Jan Bugenhagen

Jan Bugenhagen
Johannes Bugenhagen
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 24 czerwca 1485
Wolin
Data i miejsce śmierci 20 kwietnia 1558
Wittenberga
Miejsce pochówku Kościół Wszystkich Świętych w Wittenberdze
proboszcz parafii Najświętszej Marii Panny w Wittenberdze
Okres sprawowania 1523–1558
superintendent Ewangelicko-Luterańskiego Kościoła Elektoratu Saksonii-Wittenbergii
Okres sprawowania 1539–1558
Wyznanie luterańskie
Kościół Ewangelicko-Luterański Kościół Elektoratu Saksonii-Witenbergii
Prezbiterat 1509
Tabliczka w Wolinie informująca o miejscu urodzenia
Pomnik Jana Bugenhagena w Wittenberdze

Jan Bugenhagen zwany Doctor Pomeranus (niem. Johannes Bugenhagen, Doktor Pommer) (ur. 24 czerwca 1485 w Wolinie, zm. 20 kwietnia 1558 w Wittenberdze) – norbertanin, doktor teologii, czołowy przedstawiciel wczesnego ruchu protestanckiego, współzałożyciel oraz organizator Kościołów ewangelicko-luterańskich w północnych Niemczech, Danii i na Pomorzu.

Młodość i życie zakonne[edytuj | edytuj kod]

Jan Bugenhagen urodził się w Wolinie 24 czerwca 1485 w rodzinie patrycjuszowskiej. Był synem rajcy miejskiego i burmistrza Gerharda Bugenhagena. Studiował sztuki wyzwolone na Uniwersytecie w Greifswaldzie. W czasie pobytu na uczelni wybrał drogę kariery duchownej, wstąpił do premonstratensów.

Od 1504 roku przebywał w klasztorze norbertanów w Białobokach. Na życzenie miejscowego opata został rektorem szkoły miejskiej w Trzebiatowie oraz nauczycielem teologii w macierzystym klasztorze. Dzięki staraniom Jana Bugenhagena wzrósł poziom szkolnictwa w mieście, a trzebiatowska Szkoła Łacińska i jej humanistyczny program stała się sławna na całym Pomorzu Zachodnim, a także poza granicami kraju. W 1509 roku przyjął święcenia kapłańskie i został wikariuszem przy kościele parafialnym w Trzebiatowie. Ponadto w macierzystym klasztorze w Białobokach pełnił obowiązki notariusza, księdza kaznodziei, a także historyka.

W 1518 roku ukończył pisanie monumentalnego dzieła o historii miast pomorskich Pomerania. Zawarł w nim syntezę historii kraju, ale także poświęcił dużo uwagi działalności misyjnej Ottona z Bambergu.

Udział w organizacji ruchu reformacyjnego[edytuj | edytuj kod]

Od 1520 roku Bugenhagen zajmował się badaniem pism i wystąpień saksońskiego augustianina Marcina Lutra. Wnikliwa lektura dzieła O babilońskiej niewoli Kościoła w 1520 roku spowodowała u niego zmianę dotychczasowego patrzenia na religię i konwersję na luteranizm.

Bugenhagen skupił wokół siebie krąg duchownych, mieszczan, studentów i zaczął organizować pierwszą wspólnotę ewangelicką w Trzebiatowie. Stała się one zaczątkiem reformacji na Pomorzu. W marcu 1521 roku Bugenhagen chcąc ukryć się przed prześladowaniami uciekł do Wittenbergi, gdzie poznał czołowych myślicieli i teologów protestanckich.

W 1522 roku zerwał z celibatem i ożenił się z Walpurgą, z którą doczekał trojga dzieci. W 1523 roku został proboszczem kościoła Najświętszej Marii Panny w Wittenberdze oraz zaczął wykładać teologię na miejscowym uniwersytecie. Po tym jak poznał Marcina Lutra stał się jego wiernym przyjacielem oraz stałym spowiednikiem. 13 czerwca 1525 roku udzielił mu ślubu z 26-letnią wówczas Katarzyną von Bora. W późniejszych latach pracował przy układaniu 17 artykułów, które stały się podstawą wyznania ewangelicko-augsburskiego, pomagał również Lutrowi tłumaczyć Biblię na język niemiecki.

W 1533 roku jako jeden z pierwszych uczonych otrzymał tytuł doktora na zreformowanym wydziale teologii uniwersytetu w Wittenberdze. W latach 15331534 dokonał samodzielnego przekładu Pisma Świętego. Był współuczestnikiem zawiązania unii szmalkaldzkiej.

Działalność misyjna[edytuj | edytuj kod]

W swojej działalności misyjnej, której podjął się w latach dwudziestych i trzydziestych XVI wieku, Bugenhagen zreformował Kościoły krajowe: Brunszwiku (1528), Hamburga (15281529), Lubeki (15301532) oraz Hildesheim i Wolfenbüttel (1542). Za wkład w krzewienie protestantyzmu w Niemczech, Marcin Luter nazywał go Doctor Pomeranus.

Bugenhagen odegrał czołową rolę w reformie Kościoła Danii (15361539). Po usunięciu przez króla Chrystiana III biskupów katolickich, Jan Bugenhagen przygotował w oparciu o doktrynę luteranizmu nowy porządek organizacji życia religijnego w Danii. W 1536 dokonał ordynacji pierwszych siedmiu protestanckich superintendentów, którzy objęli wakujące diecezje. W 1537 koronował duńską parę królewską w Kopenhadze. Był także współzałożycielem i pierwszym rektorem protestanckiego Uniwersytetu w Kopenhadze.

Wcześniej, zanim podjął się tej misji, przeprowadził reformę Kościoła na terenie swojej ojczyzny – Pomorza. W grudniu 1534 w Bugenhagen przybył do Trzebiatowa i uczestniczył w sejmie trzebiatowskim, podczas którego książęta Gryfici narzucili stanom pomorskim reformację. Bugenhagen został wyznaczony do opracowania nowej zreformowanej liturgii i przeprowadzenia wizytacji parafii diecezji kamieńskiej. W 1535 wydana została jego Ordynacja Kościelna. W tym samym roku w asyście książąt pomorskich odwiedził: Słupsk, Sławno, Darłowo, Szczecin, Gryfice, Wolin, Greifswald, Anklam i Pasewalk. Brał również udział w wizytacjach przekształconych w dobra książęce klasztorów Neuenkamp i Eldena.

Po śmierci Marcina Lutra zorganizował jego pogrzeb, a także zaopiekował się jego żoną i rodziną. Odmówił wielokrotnie proponowanych mu godności biskupich, w tym urzędu biskupa kamieńskiego. Chciał pozostać jedynie kaznodzieją i teologiem. Jedynym urzędem kościelnym, który przyjął, było stanowisko superintendenta Saksonii (1539).

Zmarł 20 kwietnia 1558 roku w Wittenberdze i tam został pochowany.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
superintendent Saksonii-Wittenbergii
1539–1558
Następca
Paul Eber

© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.