Henryk Gulbinowicz

Henryk Gulbinowicz
Kardynał prezbiter
Ilustracja
Henryk Gulbinowicz
Herb Henryk Gulbinowicz Patientia et caritas
Cierpliwość i miłość
Kraj działania Polska
Data i miejsce urodzenia 17 października 1923
Wilno
Data i miejsce śmierci 16 listopada 2020
Wrocław
Miejsce pochówku Cmentarz Komunalny w Olsztynie
Arcybiskup metropolita wrocławski
Okres sprawowania 1976–2004
Administrator apostolski w Białymstoku
Okres sprawowania 1970–1976
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 18 czerwca 1950
Nominacja biskupia 12 stycznia 1970
Sakra biskupia 8 lutego 1970
Kreacja kardynalska 25 maja 1985
Jan Paweł II
Kościół tytularny Niepokalanego Poczęcia Maryi w Grottarossie
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Order Uśmiechu
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 8 lutego 1970
Miejscowość Białystok
Miejsce prokatedra Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
Konsekrator Stefan Wyszyński
Współkonsekratorzy Józef Drzazga
Kazimierz Majdański

Henryk Roman Gulbinowicz[1] (ur. 17 października 1923 w Wilnie, zm. 16 listopada 2020 we Wrocławiu) – polski duchowny rzymskokatolicki, doktor teologii, rektor Wyższego Seminarium Duchownego „Hosianum” w Olsztynie w latach 1968–1970, administrator apostolski w Białymstoku w latach 1970–1976, arcybiskup metropolita wrocławski w latach 1976–2004, kardynał prezbiter od 1985, od 2004 arcybiskup senior archidiecezji wrocławskiej. Kawaler Orderu Orła Białego.

W wyniku dochodzenia kanonicznego w 2020 Stolica Apostolska podjęła wobec niego decyzje dyscyplinarne, m.in. zakazała mu używania insygniów biskupich oraz pozbawiła go prawa do pochówku w katedrze.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość i wykształcenie[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 17 października 1923[2] w szpitalu św. Rafała w – polskim wówczas – Wilnie[1][3]. Młodość spędził w majątku ojca w Szukiszkach. Kształcił się w gimnazjum oo. jezuitów w Wilnie[1].

W 1944 został przyjęty do Arcybiskupiego Wyższego Seminarium Duchownego w Wilnie i jednocześnie rozpoczął studia filozoficzno-teologiczne na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie[1]. W 1945 jako kleryk uzyskał maturę[1] i wstąpił do Franciszkańskiego Zakonu Świeckich, przyjmując imię zakonne Alojzy[4]. Od tego samego roku odbywał studia w Białymstoku, dokąd przymusowo zostały przeniesione obydwie uczelnie, których był studentem. Święceń prezbiteratu udzielił mu 18 czerwca 1950 w prokatedrze Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Białymstoku arcybiskup metropolita wileński Romuald Jałbrzykowski[1].

W latach 1951–1955 odbył studia w zakresie teologii moralnej na Wydziale Teologicznym Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. W 1953 uzyskał na tej uczelni licencjat na podstawie pracy Problem niewolnictwa u św. Ambrożego, a studia ukończył z doktoratem na podstawie dysertacji Zagadnienie niewolnictwa, własności i pracy w pismach św. Ambrożego[1].

Prezbiter[edytuj | edytuj kod]

W latach 1950–1951 pracował jako wikariusz w parafii św. Wincentego Ferrariusza i św. Bartłomieja w Szudziałowie. Jednocześnie był prefektem tamtejszych szkół podstawowych[1]. Po studiach w Lublinie, w latach 1956–1959[1] był wikariuszem parafii prokatedralnej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Białymstoku[5]. W tym czasie przy kościele św. Rocha zorganizował duszpasterstwo akademickie dla studentów Akademii Medycznej[1].

W 1959 został delegowany do pracy w diecezji warmińskiej[5]. W 1960 pełnił funkcję administratora parafii św. Wojciecha w Nidzicy, a w 1962 objął tę samą funkcję w parafii św. Marii Magdaleny w Leginach. W latach 1961–1962 pracował na stanowisku sędziego prosynodalnego w Sądzie Biskupim w Olsztynie. W 1966 został członkiem Diecezjalnej Komisji Artystycznej, a w 1968 wiceprzewodniczącym Diecezjalnej Rady Wydawniczej. W 1967 objął funkcję diecezjalnego duszpasterza pracowników nauki i lecznictwa. W 1963 otrzymał godność kanonika honorowego warmińskiej kapituły katedralnej[1].

Działalność naukowo-dydaktyczna[edytuj | edytuj kod]

Od 1959 do 1970 był pracownikiem Wyższego Seminarium Duchownego „Hosianum” w Olsztynie. Prowadził tam wykłady z teologii moralnej i etyki[1]. Ponadto w latach 1960–1962 był prefektem ds. wychowania, w latach 1962–1968 wicerektorem[5], zaś w latach 1968–1970 piastował urząd rektora tego seminarium[6].

W latach 1977–1987 był wykładowcą teologii moralnej na Papieskim Wydziale Teologicznym we Wrocławiu. Wszedł w skład Rady Pedagogicznej wrocławskiego wyższego seminarium duchownego[1].

Biskup[edytuj | edytuj kod]

12 stycznia 1970 papież Paweł VI mianował go administratorem apostolskim części archidiecezji wileńskiej w granicach Polski z siedzibą w Białymstoku i biskupem tytularnym Acci[7]. Urząd objął kanonicznie 17 stycznia 1970[1], zaś 8 lutego 1970 otrzymał święcenia biskupie i odbył ingres do prokatedry Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Białymstoku[1][8]. Konsekracji dokonał kardynał Stefan Wyszyński, prymas Polski, któremu asystowali Józef Drzazga, administrator apostolski diecezji warmińskiej, i Kazimierz Majdański, biskup pomocniczy włocławski[1]. Jako zawołanie biskupie przyjął słowa „Patientia et caritas” (Cierpliwość i miłość)[8]. Sprawując urząd administratora apostolskiego w Białymstoku, utworzył Diecezjalny Ośrodek Kształcenia Soborowego Księży i Ośrodek Duszpastersko-Katechetyczny, a także dokonał reorganizacji podziału administracyjnego[1].

15 grudnia 1975 został mianowany, a 3 stycznia 1976 prekonizowany arcybiskupem metropolitą wrocławskim. Archidiecezję objął kanonicznie 12 stycznia 1976, natomiast ingres do archikatedry św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu odbył 2 lutego 1976. W archidiecezji wrocławskiej w latach 1985–1991 przeprowadził synod, a w 1991 kongres pracy. Dwukrotnie podejmował we Wrocławiu papieża Jana Pawła II w trakcie jego podróży apostolskich do Polski – w 1983 oraz w 1997 na zakończenie 46. Międzynarodowego Kongresu Eucharystycznego[1]. W 1989 i 1995 patronował Europejskim Spotkaniom Młodych we Wrocławiu[5]. W 1989 ustanowił archidiecezjalny oddział Caritas, a w 1990 Komitet ds. Pomocy Parafianom z terenu Związku Radzieckiego[1]. W archidiecezji powołał schroniska św. Brata Alberta, Hospicjum i Dom dla Narkomanów we Wrocławiu, Zakład Opiekuńczo-Leczniczy św. Jadwigi w Trzebnicy, Wrocławskie Towarzystwo Opieki nad Więźniami, Dom dla Emerytowanych Rolników w Henrykowie oraz Dom Samotnej Matki im. św. Faustyny Kowalskiej we Wrocławiu[5]. Doprowadził do ukończenia budowy Domu Księży Emerytów we Wrocławiu. Powołał dolnośląskie pismo katolickie „Nowe Życie” oraz Katolickie Radio Rodzina[1]. W latach 1976–2004 sprawował urząd wielkiego kanclerza Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu[9]. 3 kwietnia 2004 papież Jan Paweł II przyjął jego rezygnację z urzędu arcybiskupa metropolity wrocławskiego i jednocześnie mianował jego następcą Mariana Gołębiewskiego, dotychczasowego biskupa diecezjalnego koszalińsko-kołobrzeskiego[10].

W sierpniu 1980 udzielił wsparcia robotnikom strajkujących na Dolnym Śląsku, wyrażając zgodę na obecność kapłanów w zakładach pracy i odprawianie tam mszy. Wspierał struktury „Solidarności”, biorąc udział w święceniach lokali i sztandarów, uroczystościach narodowo-religijnych i obchodach zakazanych rocznic. Na początku grudnia 1981 ukrył w swojej rezydencji 80 mln zł wypłaconych z konta bankowego przez działaczy dolnośląskiej „Solidarności”, z których następnie była finansowana działalność organizacji. Po wprowadzeniu stanu wojennego udzielał schronienia (m.in. w swojej siedzibie) ukrywającym się działaczom opozycji antykomunistycznej. Publicznie potępiał postępowanie rządzących, apelował o respektowanie praw obywateli, interweniował u władz w sprawie internowanych, a także odwiedzał ośrodki odosobnienia[5]. W marcu 1982 powołał Arcybiskupi Komitet Charytatywny we Wrocławiu[5] z zadaniem opieki nad internowanymi, więźniami i biednymi[1]. W związku ze wspieraniem podziemnej „Solidarności” funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa zintensyfikowali działania operacyjne prowadzone wobec niego. Próbowano go zastraszyć, podpalając jego samochód w trakcie wizytacji w Złotoryi w maju 1984. We wrześniu 1984 przyjął zwolnionych z więzienia dolnośląskich przywódców opozycyjnych, udzielając im błogosławieństwa[5].

W Episkopacie Polski był członkiem Rady Głównej. Pełnił funkcję przewodniczącego Komisji ds. Duszpasterstwa Ludzi Pracy. Wszedł także w skład Komisji ds. Duszpasterstwa Ogólnego, Komisji ds. Duchowieństwa i Komisji ds. Duszpasterstwa Emigracyjnego[1].

25 maja 1985 papież Jan Paweł II kreował go kardynałem prezbiterem[1]. Jako kościół tytularny został mu przydzielony kościół Niepokalanego Poczęcia Maryi w Grottarossie[8]. 1 czerwca 1985 odbył ingres kardynalski do archikatedry wrocławskiej. Został członkiem trzech watykańskich dykasterii: Kongregacji ds. Kościołów Wschodnich, Kongregacji ds. Ewangelizacji Narodów i Kongregacji ds. Duchowieństwa[1]. W 1990 uczestniczył w VIII Zwyczajnym Zgromadzeniu Synodu Biskupów w Watykanie. W dniu ukończenia 80 roku życia, 17 października 2003, utracił prawo do uczestniczenia w konklawe[11]. W związku z tym nie brał udziału ani w konklawe w 2005, ani w 2013 roku[12].

Udzielił sakry biskupom pomocniczym wrocławskim: Tadeuszowi Rybakowi (1977)[12], Adamowi Dyczkowskiemu (1978)[13], Józefowi Pazdurowi (1985), Janowi Tyrawie (1988) i Edwardowi Janiakowi (1996)[12], biskupowi pomocniczemu w Białymstoku[14] Edwardowi Ozorowskiemu (1979) i biskupowi diecezjalnemu świdnickiemu Ignacemu Decowi (2004)[12]. Był także współkonsekratorem podczas święceń 11 biskupów[12].

Dochodzenie kanoniczne[edytuj | edytuj kod]

W maju 2019, po emisji dokumentu Tylko nie mów nikomu Marka i Tomasza Sekielskich, został publicznie oskarżony o to, że w 1990 napastował seksualnie 16-letniego ucznia Niższego Seminarium Duchownego Franciszkanów w Legnicy[15][16]. Wszczęte zostało kościelne postępowanie wyjaśniające[17][16], a następnie dochodzenie kanoniczne, prowadzone przez kardynała Kazimierza Nycza, arcybiskupa metropolitę warszawskiego[18][19]. Złożone zostało również zawiadomienie do prokuratury we Wrocławiu, jednakże postępowanie umorzono z powodu przedawnienia karalności czynu[20]. 6 listopada 2020 Nuncjatura Apostolska w Polsce w zdawkowym komunikacie poinformowała, że w wyniku dochodzenia w sprawie oskarżeń wysuwanych wobec hierarchy i innych zarzutów dotyczących jego przeszłości Stolica Apostolska zarządziła wobec niego: zakaz uczestnictwa w celebracjach i spotkaniach publicznych, zakaz używania insygniów biskupich, pozbawienie prawa do nabożeństwa pogrzebowego i pochówku w katedrze, a także wpłacenie darowizny na rzecz Fundacji św. Józefa, powołanej przez Konferencję Episkopatu Polski w celu przeciwdziałania nadużyciom seksualnym w Kościele katolickim[21]. W artykułach opublikowanych w mediach watykańskich doprecyzowano, że zarzuty sformułowane wobec kardynała dotyczyły molestowania, aktów homoseksualnych i współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa[22][23].

Kontakty ze Służbą Bezpieczeństwa utrzymywał w latach 1969–1985[24]. Rozmowy prowadził z wysokimi rangą funkcjonariuszami Departamentu IV MSW[25] z zachowaniem pełnej dyskrecji[26], również w tajemnicy przed prymasem Stefanem Wyszyńskim i członkami Episkopatu Polski[27]. Podjęcie przez niego tych kontaktów miało wynikać z chęci ułożenia bezkonfliktowych relacji z władzami wojewódzkimi w związku z objęciem rządów w diecezji w Białymstoku, a także istnienia podejrzeń o utrzymywaniu przez niego kontaktów homoseksualnych z pełnoletnimi osobami w młodym wieku[28]. Dalsze rozmowy odbywał z zamiarem uzyskania korzyści dla zarządzanych diecezji, szczególnie w zakresie otrzymania zgód na budowę budynków sakralnych i kurialnych[29]. Spotkania były prowadzone w miłej i serdecznej atmosferze[30], w ich trakcie hierarcha kilkukrotnie niechętnie przyjmował drobne upominki[31]. Funkcjonariusze aparatu bezpieczeństwa uzyskiwali od niego wartościowe informacje[32]. Rozmowy miały formę dialogu operacyjnego[33], duchowny był traktowany jako kandydat na tajnego współpracownika, a przez pewien czas także kontakt operacyjny[25].

W następstwie ogłoszenia wyniku postępowania kanonicznego wobec hierarchy złożono wnioski, a także wszczęto procedury, w sprawie odebrania przyznanych mu odznaczeń i wyróżnień, w tym Orderu Orła Białego i Orderu Uśmiechu[34][35][36].

Zmarł 16 listopada 2020 w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym we Wrocławiu z powodu niewydolności krążeniowo-oddechowej, wynikającej z ostrego zapalenia płuc[37][38]. 20 listopada 2020 w kościele Najświętszego Imienia Jezus we Wrocławiu została odprawiona msza żałobna pod przewodnictwem arcybiskupa metropolity wrocławskiego Józefa Kupnego[39]. Rodzina zmarłego zadecydowała o jego pochówku poza archidiecezją wrocławską, a do wiadomości publicznej nie podano informacji o jego czasie i miejscu[40]. Według doniesień medialnych został pochowany w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Komunalnym w Olsztynie[41].

Odznaczenia, wyróżnienia, upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Kardynał Gulbinowicz podczas uroczystości odznaczenia go Orderem Orła Białego

Postanowieniem prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 17 października 2008 został odznaczony Orderem Orła Białego[42]. Wcześniej prezydent RP Lech Wałęsa postanowieniem z 3 lutego 1995 nadał mu Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski[43].

W 2006 otrzymał Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[44], a w 2009 Złotą Odznakę „Zasłużony dla Ochrony Przeciwpożarowej”[45]. W 2013 został udekorowany medalem Ministerstwa Kultury Litwy „Nieś swoje światło i wierz”[46].

Przyznano mu tytuł honorowego obywatela: Wrocławia – „Civitate Wratislaviensi Donatus” (1996, odebrany w 2020)[47], Lądka-Zdroju (1998)[8], Oławy (1999[48], odebrany w 2020[49]), Barda (2000)[50], Dzierżoniowa (2000)[51], Białegostoku (2000, odebrany w 2020)[52], Trzebnicy (2000)[53], gminy Ziębice (2000[54], odebrany w 2020[55]), Środy Śląskiej (2003)[56], Sobótki (2003)[57], Strzelina (2003, odebrany w 2020)[58], gminy Pieszyce (2006)[59], Ząbkowic Śląskich (2010)[60], gminy Orneta (2010)[61], miasta i gminy Ścinawa (2011)[62] oraz rejonu wileńskiego (2015)[63]. Został także wyróżniony honorową nagrodą Miasta Oleśnicy (2002)[64], tytułem Honorowego Obywatela Dolnego Śląska „Civi Honorario” (2004)[65], Odznaką Honorową za Zasługi dla Województwa Warmińsko-Mazurskiego (2011)[66] i Złotą Odznaką Honorową Wrocławia „Wratislavia Grato Animo” (2016)[67].

Otrzymał tytuł doktora honoris causa: Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu (1996), Akademii Rolniczej we Wrocławiu (2000), Politechniki Wrocławskiej (2003) i Akademii Medycznej we Wrocławiu (2009)[68]. W 2007 miało miejsce odnowienie jego doktoratu na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, równoważne z przyznaniem doktoratu honoris causa[69][70].

Został uhonorowany Dziecięcą Nagrodą „Serca” (2000)[71], Orderem Uśmiechu (2001)[72], Perłą Honorową Polskiej Gospodarki w kategorii krzewienie wartości patriotycznych przyznaną przez redakcję „Polish Market” (2014)[73], Nagrodą Jana Nowaka-Jeziorańskiego (2017)[74] i Diamentowym Feniksem (2019)[75].

W 2011 jego imię nadano Ośrodkowi Badawczo-Naukowo-Dydaktycznemu Chorób Otępiennych Akademii Medycznej we Wrocławiu Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej w Ścinawie, zwanemu Ośrodkiem Alzheimerowskim[76].

Bohater filmów dokumentalnych: Henryk milczący Teresy Gordon (2006), Opowieść o życiu godziwym Stanisława Chomickiego (2006), Po stronie Boga jest zwycięstwo! Jędrzeja Lipskiego i Piotra Mielecha oraz Gulbinowicz Jolanty Krysowatej i Krzysztofa Kunerta (2014)[77]. W 2011 został wyprodukowany film Waldemara Krzystka 80 milionów, opowiadający historię podjęcia przez działaczy dolnośląskiej „Solidarności” związkowych pieniędzy z wrocławskiego banku, które następnie zostały przechowane w siedzibie arcybiskupa Gulbinowicza[78].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x K.R. Prokop: Biskupi Kościoła katolickiego w III Rzeczpospolitej. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 1998, s. 51–52. ISBN 83-7052-900-3.
  2. K.R. Prokop (Biskupi Kościoła katolickiego w III Rzeczpospolitej. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 1998, s. 51–52. ​ISBN 83-7052-900-3​), G. Polak (Kto jest kim w Kościele. Warszawa: Katolicka Agencja Informacyjna, 1999, s. 117. ​ISBN 83-911554-0-4​) i P. Nitecki (Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999. Słownik biograficzny. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 2000, kol. 135–136. ​ISBN 83-211-1311-7​) jako rok urodzenia podali rok 1928. Później kardynał Gulbinowicz wyjaśnił, że zmiana roku urodzenia w jego dokumentach została dokonana w 1942 w trakcie okupacji Wileńszczyzny przez Niemców. Była ona podyktowana groźbą wywozu Gulbinowicza na roboty do Niemiec. Kard. Gulbinowicz polemizuje z doniesieniami włoskiego dziennika. ekai.pl, 2005-02-06. [dostęp 2013-09-15].
  3. W metryce jako miejsce urodzenia podano Szukiszki. M. Gołębiewski: Niech Cię Bóg strzeże i zachowuje. nowezycie.archidiecezja.wroc.pl (arch.). [dostęp 2016-08-28].
  4. „Wiadomości Prowincji św. Jadwigi Zakonu Braci Mniejszych”. nr 8, 35 (2005). s. 4. 
  5. a b c d e f g h Henryk Roman Gulbinowicz. encysol.pl. [dostęp 2020-11-12].
  6. Kard. Henryk Gulbinowicz kończy 90 lat. ekai.pl, 2013-10-16. [dostęp 2020-11-12].
  7. P. Nitecki: Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999. Słownik biograficzny. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 2000, kol. 135–136. ISBN 83-211-1311-7.
  8. a b c d G. Polak: Kto jest kim w Kościele. Warszawa: Katolicka Agencja Informacyjna, 1999, s. 117. ISBN 83-911554-0-4.
  9. Nota biograficzna Henryka Gulbinowicza na stronie Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu. pwt.wroc.pl. [dostęp 2013-09-15].
  10. Rinuncia dell’Arcivescovo Metropolita di Wrocław (Polonia) e nomina del successore (wł.). press.vatican.va, 2004-04-03. [dostęp 2013-10-07].
  11. Nota biograficzna Henryka Gulbinowicza w słowniku biograficznym kardynałów Salvadora Mirandy (ang.). cardinals.fiu.edu. [dostęp 2020-06-28].
  12. a b c d e Henryk Gulbinowicz (ang.). catholic-hierarchy.org. [dostęp 2016-03-19].
  13. K.R. Prokop: Biskupi Kościoła katolickiego w III Rzeczpospolitej. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 1998, s. 35–36. ISBN 83-7052-900-3.
  14. P. Nitecki: Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999. Słownik biograficzny. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 2000, kol. 327–328. ISBN 83-211-1311-7.
  15. E. Wilczyńska: Były uczeń seminarium duchownego oskarżył kardynała Gulbinowicza o molestowanie. „Wszedł do mojego pokoju i mnie dotykał”. wroclaw.wyborcza.pl, 2019-05-21. [dostęp 2020-11-11].
  16. a b E. Wilczyńska: Karol Chum złożył w kurii zeznania obciążające kard. Gulbinowicza. „Żadna ofiara nie powinna być tak przesłuchiwana”. wroclaw.wyborcza.pl, 2019-06-06. [dostęp 2020-11-11].
  17. Rzecznik archidiecezji wrocławskiej: pracujemy nad wyjaśnieniem sprawy kard. Gulbinowicza. ekai.pl, 2019-05-24. [dostęp 2020-11-11].
  18. K. Bramorski: Młyny przemieliły… Kard. Gulbinowicz nie zostanie pochowany w katedrze. wiez.com.pl, 2020-11-06. [dostęp 2020-11-10].
  19. A. Bugała: Bohater wylany z kąpielą? Publiczny demontaż życiorysu kardynała Gulbinowicza. wiez.pl, 2020-11-24. [dostęp 2020-11-24].
  20. Wrocław: prokuratura odmówiła wszczęcia postępowania przeciw kard. Gulbinowiczowi. ekai.pl, 2019-09-18. [dostęp 2020-11-11].
  21. Komunikat dotyczący kard. Henryka Gulbinowicza. nunjcatura.pl, 2020-11-06. [dostęp 2020-11-10].
  22. Sanzioni disciplinari per il cardinale Gulbinowicz. „L’Osservatore Romano”. R. CLX, nr 258 (48582), s. 11, 2020-11-07 (wł.). [dostęp 2020-11-10]. 
  23. E. Gumulak: Kard. Gulbinowicz został ukarany przez Stolicę Apostolską. vaticannews.va, 2020-11-06. [dostęp 2020-11-06].
  24. R. Łatka. Rozmowy operacyjne funkcjonariuszy SB z kardynałem Henrykiem Gulbinowiczem (1969–1985). „Glaukopis”. nr 37 2020. s. 140–198. ISSN 1730-3419. 
  25. a b R. Łatka. Rozmowy operacyjne funkcjonariuszy SB z kardynałem Henrykiem Gulbinowiczem (1969–1985). „Glaukopis”. nr 37 2020. s. 142. ISSN 1730-3419. 
  26. R. Łatka. Rozmowy operacyjne funkcjonariuszy SB z kardynałem Henrykiem Gulbinowiczem (1969–1985). „Glaukopis”. nr 37 2020. s. 158, 167–168, 174, 178. ISSN 1730-3419. 
  27. R. Łatka. Rozmowy operacyjne funkcjonariuszy SB z kardynałem Henrykiem Gulbinowiczem (1969–1985). „Glaukopis”. nr 37 2020. s. 169, 176. ISSN 1730-3419. 
  28. R. Łatka. Rozmowy operacyjne funkcjonariuszy SB z kardynałem Henrykiem Gulbinowiczem (1969–1985). „Glaukopis”. nr 37 2020. s. 148. ISSN 1730-3419. 
  29. R. Łatka. Rozmowy operacyjne funkcjonariuszy SB z kardynałem Henrykiem Gulbinowiczem (1969–1985). „Glaukopis”. nr 37 2020. s. 187. ISSN 1730-3419. 
  30. R. Łatka. Rozmowy operacyjne funkcjonariuszy SB z kardynałem Henrykiem Gulbinowiczem (1969–1985). „Glaukopis”. nr 37 2020. s. 154–158. ISSN 1730-3419. 
  31. R. Łatka. Rozmowy operacyjne funkcjonariuszy SB z kardynałem Henrykiem Gulbinowiczem (1969–1985). „Glaukopis”. nr 37 2020. s. 158. ISSN 1730-3419. 
  32. R. Łatka. Rozmowy operacyjne funkcjonariuszy SB z kardynałem Henrykiem Gulbinowiczem (1969–1985). „Glaukopis”. nr 37 2020. s. 188, 189. ISSN 1730-3419. 
  33. P. Czernich: Historyk IPN komentuje ukaranie kard. Gulbinowicza. „Ten zbieg terminów nie jest przypadkowy”. wiadomosci.onet.pl, 2020-11-06. [dostęp 2020-12-02].
  34. Komunikat Zarządu MKOU z dn. 7.11.2020. orderusmiechu.pl. [dostęp 2020-11-10].
  35. Posłowie Lewicy apelują do Andrzeja Dudy o odebranie Orderu Orła Białego kardynałowi Gulbinowiczowi. lewica2019.pl. [dostęp 2020-11-10].
  36. M. Kozioł: Prezydenci Wrocławia i Białegostoku za odebraniem kard. Gulbinowiczowi tytułu honorowego obywatela. wroclaw.wyborcza.pl, 2020-11-09. [dostęp 2020-11-10].
  37. Zmarł Kardynał Henryk Gulbinowicz. radiowroclaw.pl, 2020-11-16. [dostęp 2020-11-16].
  38. M. Torz: Kardynał Henryk Gulbinowicz nie żyje. Znamy dokładną przyczynę śmierci duchownego. wroclaw.se.pl, 2020-11-16. [dostęp 2020-11-16].
  39. We Wrocławiu odprawiono mszę żałobną w intencji kardynała Gulbinowicza. wroclaw.pl, 2020-11-20. [dostęp 2020-11-21].
  40. Kuria Metropolitalna Wrocławska zawiadamia. archidiecezja.wroc.pl, 2020-11-17. [dostęp 2020-11-17].
  41. T. Kurs: „Wstydliwy” pogrzeb kardynała Henryka Gulbinowicza w Olsztynie. olsztyn.wyborcza.pl, 2020-11-23. [dostęp 2020-11-23].
  42. M.P. z 2009 r. nr 25, poz. 346. [dostęp 2011-02-23].
  43. M.P. z 1995 r. nr 19, poz. 227. [dostęp 2011-02-23].
  44. M. Perzyński. Zabytki i minister mówią „dziękuję”. „Niedziela”. 19/2006 (edycja dolnośląska). ISSN 0208-872X. [dostęp 2013-09-14]. 
  45. Dz. Urz. MSWiA z 2009 r. Nr 7, poz. 42. [dostęp 2013-09-14].
  46. Kard. Gulbinowicz świętuje 90. urodziny. ekai.pl, 2013-09-23. [dostęp 2013-10-13].
  47. Civitate Wratislaviensi Donatus. bip.um.wroc.pl. [dostęp 2020-11-21].
  48. Tytuły honorowe. bip.um.olawa.pl. [dostęp 2020-11-27].
  49. Rada zdecydowała: Henryk Gulbinowicz straci tytuł Honorowego Obywatela Oławy. olawa24.pl, 2020-11-26. [dostęp 2020-11-26].
  50. Honorowi obywatele Barda. bardo.pl (arch.). [dostęp 2016-11-11].
  51. Henryk Gulbinowicz. dzierzoniow.pl. [dostęp 2020-12-01].
  52. Uchwała Nr XXXII/468/20 Rady Miasta Białystok. bip.bialystok.pl, 2020-11-23. [dostęp 2020-11-27].
  53. Z. Lubicz-Miszewski: 10-lecie konsekracji kościoła św. Piotra. nowagazeta.trzebnica.net (arch.). [dostęp 2017-06-08].
  54. Uchwała Nr XXVIII/212/2000 Rady Miejskiej w Ziębicach. ziebice.pl, 2000-12-28. [dostęp 2013-09-14].
  55. Kardynał Henryk Gulbinowicz pozbawiony tytułu Honorowego Obywatela Gminy Ziębice. zabkowice.express-miejski.pl, 2020-11-26. [dostęp 2020-12-01].
  56. Rejestr nadanych tytułów „Honorowy obywatel Środy Śląskiej” kadencja 2002–2006. umsrodaslaska.e-bip.eu, 2018-04-13. [dostęp 2020-06-13].
  57. Uchwała Nr IX/81/2003 Rady Miejskiej w Sobótce. bip.sobotka.pl, 2003-06-24. [dostęp 2014-08-09].
  58. Uchwała nr XXVII/374/20 Rady Miejskiej Strzelina. eurzad.finn.pl, 2020-11-24. [dostęp 2020-12-01].
  59. Uchwała Nr XXXIII/217/2006 Rady Miejskiej w Pieszycach. pieszyce.pl (arch.), 2006-07-11. [dostęp 2013-09-14].
  60. Uchwała Nr II/5/2010 Rady Miejskiej w Ząbkowicach Śląskich. zabkowiceslaskie.pl, 2010-02-26. [dostęp 2013-09-14].
  61. Uchwała Nr XLVII/364/10 Rady Miejskiej w Ornecie. orneta-umig.bip-wm.pl, 2010-10-26. [dostęp 2013-09-14].
  62. Uchwała Nr XVIII/75/11 Rady Miejskiej w Ścinawie. bip.umig-scinawa.dolnyslask.pl, 2011-09-13. [dostęp 2013-09-14].
  63. Kardynał Henryk Gulbinowicz Honorowym Obywatelem Rejonu Wileńskiego. zw.lt, 2015-04-29. [dostęp 2015-06-28].
  64. 100 lat, księże kardynale!. olesnica24.eu, 2013-10-18. [dostęp 2020-11-12].
  65. Wyróżnieni nagrodą Civi Honorario. umwd.dolnyslask.pl. [dostęp 2013-09-15].
  66. Rejestr odznaczonych Odznaką Honorową za Zasługi dla Województwa Warmińsko-Mazurskiego. warmia.mazury.pl. [dostęp 2017-06-08].
  67. M. Talik: Prezydent wręczył Honorowe Odznaki Wrocławia. wroclaw.pl, 2016-12-16. [dostęp 2017-01-04].
  68. Wrocław: Kard. Gulbinowicz doktorem honoris causa Akademii Medycznej. ekai.pl, 2009-11-17. [dostęp 2013-09-15].
  69. AKF: Inauguracja 90. Roku Akademickiego. kul.pl. [dostęp 2013-09-15].
  70. Odnowienie doktoratu kard. Gulbinowicza. info.wiara.pl, 2007-10-23. [dostęp 2013-09-15].
  71. Laureaci Statuetki Dziecięcej Nagrody SERCA przyznawanej corocznie przez dzieci ze Stowarzyszenia Przyjaciół Dzieci Chorych „SERCA”. serce.swidnica.org (arch.). [dostęp 2016-08-28].
  72. Kard. Gulbinowicz kawalerem Orderu Uśmiechu. ekai.pl, 2001-06-05. [dostęp 2013-09-15].
  73. Gala Pereł Polskiej Gospodarki 2014. polishmarket.com.pl (arch.), 2014-11-09. [dostęp 2020-04-18].
  74. Nagroda Jana Nowaka-Jeziorańskiego dla ks. kard. Henryka Gulbinowicza. wroclaw.pl, 2017-06-04. [dostęp 2017-06-09].
  75. Znamy laureatów Nagrody Feniks 2019. ekai.pl, 2019-04-06. [dostęp 2019-04-07].
  76. Informacja dla prasy radia TV. am.wroc.pl (arch.). [dostęp 2015-12-23].
  77. Henryk Gulbinowicz w bazie filmpolski.pl. filmpolski.pl. [dostęp 2020-11-13].
  78. 80 milionów w bazie filmpolski.pl. filmpolski.pl. [dostęp 2013-10-07].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.