Czarny rynek

Graffiti przedstawiające nielegalny handel (Charków, 2008)
Barcelona 2015

Czarny rynek – potoczne określenie oznaczające zarówno obrót nielegalnymi towarami i usługami (w takim znaczeniu nie należy mylić go z szarą strefą, która obejmuje nielegalny obrót legalnymi towarami i usługami[1]), jak każdy obrót dokonywany niezgodnie z obowiązującym w danym kraju prawem[2]. Czarny rynek polega m.in. na odpłatnym:

  • obrocie towarami nielegalnymi (np. narkotykami, bronią, ludźmi),
  • obrocie towarami pochodzącymi z przemytu,
  • rozpowszechnianiu materiałów objętych prawem autorskim bez zezwolenia,
  • wykonywania usług nielegalnych,
  • bimbrownictwie,
  • handlu nielegalnie wyciętym drewnem,
  • handlu nielegalnymi przedmiotami pochodzenia zwierzęcego (np. kością słoniową, rogami nosorożców),
  • handlu ludzkimi organami,
  • handlu legalnymi towarami, lecz pochodzącymi z kradzieży,
  • handlu przemyconymi zagranicznymi towarami z pominięciem podatków (akcyza, VAT),
  • handlu walutami po kursie innym niż ustalony przez bank centralny kurs sztywny.

Do uczestnictwa podmiotów gospodarczych w czarnym rynku może prowadzić:

  • skłonność do unikania płacenia podatków, (VAT, PIT, CIT itd.)
  • chęć ukrycia źródła uzyskanego majątku,
  • opłacalność uczestnictwa w czarnym rynku.

Czarny rynek jest polem działania dla m.in. świata przestępczego, który ze względu na nielegalność prowadzonych transakcji nie może ujawnić źródeł dochodów. Czarny rynek bardzo silnie rośnie w sytuacji wojny, kiedy zniszczenia wojenne i poważne ograniczenie roli państwa nie pozwala na walkę z wszelkiego rodzaju przestępczością.

Od 2014 r. szacunki dotyczące wielkości czarnego rynku są uwzględniane przy liczeniu produktu krajowego brutto[3].

Charakterystyczną cechą czarnego rynku jest wycena sprzedawanych towarów. Jeżeli sprzedawane dobro pochodzi z kradzieży, wówczas jest ono sprzedawane poniżej ceny rynkowej, ponieważ koszty związane z opodatkowaniem i gwarancjami nie obejmują czarnego rynku. Z drugiej strony, w sytuacji gdy proces produkcji danego towaru wymaga odpowiedniej wiedzy i nakładów pracy, jego transport wiąże się z niebezpieczeństwem, zaś państwo surowo karze handel danym dobrem, wówczas jego cena jest znacznie wyższa w porównaniu z jego ceną rynkową.

Regulacje państwowe[edytuj | edytuj kod]

Działania państw mogą zarówno tworzyć, jak i niszczyć całe branże należące do czarnego rynku. Przykładem takiej sytuacji jest amerykańska prohibicja, która przeniosła handel alkoholem do podziemia. Z drugiej strony podobną sytuację można zaobserwować w przypadku handlu miękkimi narkotykami, co jest podstawowym argumentem przytaczanym przez zwolenników depenalizacji i legalizacji marihuany.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Pomocnik Olimpijczyka: Elementy wiedzy obywatelskiej i ekonomicznej (wydanie II), Rafał Belka, Kamil Grabowski, Centrum Edukacji Obywatelskiej, Warszawa 2010, s. 28.
  2. czarny rynek, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2019-02-21].
  3. Wzrost gospodarczy dzięki przestępcom - czarny rynek podniesie nam PKB - Rynek Pracy, rynekpracy.pl [dostęp 2018-02-07] (pol.).

© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.