Irit Amiel

Irit Amiel
Irena Librowicz
Ilustracja
Irit Amiel (2013)
Data i miejsce urodzenia 5 maja 1931
Częstochowa
Data śmierci 16 lutego 2021
Dziedzina sztuki literatura piękna
Ważne dzieła

Osmaleni

Irit Amiel (ur. jako Irena Librowicz 5 maja 1931 w Częstochowie, zm. 16 lutego 2021[1]) – izraelska poetka, pisarka i tłumaczka polskiego pochodzenia, dwukrotnie nominowana do Nagrody Literackiej „Nike”.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w Częstochowie w spolonizowanej rodzinie żydowskiej[2], jako córka Leona Librowicza i Jentli z domu Hasenfeld. Jej przodkowie ze strony matki przybyli do Polski około 400 lat temu z terenów niemieckich, zaś ze strony ojca wcześniej, prawdopodobnie z Portugalii. Podczas II wojny światowej przebywała w częstochowskim getcie, z którego udało jej się wydostać i dzięki aryjskim dokumentom oraz pomocy Polaków doczekała końca wojny. Jej rodzice i najbliższa rodzina zginęli w obozie zagłady w Treblince. Po II wojnie światowej, za namową Icchaka Cukiermana, przyłączyła się do organizacji Bricha i w 1947 roku nielegalnie wraz z grupą młodzieży przedostała się do Mandatu Palestyny. Początkowo mieszkała w kibucu, a potem w Tel Awiwie. Miała sześcioro wnuków.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Zadebiutowała w 1994 roku tomem wierszy w języku hebrajskim pt. Egzamin z Zagłady, które w tym samym roku ukazały się także w języku polskim. W latach 1995 i 1998 wydała kolejne wiersze. W Polsce ukazały się jej trzy tomy poetyckie: Egzamin z Zagłady (1994, 1998) Nie zdążyłam (1998) oraz Wdychać głęboko (2002), w których porusza problem Holocaustu. Zagładzie poświęcony jest jej zbiór opowiadań Osmaleni (1999), który w 2000 roku nominowano do Nagrody Literackiej Nike[3]. W 2008 roku ukazał się kolejny tom prozy Amiel Podwójny krajobraz (również nominowany do Nagrody Literackiej „Nike”[4]). Za tom Spóźniona nominowana do Orfeusza – Nagrody Poetyckiej im. K.I. Gałczyńskiego w 2017 roku[5].

Utwory Irit Amiel drukowano m.in. w: „Midraszu”, „Słowie Żydowskim”, „Kresach”, „Czasie Kultury”, „Kulturze” i „Zeszytach Literackich”. Z polskiego na hebrajski przetłumaczyła m.in. utwory Marka Hłaski, Henryka Grynberga, Hanny Krall, Wśród przyjaciół i wrogów. Poza gettem w okupowanym Krakowie M. M. Mariańskich (1987), To jest morderstwo Mieczysława Frenkla (1988), Treny L. Rozenzweig (1993), Utwory własne Abrahama Koplowicza (1995) i wiersze Wisławy Szymborskiej. Z hebrajskiego na polski przełożyła wiersze współczesnych poetów izraelskich i wydała je w autorskiej antologii. Jej twórczość była przekładana na języki: angielski, węgierski, włoski, niemiecki.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Tomy poetyckie
Proza
Wydania zagraniczne
  • Mi-Shel atsmi: Shirim Shel Naar Mi-Geto Lodz, Irit Amiel, Abraham Koplowicz, 1994
  • Scorched. A Collection of Short Stories on Survivors, na język angielski przełożyła Riva Rubin, Vallentine Mitchell, Portland, Londyn-Portland, 2006
  • Megperzseltek, na język węgierski przełożył Peter Hermann, Poligraf Kiado, Budapeszt, 2002, ​ISBN 963-8585-57-9​.
  • Tseruvim, Carmel, Jerozolima, 2002, ​ISBN 965-407-366-8​.
  • Fratture, Keller Editore, 2010, na język włoski przełożyła Marzena Borejczuk, ​ISBN 978-88-89767-14-6​.
  • Dark Flashes, na język angielski wiersze przełożył Marek Kazmierski, OFF Press, Londyn, 2013, ​ISBN 978-0-9572327-2-3​.
  • Não cheguei a Treblinka a tempo, na portugalski przełożył Piotr Kilanowski, Fortaleza, 2019[10].
Przekłady

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. JG, Irit Amiel nie żyje. Poetka i pisarka miała 89 lat, wysokieobcasy.pl, 16 lutego 2021 (dostęp: 16 lutego 2021).
  2. Maria Lewińska, Przechowane słowa, Instytut Polski, Tel Awiw, 2008, s. 60.
  3. Nagroda Nike 2000. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-20].
  4. Nagroda Nike 2009. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-20].
  5. Orfeusz – Nagroda Poetycka im. K. I. Gałczyńskiego – nominowani, www.orfeusz-nagroda.pl [dostęp 2018-04-11] [zarchiwizowane z adresu 2018-03-16] (ang.).
  6. Śliwiński Piotr, Trauma i empatia, w: Amiel Irit, Wdychać głęboko, Izabelin 2002, s. 84.
  7. Irit Amiel: Spóźniona/Delayed. Wydawnictwo Austeria, 2016. [dostęp 2016-04-22].
  8. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2017-11-24].
  9. Życie. Tytuł tymczasowy – Remigiusz Grzela, remigiusz-grzela.pl [dostęp 2017-11-24] (pol.).
  10. Não cheguei a Treblinka a tempo (Tradução de poemas de Irit Amiel), academia.edu [dostęp 2020-02-11].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.