Święta Helena

Ten artykuł dotyczy świętej. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Święta
Helena

Flavia Iulia Helena
cesarzowa
równa apostołom
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia ok. 248–250
Drepanum (późniejsze Helenopolis w Bitynii) lub Nisz
Data i miejsce śmierci ok. 330
Nikomedia lub Trewir
Czczona przez Kościół katolicki
Cerkiew prawosławną
Wspomnienie 18 sierpnia[a]

21 maja i 6 marca[b]
3 czerwca i 19 marca[c]

Atrybuty krzyż i trzy gwoździe oraz model kościoła
Patronka Frankfurtu nad Menem, Bazylei, diecezji w: Trewirze, Ascoli, Bambergu, Pesaro, Frankfurcie, farbiarzy, wytwórców igieł i gwoździ (w tradycji zachodniej),
wstawienniczka przed Bogiem o dobre zasiewy, obfite plony, szczególnie przy uprawie lnu (w tradycji wschodniej)

Święta Helena, Flavia Iulia Helena (ur. ok. 248-250[1] w Drepanum lub Niszu[2], zm. ok. 328[3] według części żywotów w Nikomedii[1], ale bardziej prawdopodobne, że w Trewirze[d] w roku 330) – cesarzowa rzymska, święta Kościołów katolickiego i prawosławnego.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Helena była córką właściciela oberży[e] i żoną lub konkubiną cesarza Constantiusa Chlorusa, który porzucił ją (ok. 292), zmuszony względami politycznymi do poślubienia córki MaximianaTeodory. Konstantyn – syn Heleny, został później cesarzem rzymskim i wprowadził matkę na dwór, nadając jej tytuł Augusty (ok. 325 roku)[1].

Prawdopodobnie pod wpływem syna, Helena przyjęła chrzest i podjęła działalność, której owocem były liczne ufundowane przez nią bazyliki, m.in. Bazylikę Narodzenia Pańskiego w Betlejem, Bazylikę Grobu Świętego w Jerozolimie, Wniebowstąpienia Pańskiego na Górze Oliwnej. Odbyła pielgrzymkę do Palestyny i innych wschodnich prowincji. Helena zasłynęła także z hojności dla ubogich. Szczodrze rozdzielała jałmużny dla głodnych, uwalniała więźniów, troszczyła się o powrót skazanych na banicję. Wpłynęła na syna, aby wydał osobne ustawy, gwarantujące ze strony państwa opiekę nad wdowami, sierotami, porzuconymi dziećmi, jeńcami i niewolnikami[1].

Tradycja przypisuje jej odnalezienie relikwii Krzyża Pańskiego[1]. Anonimus Piacentinus, anonimowy pielgrzym, który ok. roku 570 odwiedził Ziemię Świętą, wspominał o tym, że w „Martyrium” (część główna konstantyńskiej bazyliki Grobu Świętego) przechowywano relikwię drzewa krzyża, oraz tabliczkę z napisem „Oto król żydowski”, która była zamieszczona na krzyżu podczas ukrzyżowania[4].

Po śmierci ciało Heleny przewieziono do Rzymu, gdzie przy Via Labicana, cesarz wystawił jej mauzoleum, a sama Helena została otoczona kultem w całym Kościele[1][5].

Za zasługi dla chrześcijaństwa, Cerkiew prawosławna zaliczyła św. Helenę i jej syna Konstantyna w poczet świętych i nazwała „Równymi Apostołom”[f].

Od XV wieku do 1991 roku w Lublinie znajdowała się znaczna część Krzyża Świętego. Relikwie zostały skradzione i do dziś nie wiadomo, gdzie aktualnie się znajdują. Obecnie najsłynniejszym miejscem w Polsce związanym z Krzyżem Świętym i z Heleną, jest klasztor i kościół Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej (dawniej należący do benedyktynów) na Łysej Górze[6].

Patronat[edytuj | edytuj kod]

W tradycji zachodniej św. Helena jest patronką m.in. Frankfurtu nad Menem i Bazylei oraz diecezji w: Trewirze, Ascoli Piceno, Bambergu, Pesaro, a także farbiarzy, wytwórców igieł i gwoździ[7][8].

W tradycji wschodniej jest wstawienniczką przed Bogiem o dobre zasiewy i obfite plony (szczególnie przy uprawie lnu)[9].

Dni obchodów[edytuj | edytuj kod]

Jej wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 18 sierpnia.

Kościół prawosławny nadał jej niezwykle zaszczytny tytuł liturgiczny "Równej Apostołom" (cs. Rawnoapostolnaja Carica Jelena), co podkreśla jej zasługi przy chrystianizacji Cesarstwa Rzymskiego, i wspomina świętą Helenę dwukrotnie:

Ikonografia[edytuj | edytuj kod]

W ikonografii wschodniej św. Helena przedstawiana jest w cesarskim stroju z koroną na głowie, lub w bogatym wschodnim odzieniu z białą chustą na głowie. Na każdym wyobrażeniu towarzyszy jej krzyż, często trzymany wraz z synem Konstantynem. Atrybutami świętej w zachodniej sztuce, oprócz krzyża są trzy gwoździe oraz model kościoła[8].

Obok swego syna Konstantyna i metropolity Makariosa, cesarzowa Helena jest jedną z głównych postaci przedstawianych na ikonach Podwyższenia Świętego Krzyża[10].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

 Zobacz też kategorię: Parafie pod wezwaniem św. Heleny.
 Zobacz też kategorię: Świątynie pod wezwaniem św. Heleny.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. liturgia katolicka
  2. liturgia prawosławna według kalendarza juliańskiego
  3. liturgia prawosławna według kalendarza gregoriańskiego
  4. Kann Hans-Jochim. Auf den Spuren von Konstantin und Helena. Trier, 2007. s. 21. Niektóre żywoty św. Heleny podają Nikomedię jako miejsce jej śmierci, ale jest to sprzeczne z informacją, że zmarła na rękach swojego syna. Wiemy[forma], że w tym czasie Konstantyn Wielki przebywał w Trewirze. Tak uważa większość historyków niemieckich.
  5. Według późniejszej legendy (wspomnianej przez Godfryda z Monmouth), była córką króla (lub wodza) Brytów Coela Godhebog ("Cole'a Wspaniałego").
  6. kategorie i tytuły świętych prawosławnych
  7. podwójne datowanie

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Euzebiusz z Cezarei: Życie Konstantyna. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2007, s. 259, seria: Źródła Myśli Teologicznej. ISBN 978-83-7318-952-2.
  2. Helena, cesarzowa. DEON.pl z inicjatywy SJ i Wydawnictwa WAM. [dostęp 2012-11-25].
  3. Odahl Charles M., Konstantyn i chrześcijańskie cesarstwo, przeł. K. Bies, Oświęcim 2015, s. 294.
  4. Anonimus Piacentinus: Opis pielgrzymki do Ziemi Świętej [w: Do Ziemi Świętej: najstarsze opisy pielgrzymek do Ziemi Świętej IV-VIII w. (wybór, wstęp, wprowadzenie i oprac. Piotr Iwaszkiewicz)]. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2010, seria: Ojcowie Żywi t. 13, s. 231-273. ISBN 978-83-7505-183-4.
  5. Teresa Wnętrzak: Konstantyn I i jego epoka [w:] Euzebiusz z Cezarei: Życie Konstantyna. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2007, s. 259, seria: Źródła Myśli Teologicznej. ISBN 978-83-7318-952-2.
  6. Święta Helena – cesarzowa Imperium Rzymskiego (autor: Jerzy Adam Świdziński)
  7. Jerzy Świdziński: Święci władcy. Leksykon. Wydawnictwo Salwator, 2010. ISBN 978-83-7580-131-6.
  8. a b Święta Helena, cesarzowa (pol.). www.brewiarz.pl. [dostęp 2013-12-31].
  9. Justyna Żak: Opowieść o niebieskim kwiecie. Krótka historia lniarstwa. wrzesień – grudzień 2011 (pol.). Muzeum Mazowsza Zachodniego w Żyrardowie. [dostęp 2013-12-31].
  10. Ks. dr hab. Michał Janocha: PODWYŻSZENIE KRZYŻA ŚWIĘTEGO W IKONIE (pol.). Archidiecezja Przemysko-Warszawska Kościoła Greckokatolickiego w Polsce ПЕРЕМИСЬКО-ВАРШАВСЬКА АРХІЄПАРХІЯ УГКЦ. [dostęp 2013-12-31].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.