Grenada

Ten artykuł dotyczy państwa w Ameryce Północnej. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Grenada
Flaga Grenady
Herb Grenady
Flaga Grenady Herb Grenady
Dewiza: (ang.) The Land, The People, The Light
(Kraj, ludzie, światło)
Hymn:
Hail Grenada – hymn państwowy
God Save the Queen – hymn królewski

(Bądź pozdrowiona, Grenado
Boże, chroń królową
)
Położenie Grenady
Język urzędowy angielski
Stolica Saint George’s
Ustrój polityczny monarchia konstytucyjna
Typ państwa królestwo
Głowa państwa królowa Elżbieta II
w jej imieniu gubernatorka generalna Cécile La Grenade[1]
Szef rządu premier Keith Mitchell
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
185. na świecie
344 km²
1,6%
Liczba ludności (2017)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
190. na świecie
108 000[2]
325 osób/km²
PKB (2017)
 • całkowite 
 • na osobę

1,12 mld[2] USD
10 360[2] USD
PKB (PSN) (2017)
 • całkowite 
 • na osobę

1,61 mld[2] dolarów międzynar.
14 926[2] dolarów międzynar.
Jednostka monetarna dolar wschodniokaraibski (XCD)
Niepodległość od Wielkiej Brytanii
7 lutego 1974
Strefa czasowa UTC -4
Kod ISO 3166 GD
Domena internetowa .gd
Kod samochodowy WG
Kod samolotowy J3
Kod telefoniczny +1 473
Mapa Grenady

Grenada – państwo wyspiarskie na wyspie Grenada i części wysp archipelagu Grenadyn (Małe Antyle) na Morzu Karaibskim[potrzebny przypis].

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

System władzy: państwo Wspólnoty Narodów[potrzebny przypis].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Geografia Grenady.

Grenada jest jednym z najmniejszych państw na półkuli zachodniej. Jest to grupa małych wysp w południowej części Morza Karaibskiego.

Największe wyspy:

Większość populacji żyje na największej wyspie Grenadzie. Największymi jej miastami są, zaczynając od stolicy: Saint George’s, Grenville i Gouyave. Większym siedliskiem ludzkim na pozostałych wyspach jest Hillsborough na wyspie Carriacou[potrzebny przypis].

Wyspy Grenady są pochodzenia wulkanicznego, w związku z tym charakteryzują się wysoką żyznością gleby. Wnętrze największej wyspy jest górzyste z najwyższym wzniesieniem Górą Świętej Katarzyny 840 m n.p.m. Ze stoków góry wypływa szereg strumieni z kaskadami. Klimat wyspy jest tropikalny: gorący i wilgotny w porze deszczowej oraz chłodny z wiejącymi pasatami w porze suchej. Grenada, znajdując się na południowej granicy pasa huraganów, w ostatnich dziesięcioleciach ucierpiała tylko trzykrotnie: 23 września 1955 r. – huragan "Janet" (prędkość wiatru dochodziła do 185 km/h powodując poważne zniszczenia), 7 września 2004 r. huragan "Ivan" (poważne zniszczenia, 39 osób zginęło) oraz 14 lipca 2005 r. huragan "Emily" (poważne zniszczenia na Carriacou i w północnej części Grenady)[potrzebny przypis].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszymi mieszkańcami wyspy byli Karaibowie. W 1498 roku została odkryta dla Europy przez Krzysztofa Kolumba. Pierwsza próba osadnictwa europejskiego została podjęta przez Anglików w 1609 roku. Została ona udaremniona przez lokalnych Indian, którzy krwawe zwycięstwo nad białymi mieli uczcić ludożerczą ucztą[3]. W 1650 roku przybyli osadnicy francuscy z Martyniki, którzy zawarli z Indianami porozumienie, wykupując przy tym prawa do wyspy. W 1762 roku wyspa została zajęta przez Wielką Brytanię. W XIX wieku Brytyjczycy uprawiali tu trzcinę cukrową i do czasu zniesienia niewolnictwa sprowadzili dużą liczbę murzyńskich niewolników. W 1877 roku wyspa uzyskała status kolonii. W 1958 roku włączona w skład Federacji Indii Zachodnich (do 1962)[4]. Od roku 1967 państwo stowarzyszone z Wielką Brytanią, a od 1974 roku niepodległe.

Pierwszym premierem niepodległej Grenady był Eric Gairy ze Zjednoczonej Partii Pracy Grenady (Grenada United Labour Party – GULP). Opozycyjna Narodowa Partia Grenady (Grenada National Party – GNP) zarzuciła mu wkrótce dążenie do rządów dyktatorskich i rozpoczęła ostra walkę przeciwko ekipie rządzącej[3]. Oskarżany o nadużycia finansowe i łamanie prawa Gairy został ostatecznie obalony w 1979 roku przez lewicową partię Nowy Ruch JEWEL. Lewicowy premier Maurice Bishop realizował radykalne reformy i przeorientował politykę zagraniczną na współpracę z blokiem wschodnim. W 1983 roku miał miejsce wojskowy zamach stanu, w wyniku którego radykalnie lewicowa część rządu obaliła Bishopa i zamordowała go. Śmierć premiera stała się dla USA pretekstem do inwazji na kraj. W 1985 roku wycofano ostatnie obce wojska[4].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Mapa lokalizacyjna Grenady
Saint George’s
Saint George’s
Grenville
Grenville
Carriacou
Carriacou
Geographylogo.svg
Porty lotnicze na Grenadzie

Podstawą gospodarki Grenady jest rolnictwo. Pod uprawą znajduje się ok. 75% powierzchni kraju, jedynie najwyższe partie niewysokich gór, zajmujących centralną część wyspy, porastają lasy i zarośla. Głównymi roślinami uprawnymi są bananowiec (3 tys. ha), kakaowiec (6 tys. ha) i muszkatołowiec (2,6 tys. ha). Niewielkie obszary zajmuje uprawa trzciny cukrowej oraz warzyw (m. in. jams i bataty). Wzdłuż brzegów wyspy istnieją plantacje palmy kokosowej (1,2 tys. ha)[5]. W latach 1951-1955 Grenada była największym producentem i eksporterem gałki i kwiatu muszkatołowego na świecie – eksportowała rocznie 84 tys. centnarów angielskich tej przyprawy. Znaczące zmiany przyniósł huragan "Janet", który zniszczył ok. 80% wszystkich drzew muszkatołowych[3].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

89,4% populacji stanowią Murzyni, ludność mieszana 8,2%, Hindusi 1,6%, pozostali to 0,9% populacji (w większości Indianie)[6].

Religia[edytuj | edytuj kod]

Struktura religijna kraju w 2011 roku[6]:

Siły zbrojne[edytuj | edytuj kod]

W ciągu kilkusetletniej historii wyspy, niejednokrotnie stacjonowały na niej niewielkie oddziały francuskie, a następnie angielskie, pełniące przede wszystkim funkcje policyjne. Po uzyskaniu niepodległości w 1974 roku rząd utworzył własną kilkusetosobową policję, która w ograniczonym stopniu spełniała zadania wojska (zgodnie z konstytucją, odpowiedzialność za obronę Grenady ponosić miała w większości Wielka Brytania)[potrzebny przypis].

Po przewrocie w 1979 roku lewicowy rząd utworzył Ludową Armię Rewolucyjną (People’s Revolutionary Army = PRA). Armia liczyła około 1500 żołnierzy. Podczas inwazji w 1983 roku armia stawiła opór wojskom USA i państw Organizacji Wschodniokaraibskiej, jednak wobec ich ogromnej przewagi liczebnej i technicznej, wygasł on po kilku dniach i utracie 45 zabitych oraz 337 rannych (większe procentowo straty ponieśli Kubańczycy, którzy wsparli wojska rządowe). Nowy rząd rozwiązał PRA i ponownie oparł obronność na oddziałach o charakterze policyjnym. Są one szkolone i wyposażane przy dużym udziale organizacyjnym oraz finansowym USA[potrzebny przypis].

W 2005 roku Królewskie Grenadyjskie Siły Policyjne (Royal Grenadian Police Force = RGPF) liczyły 755 ludzi (w tym 80-osobowy specjalny oddział komandosów), uzbrojonych przede wszystkim w lekką broń. RGPF podlega też Straż Przybrzeżna (Coast Guard) posiadająca ok. 50 funkcjonariuszy i 4 małe, ale nowoczesne okręty patrolowe[potrzebny przypis].

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Łatwo zauważalne są wpływy francuskie i to bardziej niż w innych państwach Karaibów. Francuskie nazwiska i nazwy miejsc są dla Grenady rzeczą typową. Język posiada francuskie naleciałości. Mieszkańcy kraju używają również lokalnego dialektu Patois. Silne wpływy francuskie zaobserwować można w grenadyjskiej kuchni. Potrawy są sowicie przyprawiane. Kuchnia przypomina tę znaną z Nowego Orleanu. Zaobserwować można wpływy francuskie w architekturze z początków XVIII wieku. Kultura wyspiarska zapożyczyła wiele z kultury afrykańskiej – większość mieszkańców ma korzenie sięgające Czarnego Lądu. O wpływach indyjskich świadczą: gotowanie dhalu, jedzenie mięsa koziego i kurczaków przyprawianych curry. Należy zwrócić uwagę na grenadyjski taniec, muzykę i zwyczaje świąteczne. Soca, calypso czy reggae były tańczone w czasie wyspiarskich karnawałów. Również zouk był i jest popularnym stylem w lokalnej muzyce. Dziedzictwo wyspiarzy pochodzenia afrykańskiego odgrywa olbrzymią rolę w kulturze kraju. Ważnym elementem miejscowej kultury jest gawędziarstwo (ang. storytelling) i opowiadanie ludowych legend, w których odnaleźć można zarówno wpływy afrykańskie, jak i starofrancuskie. Postać Anansi, boga trickstera, znana jest np. w Zachodniej Afryce i innych krajach Karaibów, gdzie mieszka ludność pochodzenia afrykańskiego. Z bohaterów legend typowo francuskich znani są La Diablesse (pol. diablica) czy Ligaroo, tzn. wilkołak[potrzebny przypis].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. „Grenada Names First Female Governor General, Cecile La Grenade”, Caribbean Journal, 10/04/2013.
  2. a b c d e Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2017: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2018 (ang.). [dostęp 2018-05-02].
  3. a b c Kubiatowicz Lucjan: Grenada, w: "Poznaj świat" R. XXII, nr 6 (259), czerwiec 1974, s. 31-32
  4. a b Grenada. Historia, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2015-06-02].
  5. Dane z początku lat 70. XX w.
  6. a b The World Factbook. cia.gov.

© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.