Dolina Prądnika

Widok z Góry Okopy
Dolina Prądnika a5.jpg

Dolina Prądnika – dolina rzeki Prądnik na obszarze Ojcowskiego Parku Narodowego oraz leżących na południe od niego obszarów rolniczych.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Położona jest w województwie małopolskim na Wyżynie Olkuskiej będącej częścią Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Ma powierzchnię ok. 2146 ha, rozpoczyna się w okolicach Sułoszowej, gdzie znajdują się źródła Prądnika i biegnie przez całą długość Ojcowskiego Parku Narodowego. Znajduje się na terenie miejscowości: Sułoszowa, Ojców i Prądnik Korzkiewski. Jest z rzadka zabudowana.

W Krakowie wzdłuż Prądnika od ul. Górnickiego do granic miasta, celem ochrony meandrującego koryta rzeki, będącego siedliskiem chronionych gatunków zwierząt, utworzono użytek ekologiczny „Dolina Prądnika” o powierzchni ok. 14 ha[1].

Budowa geologiczna i ukształtowanie powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Dolina zbudowana jest głównie z wapieni z okresu górnej jury i kredy (150 mln lat). Ich grubość dochodzi do 200 m. W niektórych miejscach pokryte są warstwą lessu. W wapieniach tych bardzo dobrze rozwinęły się zjawiska krasowe. Powstały liczne jaskinie (ok. 300), wąwozy i jary z wywierzyskami, bramy skalne, iglice i ostańce o fantastycznych kształtach. Wystające nad powierzchnię formy skalne zbudowane są ze skalistych wapieni o dużej twardości i zwięzłości, położonych pomiędzy bardziej miękkimi wapieniami ławicowymi. Wśród skamieniałości najczęściej występują gąbki i ramienionogi, bardzo rzadko spotyka się amonity.

Dolina powstała głównie w wyniku erozyjnego działania płynącej jej dnem wody. Na jej zboczach obserwować można terasy powstające w różnych okresach powstawania doliny. W Pieskowej Skale znajdują się one na wysokości 12 i 40 m nad współczesnym dnem, w Ojcowie na wysokości 30–40 m oraz 80 m. To na tych właśnie terasach wznosi się Zamek w Ojcowie i Zamek w Pieskowej Skale.

Atrakcje turystyczne doliny[edytuj | edytuj kod]

Jest powszechnie uznawana za najładniejszą dolinę całej Jury. Do największych jej atrakcji należą:

Występuje ponad 30 źródeł krasowych. Przy Prądniku zlokalizowane są liczne młyny pochodzące z XVIII w. (św. Floriana), XIX w. (Boronia, Katarzyńskich, Natkańca, Tarnówki) i z I. poł. XX w. (Bosaka, Krzemienia, Krzystanka, Mosura, Wilka).

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Klimat doliny różni się od klimatu pozostałej części Wyżyny Olkuskiej. Nasłonecznieniem, dużymi dobowymi zmianami temperatur, częstymi inwersjami termicznymi i wilgotnością przypomina klimat górski. Średnia roczna temperatura wynosi +7 °C, średni opad roczny 737,7 mm. Dominują wiatry zachodnie, przy czym w dnie doliny są one słabsze i wieją wzdłuż jej osi, a w bocznych dolinach jeszcze bardziej tracą na impecie. Częściej niż na sąsiednich terenach bywają okresy bezwietrzne[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wysoko położone nad dnem doliny terasy i skały stanowiły z natury doskonałe miejsce obronne. W dolinie Prądnika zachowało się kilka śladów grodzisk z wczesnego Średniowiecza. Są to: gród na Górze Okopy, Ogrojec obok Jaskini Ciemnej oraz grodziska w Sułoszowej i Grodzisku Skale. W Ojcowie i w jego okolicach znalazł schronienie Władysław Łokietek w czasie swoich walk o zjednoczenie Polski (stąd legenda o Jaskini Łokietka). Z czasów Kazimierza Wielkiego pochodzi zachowana do dziś warownia – Zamek w Pieskowej Skale i ruiny zamku w Ojcowie. Warownie te strzegły szlaku handlowego z Krakowa na Śląsk.

Od XVI w. zaczęły powstawać zabudowania w samej Dolinie Prądnika: domy, tartaki, młyny, folusze, papiernie, prochownie. Dolina stała się popularnym miejscem turystyki i rekreacji wśród krakowskiej inteligencji. Bywali w niej m. in: Julian Ursyn Niemcewicz, Fryderyk Chopin, Jadwiga Łuszczewska (od jej pseudonimu pochodzi nazwa Igła Deotymy), Wojciech Gerson, Stanisław Staszic. Niektórzy z nich pozostawili publikacje naukowe, pamiętniki i opisy doliny. W czasie powstania styczniowego ukrywali się w niej powstańcy z oddziału Mariana Langiewicza (okresowo nawet w liczbie 2 tys.), stoczono walki w Pieskowej Skale i w Skale. Ruch oporu przeciwko okupantowi działał również w czasie II wojny światowej. Po wojnie należące do rodu Czartoryskich obszary doliny przeszły na własność Skarbu Państwa[3]. W 1956 r. niemal cała Dolina Prądnika włączona została do utworzonego wtedy Ojcowskiego Parku Narodowego.

Informacje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Dolina może być zwiedzana pieszo, lub na rowerze. Parkingi dla samochodów osobowych znajdują się: pod zamkiem w Ojcowie, na Złotej Górze, w Czajowicach i w Pieskowej Skale. Na Złotej Górze urządzono pole namiotowe.

Szlaki turystyczne (ważniejsze)[edytuj | edytuj kod]

szlak turystyczny czerwony – czerwony Szlak Orlich Gniazd, odcinek od Sułoszowej przez Dolinę Prądnika do Prądnika Korzkiewskiego,
szlak turystyczny niebieski – niebieski Szlak Warowni Jurajskich, odcinek od Doliny Prądnika, przez wąwóz Ciasne Skałki do Doliny Będkowskiej

Przypisy[edytuj | edytuj kod]


© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.