarzysty filmów włoskiego neorealizmu.

W latach 1957–1965 był kierownikiem literackim Zespołu Filmowego „Kamera”. Na podstawie jego scenariuszy powstały wybitne filmy: Kanał (1957) Andrzeja Wajdy oraz Człowiek na torze (1957), Eroica (1958) i Zezowate szczęście (1960) Andrzeja Munka. Stawiński napisał również scenariusz do Krzyżaków (1960) w reżyserii Aleksandra Forda.

W latach 60. i 70. sam zajął się reżyserowaniem filmów na podstawie swoich scenariuszy. Powstały wtedy m.in. obrazy: Rozwodów nie będzie (1964) i Pingwin (1965). Niektóre filmy współreżyserowała jego żona Helena Amiradżibi-Stawińska, np. Przedświąteczny wieczór (1966) czy Kto wierzy w bociany? (1971).

Od 1972 do 1974 pełnił funkcję kierownika artystycznego w Zespole „Panorama”, a w latach 1977–1981 w Zespole Filmowym „Iluzjon”. Ponadto od 1969 do 1974 przewodniczył Sekcji Autorów Scenariuszy.

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Zmarł w wieku 89 lat w swoim domu na warszawskim Mokotowie[2]. Został pochowany 23 czerwca 2010 na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie[3] (kwatera B II 30 rz. Tuje m. 8)[4].

Książki[edytuj | edytuj kod]

  • Herkulesy, Iskry, 1955
  • Katarzyna, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1955
  • Godzina „W”; Węgrzy; Kanał, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1956
  • Sześć wcieleń Jana Piszczyka, Iskry, 1959
  • Pogoń za Adamem, Czytelnik, 1964
  • Wieczór przedświąteczny, Czytelnik, 1965
  • Kanał. Ucieczka, Czytelnik, 1966
  • Godzina szczytu, Czytelnik, 1968
  • Nie zawijając do portów, Czytelnik, 1970
  • Pamiętnik trzech mórz i jednego oceanu, Czytelnik, 1973, 1976
  • I będzie miał dom..., Czytelnik, 1976
  • Młodego warszawiaka zapiski z urodzin, Czytelnik, 1977, 1978, 1980, Przedświt, 1990, Aula, 2000
  • Notatki scenarzysty, Czytelnik, 1979, 1983
  • Kanał i inne opowiadania, Czytelnik, 1981
  • 13 dni z życia emeryta, Czytelnik, 1982
  • Pasje Franciszka Liszta, Wyd. RTV, 1982
  • Opowieści powstańcze, Czytelnik, 1984, Trio, 2004
  • Smutnych losów Jana Piszczyka ciąg dalszy, Czytelnik, 1986
  • Niekłamane oblicze Jana Piszczyka, Alfa, 1990
  • Głupia miłość, Wyd. Warszawskie, 1996
  • Pułkownik Kwiatkowski, Biutex, 1996
  • Piszczyk, Trio, 1997
  • Opowieści satyryczne, Trio, 2000
  • Do filmu trafiłem przypadkiem, Trio, 2007

Scenariusze filmowe[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Filmowe adaptacje utworów Jerzego Stefana Stawińskiego.

Ordery, odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jacek Szczerba: Jerzy Stefan Stawiński nie żyje. wyborcza.pl, 20 czerwca 2010. [dostęp 2013-01-07].
  2. a b Zmarł wybitny filmowiec Jerzy Stawiński. tvp.info, 12 czerwca 2010. [dostęp 2013-01-07].
  3. Ostatnie pożegnanie Jerzego Stefana Stawińskiego. polskalokalna.pl, 23 czerwca 2010. [dostęp 2013-01-07].
  4. Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze.
  5. Orły 2010. pnf.pl, 1 marca 2010. [dostęp 2013-01-07].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Stefan Stawiński, Barbara Giza, Jerzy Stefan Stawiński, Do filmu trafiłem przypadkiem. Rozmowa z Jerzym Stefanem Stawińskim, Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2007, ISBN 978-83-7436-124-8, OCLC 177238980.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.