Chengdu FC-1

FC-1 Xiaolong
JF-17 Thunder
Ilustracja
JF-17 Thunder na Airshow China 2010
Dane podstawowe
Państwo  Chiny
 Pakistan
Producent Chengdu Aircraft Industry Corporation,
Pakistan Aeronautical Complex
Typ myśliwiec wielozadaniowy
Załoga 1
Historia
Data oblotu 25 sierpnia 2003
Lata produkcji od 2007
Egzemplarze 72
Liczba wypadków
 • w tym katastrof

2
Dane techniczne
Napęd 1 x Klimow RD-93
Ciąg 49,9 kN (84,5 kN z dopalaczem)
Wymiary
Rozpiętość 9,45 m
Długość 14,93 m
Wysokość 4,72 m
Powierzchnia nośna 24,4 m2
Masa
Własna 6586 kg
Startowa 12 383 kg
Zapas paliwa 2327 kg
Osiągi
Prędkość maks. 1,6 Ma
Pułap 16 920 m
Zasięg 3482 km
Promień działania 1352 km
Współczynnik obciążenia konstrukcji 0,95
Dane operacyjne
Uzbrojenie
dwulufowe działko GSz-23-2 23 mm,
pociski powietrze-powietrze:
do 6 × AIM-9M/L, PL-5E, PL-9C, 4 × SD-10A
pociski powietrze-ziemia:
3 × PPO C-802A, CM-400AKG, PPR MAR-1, PM Ra'ad
bomby:
do 5 × Mk-82, Mk-84, GBU-10, GBU-12, BLU-107, H-2, H-4, LS-6, LT-2/LS-500J, LT-3
Użytkownicy
Pakistan Air Force

Chengdu FC-1 Xiaolong (również PAC JF-17 Thunder) – lekki myśliwiec wielozadaniowy czwartej generacji, stworzony wspólnie przez Chiny i Pakistan dla wojska pakistańskiego oraz na eksport.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W latach 80. ChRL z pomocą Grummana opracowywała koncepcję zmodyfikowanej wersji eksportowego Chengdu F-7M (kopia MiG-21), oznaczoną F-7M Sabre II z planem do uruchomienia jego produkcji w Pakistanie dla zastąpienia tamtejszych Shenyang F-6. Główne zmiany w konstrukcji miały polegać na przeprojektowaniu wlotu powietrzna oraz montażu zachodniej awioniki i silnika. Pakistan wycofał się z projektu jako nieopłacalnego, w zamian zamawiając wersję F-7P chińskiej produkcji z włoskim radarem Grifo (135 dostarczono w latach 1987-1993), które miała uzupełnić ponad setka General Dynamics F-16 Fighting Falcon (40 dostarczono w latach 1983-1987). W 1989 USA nałożyły sankcje na Chiny za masakrę na placu Tian’anmen, co wykluczyło zagraniczną pomoc przy kontynuowanym przez Chiny projekcie. W związku z poprawką do ustawy Foreign Assistance Act, zakazującej udzielania pomocy wojskowej krajom rozwijającym broń jądrową, 6 września 1990 USA objęły embargiem dostawy uzbrojenia do Pakistanu, który nie podpisał układu NPT. W rezultacie anulowano 71 zamówionych w 1988 i 1989 F-16, z których 13 F-16A i 15 F-16B zakonserwowano na pustyni. Embargo zniesiono w 2001, co umożliwiło dostarczenie 14 z nich.

Pakistan uzupełnił powstałą lukę zakupami 57 F-7PG i używanych zmodernizowanych Mirage, ale potrzebując następcy dla starzejącej się floty Mirage III, Mirage 5, Nanchang A-5 i Chengdu F-7 ponownie zwrócił się do Chin w celu wskrzeszenia projektu taniego samolotu myśliwskiego. W 1995 Chiny i Pakistan podpisały list intencyjny ws. budowy nowego samolotu, przez kolejne lata ustalono warunki współpracy i wymagania dla maszyny. Ostateczną umowę podpisano w 1999 w Pekinie w obecności premierów obu państw.

Rozwój[edytuj | edytuj kod]

Pakistan sfinansował 60% kosztów prac rozwojowych, wartych ok. 500 mln USD. Samolot pod wieloma względami odpowiada wczesnym wersjom F-16, obie maszyny to średniopłaty wykorzystujące skrzydło pasmowe o zbliżonych rozmiarach, F-16A miał 35 cm większą rozpiętość i ważył około 500 kg więcej niż FC-1, ale późna wersja F-16E waży około 3000 kg więcej. Podobnie jak wszystkie współczesne myśliwce JF-17 jest sterowany komputerem przy pomocy systemu fly-by-wire. O ile Chińczycy stworzą całkowicie rodzimą wersje, z przeznaczeniem na eksport lub dla własnych wojsk, to pakistańskie maszyny będą mogły być dowolnie modernizowane, aby doposażyć je w zachodnią awionikę lub uzbrojenie. Pierwsze 50 seryjnych maszyn wyposażono w importowane z Rosji (przez Chiny) silniki RD-93, oparte na RD-33 z MiG-29. Kontakt z Rosją z 2005 roku zawierał 100 RD-93[1]. Silniki wykazały się niezawodnością i pozytywną opinią użytkownika podczas użytkowania na lotniskach położonych na wysokości ponad 2000 m n.p.m. w temperaturach przekraczających 30 st. C. W 2015 roku Pakistan postanowił importować silniki bezpośrednio z Rosji dla samolotów montowanych w kraju. Wśród rozważanych silników były też Klimow w odmianie RD-93MA z ciągiem zwiększonym z 8300 do 9500 kg i chiński odpowiednik Guizhou WS-13 (8600 kg ciągu), wcześniej zrezygnowano z użycia Snecma M53-P2 z Mirage 2000. Pierwotnie testowane radary pulsacyjno-dopplerowskie – włoski Grifo S7 i francuski Thales RC400, zastąpiono chińskim NRIET KLJ-7, produkowanym na licencji w Pakistanie. Samolot otrzymał całkowicie szklany kokpit z trzema wyświetlaczami i HUD, dodatkowo pilot może korzystać z nahełmowego systemu celowniczego oraz gogli noktowizyjnych, kokpit zaprojektowano w konfiguracji HOTAS. W samolocie zamontowano fotel wyrzucany Mk.16 PK16LF zero/zero od brytyjskiej firmy Martin Baker. Wyposażony jest też w spadochron hamujący. Pierwszą serię produkcyjną 50 sztuk oznaczono Block 1.

Druga seria samolotów wersji Block 2 (dalsze 50 sztuk) wyposażono w pochodzące z RPA sondy do pobierania paliwa w locie (od 26. egzemplarza), a modernizację objął system tlenowy, elektroniczne systemy samoobrony i radar w wersji KLJ-7 V2. Wśród rozważanych dla tej odmiany ulepszeń był też radar typu AESA ze skanowaniem fazowym od NRIET, ale ten rozważany jest w wersji Block 3[2].

Samolot został wyposażony w siedem węzłów podwieszeń zewnętrznych (dwa na końcach skrzydeł tylko dla pocisków termicznych krótkiego zasięgu). Podstawowe uzbrojenie samolotu stanowią najnowsze bomby i pociski chińskiej produkcji, w tym przeciwokrętowe pociski C-802A o zasięgu 180 km, do walki powietrznej pociski średniego zasięgu SD-10A (oznaczenie eksportowe chińskich PL-12) i krótkiego zasięgu PL-5E II, precyzyjne uzbrojenie powietrze-ziemia stanowią 500 kg bomby LS-6 naprowadzane satelitarnie oraz laserowo LT-2/LS-500J i LT-3, a także pakistańskie bomby naprowadzane optycznie lub termicznie H-2 i H-4.[3] Samolot zintegrowano także z wykorzystywanymi przez Pakistan bombami i pociskami AIM-9 Sidewinder produkcji USA. Dwulufowe działko GSz-23 umieszczono zewnętrznie na kadłubie pod lewym wlotem powietrza. Dodatkowym wyposażeniem na podwieszeniach są zasobnik zakłócający KG-300G oraz zasobnik celowniczy WMD-7, pozwalający atakować cele w nocy, a także do trzech zewnętrznych zbiorników paliwa.

W 2012 roku poinformowano o rozpoczęciu prac nad opracowaniem wersji dwumiejscowej przez Chengdu. Na Paris Air Show 2013 pokazano model FC-1 w odmianie tandem[4]. W kwietniu 2016 roku przedstawiciele producenta ujawnili, że rozpoczęto prace nad dwumiejscową wersją szkolno-bojową, oznaczoną JF-17B, która miała być oblatana jeszcze w tym samym roku[5]. Ostatecznie pierwszy lot JF-17B (który poza dwuosobową kabiną różni się od wersji jednomiejscowej także niewielkimi zmianami w konstrukcji płatowca) odbył się w Chinach dopiero 27 kwietnia 2017 roku[6]

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Ogółem w Chinach powstało sześć prototypów, osiem maszyn przedseryjnych, które dostarczono w 2007 i dwie seryjne w 2009. Pakistan Aeronautical Complex w Kamrze (Pendżab) zmontował 40 maszyn wersji Block 1 w latach 2009-2013, docelowo samoloty mają składać się w 58% z podzespołów produkowanych lokalnie. Produkcja konfiguracji Block 2 (50 szt.) planowano na lata 2013-2016, ale uruchomienie ich montażu zostało z przyczyn ekonomicznych opóźnione do 2014 roku[7]. Produkcję dwóch pierwszych egzemplarzy uruchomiono w Pakistanie w grudniu 2013 roku, a ich testy w lutym 2015. Pierwszy samolot w wersji Block 2 oblatano 9 lutego 2015[2]. Produkcja masowa rozpoczęła się w 2016[8]. W grudniu 2015 przekazano 16. samolot w wersji block 2, co stanowiło wyposażenie czwartej eskadry[9]. Samoloty te wcielono do służby w 2017 roku, w tym czasie w montowane były 33 dalsze egzemplarze[10]. Cena jednostkowa samolotu w wariancie Block 1 jest szacowana na około 15-20 mln USD, w wersji Block 2 wzrośnie do około 25 mln USD. Według pakistańskiego Minister Obrony za cenę jednego F-16 otrzymują trzy samoloty JF-17[11]. Pakistan zamówił łącznie 150 sztuk JF-17[12]. Biorąc pod uwagę cenę, model ten jest najtańszym na świecie myśliwcem wielozadaniowym[13]. Po Salonie Lotniczym w Paryżu w roku 2015 pojawiły się pogłoski, że samolotem w wersji Block 2 zainteresowany jest członek NATO – Bułgaria[14].

Służba[edytuj | edytuj kod]

Dwa pierwsze samoloty dostarczono z Chin do Pakistanu w marcu 2007 roku, aby zaprezentować je publicznie na paradzie wojskowej 23 marca 2007. Pierwsza eskadra wyposażona w 14 JF-17 Block 1 (No. 26 Black Spiders) osiągnęła gotowość operacyjną 18 lutego 2010. W kwietniu 2011 samoloty zastąpiły A-5C Fantan eskadry No. 16 Black Panthers[15]. 14 listopada 2011 po zderzeniu z ptakiem rozbił się pakistański Thunder z eskadry Black Spiders, jego pilot zdołał się katapultować, ale zginął na skutek nie otwarcia się spadochronu[16]. W 2016 do Morza Arabskiego spadł JF-17 z eskadry Black Panthers, jego pilot przeżył[17] Pakistańskie JF-17 wykonywały dynamiczne pokazy w locie na Dubai Airshow 2011, Turkey Air Show 2011, Airshow China 2010 i 2012, Paris Air Show 2015[18]. W 2015 roku sformowano eskadrę agresorów z pięcioma JF-17[19] Eskadra nr 2 w Karaczi na południu kraju otrzymała JF-17 we wrześniu 2015, ale formalnie przyjęto je do służby w kwietniu 2016 roku[20]. 16 lutego 2017 roku przekazano formalnie szesnaście JF-17 14. eskadrze, stacjonującej w Kamrze na północy Pakistanu; eskadrę przezbrojono z F-7P[10].

  • Pakistan Air Force (65 sztuk)
    • PAF Base Peshawar
      • No. 26 Squadron Black Spiders (2010)
      • No. 16 Squadron Black Panthers (2011)
    • PAF Base Masroor (Karaczi)
      • No. 2 Squadron Minhas (2016)
    • PAF Base Minhas (Kamra)
      • JF-17 Test and Evaluation Flight (2007–2010)
      • No. 14 Squadron Tail choppers (2017)
    • PAF Base Mushaf (Sargodha)
      • Combat Commanders School (2015)

19 czerwca 2017 roku doszło do pierwszego użycia w akcji bojowej samolotu przeciwko innemu statkowi powietrznemu. Pakistański FC-1 operujący z nieujawnionej oficjalnie bazy (prawdopodobnie była to Minhas Airbase), zestrzelił irański bezzałogowy statek powietrzny przechwycony nad dystryktem Panjgur. Irański aparat (prawdopodobnie był to Shahed 129) został zestrzelony w odległości od 3 do 4 km od pakistańsko-irańskiej granicy, w głębi pakistańskiego terytorium. Za sterami samolotu siedział squadron leader Zeeshan z 14 Eskadry Pakistańskich Sił Powietrznych (No. 14 Squadron)[21][22].

Eksport[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym zagranicznym użytkownikiem JF-17 zostały Siły Zbrojne Mjanmy (Birmy), które zamówiły w 2015 roku szesnaście egzemplarzy[23]. Rozpoczęto także negocjacje w sprawie rozpoczęcia produkcji licencyjnej JF-17 w mjanmańskich zakładach[24]. Pierwszy egzemplarz oblatano w lipcu 2017 w Chengdu pod oznaczeniem JF-17M. Są to samoloty Block 2 z niewielkimi zmianami jak inna radiostacja 2-zakresowa i oświetlenie[25]. Pierwsze sześć dostarczono do Mjanmy w październiku 2018[23].

W 2018 roku trzy samoloty JF-17 zamówiła w zakładach PAC Nigeria[23].

Chiny do potencjalnych rynków eksportowych dla FC-1 zaliczają kraje rozwijające się, m.in. Egipt, Bangladesz, Azerbejdżan, Iran i Sri Lankę, czyli głównie kraje, które w przeszłości zakupiły F-7[26].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Airshow China 2014: Russia to supply China with more RD-93 turbofans.
  2. a b Bilal Khan: JF-17 Block-2 and Block-3 Details Confirmed (ang.). konflikty.pl, 17 października 2015. [dostęp 27 kwietnia 2017].
  3. JF-17 Thunder at Static Display Along with Weapons At Dubai Air Show
  4. Chinese Xiaolong/FC-1B debuts at Paris Air Show.
  5. Greg Waldron: Two-seat variant of JF-17 to fly by end-2016 (ang.). flightglobal.com, 29 kwietnia 2016. [dostęp 27 kwietnia 2017].
  6. Łukasz Golowanow: Dwumiejscowy JF-17 wreszcie lata. konflikty.pl, 27 kwietnia 2017. [dostęp 27 kwietnia 2017].
  7. Block II JF-17 Thunder To Enter Into Production Next Year
  8. First Block 2 JF-17s under construction in Pakistan.
  9. Fourth JF-17 Thunder squadron complete as PAC rolls out 16th aircraft.
  10. a b Pakistan odebrał 16 kolejnych JF-17. Altair, 18 lutego 2017.
  11. Piotr Butowski, Dubai Airshow, „Lotnictwo”, nr 1 (2012), s. 26-35, ISSN 1732-5323
  12. China to expedite 50 JF-17 kits for Pakistan flightglobal, 23 maja 2011.
  13. Kiszniewski Aleksander: HAL Tejas – najtańszy myśliwiec wielozadaniowy świata? (pol.). Onet, 2014-01-21. [dostęp 2014-01-21].
  14. Krzysztof Wilewski. Tanie wojskowe latanie. „Polskazbrojna.pl”, 2015-08-14. [dostęp 2015-08-14]. 
  15. JF-17 build-up progresses.
  16. Crash Site Images Confirming JF-17 Thunder Crash
  17. Pakistan Air Force JF-17 crashes into Arabian Sea. deccanchronicle.com/, 1 października 2016.
  18. Paris Air Show 2015: JF-17 fighter flying with indigenous Chinese turbofan.
  19. Pictures on JF-17 induction in CCS – 26-Jan-2015.
  20. JF-17 FORMALLY HANDED OVER TO THE PAF’S NO. 2 SQUADRON. http://quwa.org, 11 kwietnia 2016.
  21. Thunder draws first blood, „Air Forces Monthly”, nr 8 (2017), s. 7, ISSN 0955-7091
  22. Pakistański JF-17 zestrzelił bsl, „Lotnictwo”, nr 7-8 (2017), s. 5, ISSN 1732-5323
  23. a b c Marcin Strembski. Pierwsze sukcesy eksportowe JF-17. „Lotnictwo”. Nr 12(204)/2018, s.111
  24. Łukasz Golowanow: Mjanma chce produkować JF-17 na licencji. konflikty.pl, 3 lutego 2017. [dostęp 3 lutego 2017].
  25. JF-17 for Myanmar Seen Flying in China.
  26. Greg Waldron: IN FOCUS: China awaits fighter export breakthrough (ang.). flightglobal.com, 3 lipca 2012. [dostęp 3 lutego 2017].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.