Egzemplarz obowiązkowy

Egzemplarz obowiązkowy – nałożony na wydawców obowiązek dostarczania do określonych bibliotek nieodpłatnie druków, książek oraz dokumentów dźwiękowych i audiowizualnych.

Ustawę o egzemplarzu obowiązkowym najwcześniej wprowadziła Francja, w XVI wieku[1]. W jej ślady poszły również następujące kraje: Anglia (1610), Szwecja (1661) i Rosja (1683)[2].

Europa[edytuj | edytuj kod]

Bułgaria[edytuj | edytuj kod]

Biblioteka Narodowa w Sofii otrzymuje egzemplarz obowiązkowy od 1897 roku[3].

Dania[edytuj | edytuj kod]

Bibliotece Królewskiej w Kopenhadze nadano przywilej egzemplarza obowiązkowego w 1697 roku[4].

Francja[edytuj | edytuj kod]

W 1537 roku we Francji król Franciszek I ustanowił pierwsze na świecie prawo przekazywania egzemplarza obowiązkowego Bibliotece Królewskiej w Paryżu[2].

Niemcy[edytuj | edytuj kod]

W Niemczech egzemplarz obowiązkowy otrzymuje Deutsche Nationalbibliothek[5].

Polska[edytuj | edytuj kod]

Twórcą idei egzemplarza obowiązkowego w Polsce był Michał Jerzy Wandalin Mniszech, twórca pierwszej ustawy tego typu uchwalonej w 1780 roku. Na mocy tego aktu wszyscy drukarze w Koronie mieli obowiązek wysłać za darmo jeden egzemplarz każdego wydanego przez siebie tytułu do Biblioteki Rzeczypospolitej – dawnej Biblioteki Załuskich – oraz do Biblioteki Wileńskiej z terenu Litwy[2].

W trakcie zaborów obowiązek egzemplarza obowiązkowego egzekwowany był przez biblioteki państw zaborczych. Po odzyskaniu niepodległości sprawy te regulowało Prawo Prasowe z 1919 roku.

Kolejną ustawą dotyczącą egzemplarza obowiązkowego w Polsce była ustawa z dnia 18 marca 1928 roku[2].

Po 1997 roku (ustawa z dnia 7 listopada 1996 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 545) oraz rozporządzenie Ministra Kultury i Sztuki z dnia 6 marca 1997) prawo egzemplarza obowiązkowego obowiązuje wobec wydawnictw wydawanych w kraju lub za granicą przez polskie placówki. Drukarnie polskie działające na zlecenie wydawcy zagranicznego powinny przekazać po jednym egzemplarzu do Biblioteki Narodowej i Biblioteki Jagiellońskiej. Przechowują one wieczyście jeden z otrzymywanych egzemplarzy. Pozostałe biblioteki mają obowiązek przechowywania egzemplarza obowiązkowego przez co najmniej pięćdziesiąt lat[2].

Egzemplarze obowiązkowe w Polsce otrzymują[6]:

Egzemplarz obowiązkowy ogólnopolski
Zdjęcie Nazwa biblioteki Data nadania prawa Liczba
egzemplarzy
Biblioteka Narodowa 001.jpg Biblioteka Narodowa 4 lipca 1927[7] 2
100 3493.JPG Biblioteka Jagiellońska 2
Biblioteka kul.jpg Biblioteka Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 1
Biblioteka Publiczna ul Koszykowa 26-28 01.jpg
Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy 1
Biblioteka Slaska.jpg Biblioteka Śląska w Katowicach 1
Bu uni tor stycz.jpg Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu 1
Poznan 10-2013 img08 University Library.jpg Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu 1
6 Warszawa 411.jpg Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie 1
Biblioteka UG 30-04-2007.jpg Biblioteka Główna Uniwersytetu Gdańskiego 1
UMCS, biblioteka główna, nowa (29-03-2009).JPG Biblioteka Uniwersytetu im. M. Curie-Skłodowskiej w Lublinie 1954[8] 1
BUŁ.jpg Biblioteka Uniwersytetu Łódzkiego 1
Biblioteka Główna Uniwersytetu Opolskiego 1
Wroclaw-universitylibrary-064.JPG Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu 1
Książnica Podlaska.JPG Książnica Podlaska w Białymstoku 1
Ksiaznica Pomorska w Szczecinie (1).jpg Książnica Pomorska im. Stanisława Staszica w Szczecinie 1
Biblioteka Sejmowa 2015.JPG Biblioteka Sejmowa 1
(dzienniki
urzędowe
)
MOS 7854.jpg Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny 1
(filmy)

Wielka Brytania[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie ustawy o egzemplarzu obowiązkowym (ang. The Legal Deposit Libraries Act 2003) jeden egzemplarz każdej książki, mapy lub periodyku, wydanych na terenie Zjednoczonego Królestwa powinien być w ciągu miesiąca od dnia publikacji przekazany Bibliotece Brytyjskiej. Ponadto 5 innych bibliotek (Biblioteka Bodlejańska, Biblioteka Uniwersytetu Cambridge, Narodowa Biblioteka Walijska, Narodowa Biblioteka Szkocka oraz Biblioteka Trinity College w Dublinie) ma prawo do otrzymywania egzemplarzy obowiązkowych na żądanie wyrażone w ciągu roku od daty publikacji (żądania takie są wyrażane w sposób skoordynowany przez zajmującą się tym agencję - Agency for the Legal Deposit Libraries)[9]. Poprawka z roku 2013 rozciąga te uprawnienia na utwory wydane w formie innej niż drukowana: stron internetowych, blogów oraz płyt.

Ameryka Południowa[edytuj | edytuj kod]

Brazylia[edytuj | edytuj kod]

Biblioteka Narodowa w Rio de Janeiro od 1907 roku otrzymuje portugalski egzemplarz obowiązkowy[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. O książce : mała encyklopedia dla nastolatków. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987, s. 110. ISBN 83-04-01898-5.
  2. a b c d e Magdalena Gomułka. Egzemplarz obowiązkowy na przestrzeni wieków. „Biuletyn EBIB”. nr 2 (138), 2013. ISSN 1507-7187 (pol.). 
  3. EWOK ↓, s. 354.
  4. EWOK ↓, s. 489.
  5. EWOK ↓, s. 516.
  6. Wykaz bibliotek uprawnionych do otrzymywania bibliotecznych egzemplarzy obowiązkowych
  7. EWOK ↓, s. 192.
  8. EWOK ↓, s. 278.
  9. Legal Deposit Libraries Act 2003 ↓.
  10. EWOK ↓, s. 42.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Rozporządzenie Ministra Kultury i Sztuki z dnia 24 maja 1999 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu bibliotek uprawnionych do otrzymywania egzemplarzy obowiązkowych poszczególnych rodzajów publikacji oraz zasad i trybu i ich przekazywania (Dz.U. z 1999 r. nr 50, poz. 513).
  • Rozporządzenie Ministra Kultury i Sztuki z dnia 6 marca 1997 r. w sprawie wykazu bibliotek uprawnionych do otrzymywania egzemplarzy obowiązkowych poszczególnych rodzajów publikacji oraz zasad i trybu ich przekazywania (Dz.U. z 1997 r. nr 29, poz. 161).
  • Ustawa z dnia 7 listopada 1996 r. o obowiązkowych egzemplarzach bibliotecznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 545).

© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.