Świątniki Górne

Świątniki Górne
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Główna ulica w Świątnikach Górnych
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat krakowski
Gmina Świątniki Górne
Aglomeracja krakowska
Prawa miejskie 1997
Burmistrz Małgorzata Duży
Powierzchnia 4,43 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

2400[1]
540,5 os./km²
Strefa numeracyjna +48 12
Kod pocztowy 32-040
Tablice rejestracyjne KRA
Położenie na mapie gminy Świątniki Górne
Mapa lokalizacyjna gminy Świątniki Górne
Świątniki Górne
Świątniki Górne
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Świątniki Górne
Świątniki Górne
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Świątniki Górne
Świątniki Górne
Położenie na mapie powiatu krakowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krakowskiego
Świątniki Górne
Świątniki Górne
Ziemia49°56′05″N 19°57′14″E/49,934722 19,953889
TERC (TERYT) 1206144
SIMC 0337774
Urząd miejski
ul. K. Bruchnalskiego
32-040 Świątniki Górne
Strona internetowa
BIP

Świątniki Górnemiasto w woj. małopolskim, w powiecie krakowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Świątniki Górne. Pod względem geograficznym znajduje się na Pogórzu Wielickim[2]. Lokalny ośrodek usługowy; drobny przemysł metalowy. Znany ośrodek rzemiosła ślusarskiego (kłódki, artystyczne wyroby ślusarskie). Miasto ma 2280 mieszkańców (31 marca 2011).

Wieś kustosza kapituły katedralnej krakowskiej w powiecie szczyrzyckim województwa krakowskiego w końcu XVI wieku[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Plan Świątnik Górnych
Remiza OSP
Urząd Gminy

Miejscowość Świątniki Górne (pierwotnie Górki[potrzebny przypis]) została założona prawdopodobnie w XI wieku jako osada służebna należąca do kapituły katedry krakowskiej. Wybrani mieszkańcy mieli obowiązek służby w katedrze w Krakowie – służba kościelna, pilnowanie porządku, dzwonienie (m.in. dzwonem Zygmuntem w pewnym okresie), oprowadzanie zwiedzających po katedrze i kryptach. Pierwszy zachowany zapis dotyczący Górek znajduje się w Liber beneficiorum Jana Długosza, który wspomina m.in. o podziale wsi na 12 gospodarstw, o obowiązku służebnym dającym jednocześnie zwolnienie od pańszczyzny oraz o przebiegu granic.

W latach 1590–1600 biskup krakowski, kardynał Jerzy Radziwiłł, sprowadził włoskich rusznikarzy, żeby mieć możliwość wyposażenia chorągwi biskupich. Dało to początek działalności kowalskiej i płatnerskiej w Świątnikach. Gdy pod koniec XVIII w. nie było już zbytu na zbroje husarskie i szable, mieszkańcy wsi przenieśli swoje doświadczenia na produkcję głównie zamków i kłódek.

Od 1772 r. Świątniki znalazły się w zaborze austriackim. Władze zniosły zależności służebne wobec katedry i wieś przeszła na własność państwa. W trosce o rozwój techniczny i przemysłowy w Galicji, na wniosek sejmu we Lwowie, władze cesarskie założyły w 1888 r. c. k. Szkołę Ślusarską, aby kształcić przyszłych majstrów ślusarskich i wprowadzać nową technologię do produkcji kłódek (m.in. prasy ręczne i prasa parowa).

Świątniczanie licznie brali udział w walkach o wolność w 1846 r. (na Węgrzech) i w powstaniu styczniowym. Walczyli także w szeregach legionów polskich oraz wcieleni w austriackiej armii podczas I wojny światowej, a także później podczas wojny polsko-bolszewickiej 1920–1921. W okresie międzywojennym nastąpił szczytowy rozwój ślusarstwa w Świątnikach. Obok Spółki Ślusarskiej działającej przy Szkole Ślusarskiej, działały także małe spółki przemysłowe – M. Czerwiński i Ska zwana jako „Haszpień”, Stanisław Kwintowski i Ska zwana jako „Mazur” oraz spółka „Polonez”. Po II wojnie światowej nowe władze ludowej Polski, naliczając olbrzymie podatki na prywatne spółki, doprowadziły na zaprzestania ich działalności i powołania w ich miejsce Spółdzielni Pracy Metalowców „Przyszłość”.

W latach 1975–1998 miejscowość leżała w woj. krakowskim. Świątniki Górne uzyskały prawa miejskie w 1997 roku.

Od 2001 r. istnieje Muzeum Ślusarstwa im. Marcina Mikuły. Świątnicki kościół św. Stanisława został wpisany do wojewódzkiego rejestru zabytków[4].

Urodzeni w Świątnikach Górnych[edytuj | edytuj kod]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piramida wieku mieszkańców Świątnik Górnych w 2014 roku[1].


Piramida wieku Swiatniki Gorne.png

 Osobny artykuł: Demografia Świątnik Górnych.

Struktury wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Parafia św. Stanisława w Świątnikach Górnych – została utworzona w 1845 r. Kościół św. Stanisława w Świątnikach Górnych[5]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Swiatniki_Gorne, w oparciu o dane GUS.
  2. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  3. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 101.
  4. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2018-09-30. [dostęp 2016-01-26].
  5. ZABYTKI KULTURY MATERIALNEJ swiatniki-gorne.pl.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


© Materiał pochodzi z Wikipedia i jest na licencji GFDL

Losowe treści:

Wydarzenia

W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Ma ponad 1,8 m wysokości i waży dwie tony.

Rocznice

1871 – zmarł Charles Babbage, angielski, matematyk i mechanik, twórca maszyny analitycznej

1976 – premiera filmu Brunet wieczorową porą

Muzyka

21 listopada ukaże się nowy singiel wokalistki zatytułowany "Marry The Night". Artystka zaprezentowała właśnie okładkę nowego singla. Na singlu usłyszymy także prawdopodobnie kilka remiksów. Jak zdradziła piosenkarka, "Marry The Night" opowiada o jej miłości do swojego rodzinnego miasta.

Sport

Adam Małysz zabierze do Maroka swoją żonę i córkę, które wystartują w rajdzie RMF Morocco Challenge - ta mocno zaskakująca wiadomość wywołała spore poruszenie w polskich mediach.